YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/1953 E.  ,  2024/2348 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1130 E., 2022/2877 K.
DAVA TARİHİ : 17.05.2016
KARAR : Esastan ret
TEMYİZ EDENLER : Davacı vekili, Davalı ... vekili
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/44 E., 2021/326 K.

Taraflar arasındaki ön alım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin Antalya ili, Aksu ilçesi, ... Köyü, 579 ada 3 parselde 268/2100 oranında hisse sahibi olup davalılardan ...’nun 23/05/2014 tarihinde 781/2100 hisseyi 746.348,00 TL bedelle ve aynı tarihte 57/175 hisseyi ise 653.651,00 TL bedelle iki ayrı işlemle önceki malik ... ...’tan satın aldığını, müvekkilinin bu satışlardan haberdar edilmediğini, davalılardan ...’ın 21/08/2014 tarihinde 367/2100 hisseyi ise 6.000,00 TL bedelle önceki malik ...’dan satın aldığını, müvekkilinin bu satıştan da haberdar edilmediğini, ...’nun satın aldığı taşınmazların satış bedelinde muvazaa yapıldığını, resmi akit tablosunda gösterilen bedelin ön alım hakkının kullanılmasını engellemek amacıyla yüksek gösterildiğini, her iki davalının tapuda gösterdikleri bedeller arasındaki reel farkın elli sekiz kattan fazla olduğunu ileri sürerek; dava konusu taşınmazda davalı ... adına kayıtlı 781/2100 ve 57/175 hisselerinin davalı ... adına kayıtlı bulunan 367/2100 hissesinin tapu kayıtlarının iptali ile 367/2100 hisse için 6.000,00 TL, 781/2100 hisse için 12.769,35 TL ve 57/175 hisse için 11.183,40 TL üzerinden ön alım hakkı tanınmasını, dava konusu payların müvekkili adına kayıt ve tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili; müvekkilinin davaya konu yeri ...isimli şahıstan satın aldığını, ... ...’un bu arsa üzerinde bina yaptığını ve kendisine düşen yeri satış tarihine kadar kullandığını, diğer hissedarların da kendilerine düşen yeri kullandıklarını, paydaşlar arasındaki fiili taksim sebebiyle ön alım hakkının kullanılmasının mümkün olmadığını, müvekkilinin gerçek değer üzerinden bu yeri satın aldığını, fiili taksim yapılmış yeri satın almış olmasına rağmen davacıya ön alım hakkı kullandırılacak ise gerçek satış değerinin ve tapu harç-masraflarının dosyaya depo ettirilmesi gerektiğini belirterek; davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... vekili; Antalya ili, Aksu ilçesi, ... Köyü, 579 ada 3 parsel sayılı taşınmaz üzerinde fiili taksim bulunduğunu, diğer davalı ...’in hissesini aldığı önceki malik ...tarafından arsa üzerine bina yapıldığını ve satış tarihine kadar kullanıldığını, fiili taksim nedeniyle davacının ön alım hakkını kullanmasının yasal dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkilinin dava konusu yeri 300.000,00 TL bedelle satın aldığını, tapu harcını 300.000,00 TL bedel üzerinden yatırdığını, davacı tarafça ön alım hakkının kullanılması mahkemece kabul edilecek ise gerçek satış değerinin ve tapu harç ve masraflarının dosyaya depo ettirilmesi gerektiğini belirterek; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Davacı tarafın, bedelde muvazaa bulunduğu iddiasını ispat edemediği, davalı ...'nun 781/2100 hissesinin tapudaki satış bedelinin 746.348,12 TL, 57/175 hissesinin tapudaki satış bedeli 653.651,88 TL., tapu masrafının ise 28.000,00 TL olup toplam şufa bedelinin 1.428.000,00 TL olduğu, davalı ...'