YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/1893 E.  ,  2024/1833 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2292 E., 2022/2870 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziosmanpaşa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2013/662 E., 2020/669 K.

Taraflar arasındaki imar ipoteğinin kaldırılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince duruşmalı, davalı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; duruşma isteminin miktar itibariyle reddine, kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin İstanbul ili, Sultangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:3 adresinde tapunun 843 ada, 4 parselde kayıtlı bulunan 164 m² büyüklüğündeki arsayı üzerindeki gecekondu ile birlikte 10.04.1987 tarihinde 2981 sayılı yasa hükümlerince önce tapu tahsis belgesi verilerek sonra da asıl tapu verilmek suretiyle satın aldığını ve bedelinin tamamını taksitler halinde ödediğini, buna rağmen idarece konulan ipoteğin kaldırılmadığını, 1999 yılında gecekondusunu yıkarak yerine imarlı inşaat yapmaya başlandığında Gaziosmanpaşa Belediyesi'nin arsa bedelinin tamamı ödendiği için inşaat yapım ruhsatı verdiğini, buna rağmen Sultangazi Belediyesi'nin 20.03.2013 tarihli yazısıyla encümen kararıyla takdir edilen 150.333,00 TL bedelin ödenmesi halinde gayrimenkul üzerindeki ipoteğin kaldırılacağının müvekkiline bildirildiğini, arsanın bedelinin ödenmiş olması ve olayda zaman aşımı bulunduğundan dolayı idarenin güncelleme işleminin iptaline, davalıya borçlu olmadığının tespitine ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; imar uygulaması nedeniyle tapu kaydına konulan ipoteğin Medeni Kanunun 892 nci maddesi ile düzenlenen tescile tabi olmayan kanuni ipoteklerden olduğunu, davacı tarafın sadece bir adet taksit bedeli olan 27.330,00 TL'yi ödediğini, davacı adına kayıtlı olan 164 m² taşınmazın değerinin 328,00 TL (1987 yılında konulan ipotek bedeli) olarak kabulünün hayatın olağan akışına aykırı olacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İstanbul Belediyesi adına kayıtlı olan Gaziosmanpaşa ilçesi, ... Mahallesi, 2904 parsel sayılı taşınmazda işgalci olarak gecekondusu bulunan ... adına 162 m² için 05.08.1985 tarih ve 2602 sayılı tapu tahsis belgesinin düzenlendiği, aralarında 2904 parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu bir çok taşınmazın 2981/3290 sayılı Yasa uyarınca imar uygulamasına tâbi tutularak bir çok ada ve parselin oluşturulduğu, dava konusu .. Mahallesi ... ada 4 parsel sayılı 164 m² alanlı taşınmazın 10.04.1987 tarih ve 3073 yevmiye No.lu ile işlemle Gaziosmanpaşa Belediyesi lehine 328.000 ETL bedelli 4 yıl süreli ipotek tesis edilerek davacı ... adına tescil edildiği, davacı ...'ın Gaziosmanpaşa 3. Noterliğinin 30.03.1987 tarih ve 12047 yevmiye nolu taahhütnamesi ile 4 yılda, 12 taksit halinde ipotek borcunu ödemeyi taahhüt ettiği, dosya arasına alınan makbuz asıllarına göre toplam 191.350 ETL ödeme yapıldığı, yapılan ödeminin toplam borcun 191.350 / 328.000= %59'una tekabül ettiği, bilirkişi heyetince dava konusu taşınmazın dava tarihindeki değerinin 164 X 935,00 TL=153.340,00 TL olarak hesaplandığı, bilirkişi heyetince taşınmaz için belirlenen bedelden davacının 153.340,00 TL X %59=90.470,60 TL ödemiş olduğu, davacının dava tarihi itibari ile halen 153.340,00 TL-90.470,60 TL=62.869,40 TL ipotek nedeni ile borcunun bulunduğu, davacı tarafından verilen süre içerisinde bakiye ipotek bedelinin mahkeme veznesine depo edildiği anlaşılmakla davanın kabulüne, taşınmazda 10.04.1987 tarih ve 3073 yevmiye No.lu işlemle Gaziosmanpaşa (Sultangazi) Belediyesi lehine konulan 328.000 ETL bedelli ipoteğin fekkine, karar kesinleştiğinde depo edilen 62.869,40 TL ipotek bedelinin nemaları ile birlikte davalıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri ve İstinaf Aşamasındaki Süreç
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; ipotek alacaklısı olan davalı belediyenin ipotek koyduğu taşınmaza inşaat için yapı ruhsatı vermesi, 20 yılı aşkın süre geçen alacağının tahsiline yönelik hiç bir işlem yapmamış olması davacının davalı belediyeye ipotek bedelinin tamamını ödediğini gösterdiğini, taşınmazın tapu sicil kaydına konulan ipoteğin anapara alacağının teminat altına alınması için verildiğini, yani karz ipoteği olduğunu, dolayısıyla ipotek bedelinin güncellenmesinin yasaya, hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, aksi düşünülmesi halinde ipoteğe konu alacağın para alacağı olduğunun kabulüyle 17.10.2018 tarihli bilirkişinin güncel alacak hesabındaki rakamın hakkaniyetli olduğundan ödenmesi halinde ipoteğin kaldırılmasına, ipotek bedelinin uyarlanması ve hesaplamasının kabulü halinde bedelin fahiş rakamla belirlendiğinden adalete ve hakkaniyet uygun yeniden bilirkşi raporunun alınmasına karar verilmesi gerektiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde; belediye kayıtlarında davacı adına ipotek bedeli ödemelerine rastlanmadığı için davacının sunduğu belgelerin dikkate alınarak rapor tanzim edilmesinin hukuka uygun olmadığını, depo edilmesine karar verilen tutara dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğini, taşınmazın dava tarihindeki rayiç değerine göre hesaplama yapılmasının uygun olduğunu belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde yer alan nedenlere dayanarak hükmün bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde yer alan nedenlere dayanarak hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; imar ipoteğinin kaldırılması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Bilindiği üzere ipotek kişisel bir alacağın teminat altına alınması amacını güden ve bir taşınmaz değerinden alacaklının alacağını elde etmesini sağlayan sınırlı bir ayni haktır. Taraflar mevcut ipoteği iradeleriyle tapuda yapacakları işlem sonucu kaldırabilecekleri gibi bir tarafın terkine rıza göstermemesi halinde ipotek bedelinin ödenmesi koşulu ile kaldırılmasını mahkemeden de isteyebilir.

3. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup özellikle Bölge Adliye Mahkemesince kanunun somut olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği anlaşıldığından, istinaf başvurularının reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.03.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.