YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2022/4035 E.  ,  2023/4695 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/302 E., 2022/398 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılarak yeniden hüküm tesisi ile davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Of Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/342 E., 2021/465 K.

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılarak yeniden hüküm tesisi ile davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Trabzon ili, Of ilçesi, ... Mahallesi, 135 ada 4 parselde bulunan evin müvekkili ... tarafından yapıldığını, dava konusu taşınmazın üzerindeki evde davalının herhangi bir katkısı olmadığı hâlde müvekkili ile müşterek olarak hissedar gözüktüğünü, Gaziosmanpaşa 2. İcra Müdürlüğünün 2017/8255 Esas numaralı dosyasından eski tapu kayıt maliklerinin hisselerine haciz konulmuş ve bu hisselerin satışı alacaklı tarafından istenildiğinden müvekkilinin borçlu olmadığı hâlde kendi yapmış olduğu evdeki hissesinin de satışa konu olacak olması nedeniyle hakkaniyete aykırı bir durum meydana getirdiğini, müvekkilinin mağduriyetinin giderilmesinin evin aidiyetinin tespitiyle mümkün olacağını belirterek, dava konusu taşınmazda bulunan ev için muhdesatın aidiyetinin tespiti ile tapu kaydının beyanlar hanesine şerh düşülmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu binanın yer aldığı taşınmaz hakkında Gaziosmanpaşa 2. İcra Müdürlüğünün 2017/8255 Esas numaralı dosyasında eski tapu kayıt maliklerinin hisselerine haciz konulmuş olduğu anlaşılmakla Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ilâmı gereğince bu haciz işleminden etkilenen davacının eldeki davayı açmasında hukuki yararının bulunduğu, yürütülen tahkikat sonucunda, tüm dosya kapsamı itibarıyla davaya konu edilen muhdesatların bulunduğu taşınmazın taraflar adına müşterek mülkiyet hükümlerine göre kayıtlı olduğu, icra edilen keşifte dinlenen davacı tanıklarının beyanına göre taşınmaz üzerinde bulunan ve dava konusu edilen betonarme yapının davacı tarafından inşa edildiği tespit edildiğinden davanın kabulüne, Trabzon ili, Of ilçesi, ... Mahallesi, 135 ada 4 parsel üzerinde fen bilirkişisi ... ...'nin 24.06.2021 tarihli raporuna ekli krokide ''B'' harfi ile gösterilen yapının davacı ... T.C. kimlik numaralı ... tarafından yaptırıldığının tespitine ve tapunun beyanlar hanesine şerh düşülmesine, fen bilirkişisi ... ...'nin 24.06.2021 tarihli krokili raporunun kararın eki sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı istinaf dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini, icra dosyasının celp edilmediğini, celp edilmiş olsa idi önceki malik ... Başak hakkındaki takibin iptal edildiği ve icra satışı yapılamayacağının anlaşılacağını, davaya sebebiyet vermediğini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin tarafına yüklenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu edilen evin kadastrodan sonra yapıldığının beyanlar ve bilirkişi raporu ile sabit olduğuna göre; ancak hukuki yararın varlığı hâlinde bu davanın açılması mümkün olup somut olayda dava konusu taşınmaz hakkında açılmış bir ortaklığın giderilmesi davası, kentsel dönüşüm veya kamulaştırma işleminin bulunmadığı; taşınmaz hakkında başlatılan Gazioasmanpaşa 2. İcra Müdürlüğünün 2017/8255 Esas ... dosyasından ... Başak hissesini hacizli olarak devir alan ... hissesinin satış talebinin ve kıymet takdir işlemlerinin varlığının hukuki yarar koşulunu sağlamayacağı, buna göre davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı anlaşıldığından davalının istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Gaziosmanpaşa 2. İcra Müdürlüğünün 2017/8255 Esas ... dosyasından dava konusu taşınmazın diğer tapu kayıt maliklerinin hisselerine haciz şerhinin işlenmiş olması ve bu hisselerin satışının istenmesi nedeniyle müvekkili açısından davanın açılmasında zorunluluk olduğu gibi hukuki menfaatin de bulunduğunu belirterek hükmün bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK. mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki ... ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK mad. 718). 22.12.1995 tarih ve 1/3 ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

2. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilâmın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK mad.106/2) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hâllerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hâkim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti hâlinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir. (HMK mad.114/1-h, 115).

3. Öğretide ve Yargıtayın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

3. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.10.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.