ın 367/2100 hissesinin tapudaki satış bedeli 6.000,00 TL olup davalı tarafından davadan önce yetkili merciye başvurularak satış bedelinin 300.000,00 TL olarak düzeltilerek 5.880,00 TL tapu masrafının yatırıldığı, davalı ... hissesi yönünden istinaf bozma ilamı uyarınca 300.000,00 TL satış bedeli ve 5.880,00 TL tapu masrafı üzerinden karar verildiği, dava dilekçesinde ileri sürülen muvazaa iddiasının davalı ... payına ilişkin olup davalı ... hissesi yönünden muvazaa iddiası bulunmadığı, ... payı yönünden de muvazaa iddiasının reddine karar verildiği, yerleşik Yargıtay kararları uyarınca iddia edilen bedelle tapuda gösterilen bedel arasındaki fark üzerinden (1.400.000,00 - 23.952,75=1.376.047,25 TL) kendisini vekil ile temsil ettiren davalı ... lehine vekalet ücreti takdiri gerektiği..." gerekçesiyle; davanın kabulü ile; Antalya ili, Aksu ilçesi, ... Mahallesi, 579 ada 3 parsel sayılı taşınmazda, davalı ... adına kayıtlı 781/2100 ve 684/2100 olmak üzere toplamda 1465/2100 hissesinin ön alım hakkı nedeniyle tapu kaydının iptali ile davacı adına 1465/2100 pay oranında tapuya kayıt ve tesciline; aynı yerdeki 579 ada 3 parsel sayılı taşınmazda, davalı ... adına kayıtlı 367/2100 hissesinin ön alım hakkı nedeniyle tapu kaydının iptali ile davacı adına 367/2100 pay oranında tapuya kayıt ve tesciline, davacının bedelde muvazaa iddiasının ispatlanamaması nedeniyle reddine, ön alım bedelinin 1.733.880,00 TL olduğunun tespiti ile; davacı tarafça depo edilen ön alım bedelinden; 23/05/2014 tarihli satışa ilişkin 1.400.000,00 TL satış bedeli ile 28.000,00 TL alıcıya düşen tapu harç ve masrafı olmak üzere toplamda 1.428.000,00 TL ön alım bedelinin karar kesinleştiğinde bankadaki işlemiş faizleri ile birlikte davalı ...'na ödenmesine, 21/08/2014 tarihli satışa ilişkin 300.000,00 TL satış bedeli ile 5.880,00 TL alıcıya düşen tapu harç ve masrafı olmak üzere toplamda 305.880,00 TL ön alım bedelinin, karar kesinleştiğinde bankadaki işlemiş faizleri ile birlikte davalı ...'a ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili; yasa gereği yargılamanın her safhasında re'sen dikkate alınması gereken dürüstlük kuralının dikkate alınmadığını, davalı ...'ın diğer parseller için vergi dairesi nezdinde hatalarını düzeltmediğini, sadece müvekkili ...'ün hissedar olduğu parsel için düzeltme talebinde bulunduğunu, bunun yapılan bir hatanın düzeltilmesi değil şufa hakkının kullanılacağının öğrenilmesi üzerine buna önlem alınmaya çalışılması niteliğinde olduğunu, hiç kimsenin kendi muvazaasına dayanamayacağını, davalı ... için depo edilen 1.428.000,00 TL şufa bedelinin işlemiş faizinin davalıya bırakılmasının haksız olduğunu, davalı ...'in davayı haksız yere uzattığını, muvazaa iddiasının reddi nedeniyle davalı ... lehine hükmedilen yargılama giderlerinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili lehine hükmedilen vekalet ücretinin ise düşük olduğunu belirterek; kararın kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı ... vekili; davacı tarafın söz konusu gayrimenkule İmar Kanununun 18. maddesinin uygulaması üzerine dahil olduğunu, öncesinde dava dışı ...tarafından bina yapılıp kullanıldığını, müvekkilinin ise bina ve arsa üzerindeki hisseyi ... ...'tan satın aldıktan sonra kiraya vererek kullanmaya devam ettiğini, davaya konu arsa üzerindeki bina yapıldıktan çok sonra davacının paydaş olduğunu, binanın yapımında müvekkilinin bir dahilinin de olmadığını, bu durum göz önünde bulundurulduğunda binanın tüm değerinin müvekkiline verilmesi gerektiğini, aslında imar uygulamasının çok daha öncesinde fiili bir paylaşım bulunduğunu belirterek; kararın kaldırılmasını istemiştir.

3. Davalı ... vekili; müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, zira dava değerinin 6.000,00 TL olmayıp 300.000,00 TL olduğunun ispatlandığını belirterek; yerel mahkeme kararının talepleri doğrultusunda kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...İlk Derece Mahkemesince davalıların fiili taksim savunması ispatlanamadığından davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, resmi satış sözleşmesine göre, davalı ... dava konusu taşınmazdaki 367/2100 payı 21.08.2014 tarihinde toplam 6.000,00 TL’ye satın aldığı, davalı tarafından dosyaya ibraz edilen 01.09.2014 tarihli, "tapu harcı - pişmanlık zammı" açıklamalı, 5.962,32 TL tutarlı vergi dairesi alındısına göre, ön alım davasının açıldığı 17.05.2016 tarihinden önce gerçek değer olarak ifade ettiği miktar üzerinden davalı tarafından harcın tamamlandığı, böylece satış sözleşmesindeki satış bedelinden kaynaklanan hatanın dava açılmadan önce yetkili merciye başvurularak düzeltildiği, o halde davalı ... yönünden davanın 300.000,00 TL satış bedeli ve tapu harç ve masrafları üzerinden kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davalı ... yönünden bedelde muvazaa iddiasında bulunulmadığı, düzeltmeye ilişkin miktar üzerinden şuf'a hakkının kullanmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından ... vekilinin istinaf itirazlarının yerinde olmadığı, öte yandan HMK'nın 355 inci maddesi uyarınca, davacı ve davalılar vekillerinin istinaf konusu ettiği sebeplerle sınırlı olarak yapılan incelemede, mahkeme hükmünde usul ve yasaya aykırılık tespit edilemediğinden, davacı ve davalılar vekillerinin istinaf isteminin ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerektiği; ancak, davacı taraf, davalı ... yönünden ön alım bedelinin tapuda gösterilen değerden az olduğunu ileri sürerek bedelde muvazaa iddiasında bulunulduğundan, bedelde muvazaa iddiası ise ispatlanamadığından, davacı tarafın satış bedeli olarak iddia ettiği tutar olan 23.952,75 TL üzerinden davacı taraf yararına vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, hüküm altına alınan miktar üzerinden davacı taraf yararına vekalet ücreti takdirinin yerinde olmadığı, yine yargılama giderlerinin de buna göre göre bölüştürülmesi gerektiği, fakat buna aykırı karar verilmiş olması istinaf sebebi yapılmadığından, bu hususa değinilmekle yetinildiği..." gerekçesiyle; istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b/1 inci maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili; müvekkil lehine takdir edilen vekalet ücreti konusunda davalıların bir itirazlarının bulunmadığını, usuli kazanılmış hak doğduğunu, gerekçeli kararda hüküm fıkrasından önceki kısımda yapılan aleyhe değerlendirmeyi kabul etmediklerini, tamamlanan harca göre verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, davalı ...'ın davadışı diğer parseller için vergi dairesi nezdinde hatalarını halen düzeltmemiş olmasının iyiniyetli olmayıp mahkemece bu hususun dikkate alınmadığını, bunun yapılan bir hatanın düzeltilmesi değil şuf'a hakkının kullanılacağının öğrenilmesi üzerine buna önlem alınmaya çalışılması niteliğinde olduğunu, hiç kimsenin kendi muvazaasına dayanamayacağını, idari işlem niteliğindeki pişmanlık harcının yargıyı bağlamayacağını, davalı ... için depo edilen 1.428.000,00 TL şuf'a bedelinin işlemiş faizinin davalıya bırakılmasının haksız olduğunu, davalı ...'in davayı haksız yere uzattığını, muvazaa iddiasının reddi nedeniyle davalı ... lehine hükmedilen yargılama giderlerinin hukuka aykırı olduğunu, davanın açılmasına sebebiyet vermiş gibi müvekkil aleyhine kabul-ret oranında yargılama gideri ve fahiş vekalet ücreti yüklenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek; kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... vekili; davacı tarafın söz konusu gayrimenkule İmar Kanunu'nun 18 inci maddesi uygulaması üzerine dahil olduğunu, öncesinde dava dışı ...tarafından bina yapılıp kullanıldığını, müvekkilinin ise bina ve arsa üzerindeki hisseyi ... ...'tan satın aldıktan sonra kiraya vererek kullanmaya devam ettiğini, davaya konu arsa üzerindeki bina yapıldıktan çok sonra davacının paydaş olduğunu, binanın yapımında müvekkilinin bir dahilinin de olmadığını, bu durum göz önünde bulundurulduğunda binanın tüm değerinin müvekkiline verilmesi gerektiğini, aslında imar uygulamasının çok daha öncesinde fiili bir paylaşım bulunduğunu, aradan geçen bunca zamana rağmen yeni bir bilirkişi incelemesi yapılmadığını, şuf'a bedelinin ise nemalandırılmadığını belirterek; kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ön alım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, 732 nci maddesi şöyledir:
“Paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlar ön alım hakkını kullanabilirler.”
Aynı Kanun'un 734 üncü maddesinde; “Ön alım hakkı, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır. Ön alım hakkı sahibi, adına payın tesciline karar verilmeden önce, satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini, hakim tarafından belirlenen süre içinde hakimin belirleyeceği yere nakden yatırmakla yükümlüdür.”

3. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370'inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.05.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.