YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2022/3867 E.  ,  2023/4692 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2006/435 E., 2009/62 K.
KARAR : Davanın kabulü

Beyoğlu 7. Noterliği tarafından ihbar edilen vasiyetnamenin açılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ...'nın bir kısım mirasçıları vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ...'nın bir kısım mirasçıları vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Beyoğlu 7. Noterliği; mirasbırakan ... ...'nın 26.02.2003 tarihinde öldüğünü, Beyoğlu 7. Noterliği'nin 024550 yevmiye ... ve 13.04.1994 tarihli vasiyetnamesinin bulunduğunu belirterek vasiyetnamenin açılıp okunmasını ihbar etmiştir.

II. MAHKEME KARARI
Mahkemenin yukarıda belirtilen tarihli ve ... kararı ile vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespitine karar verilmiştir.

III. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı mirasçı ...’nın bir kısım mirasçılarının vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Murise ait mirasçılık belgesinin dosyaya sunulmadığını, yalnızca erkek kardeşine mirasçı sıfatıyla tebligat yapıldığını, oysa ki murisin ... adlı bir de kız kardeşi olduğunu, kendisine tebligat yapılmadığını, yasal mirasçıların hukuka uygun şekilde belirlenmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, vasiyetnamenin açılıp okunması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 4721 ... ... Medeni Kanunu'nun 596 ve 597 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın, tesliminden başlayarak bir ay içinde miras bırakanın yerleşim yeri Sulh Hakimi tarafından açılır. Vasiyetname açılırken bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır ve okunur. (TMK.md.596) Vasiyetnamenin açılışını müteakip mirasta hak sahiplerinin her birine, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği tebliğ olunur. (TMK.md.597) Lehlerine karşılıksız kazandırma yapılan kimselerin ve mirasçıların adresleri belli değilse kendilerine vasiyet ilanen tebliğ edilir. (TMK.md.597/2) Sulh Hakimi, vasiyetnamenin kendisine teslimini müteakip gerekli koruma önlemlerini alır, olanak varsa ilgilileri dinleyerek yasal mirasçılara terekenin geçici olarak teslimine yahut resmen yönetilmesine karar verir. ( TMK. md. 595/3)

2. Vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespit edilmesinin amacı, mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirme ve yasal haklarını kullanmayı temine yönelik bir işlemdir.

3. Bu nedenle, Sulh Hakiminin görevi, TMK'nın 596 ve Tüzüğün 36/2 nci maddesine uygun olarak vasiyetnameyi açıp, lehine kazandırma yapılan kişi ile yasal mirasçılarına vasiyetnamenin onaylı bir örneğini tebliğ ederek, vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunmak üzere çağrılmasını sağlamaktır.

4. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27 nci maddesinde "hukuki dinlenilme ..." düzenlenmiştir. Buna göre davanın taraflarının yargılama ile ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat ... bulunmaktadır. Maddenin gerekçesinde açıklandığı üzere bu hak Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen ... yargılanma hakkının en önemli unsurudur. İddia ve savunma ... olarak da bilinen bu hak, tarafların yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını tam ve eşit olarak kullanabilmelerini, yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Hakim tarafları dinlemeden veya açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. (YHGK'nın 2009/52 Esas, 2009/105 Karar ... kararı)

5. Taraf teşkili dava şartı olup davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun amir hükmü gereğidir. Ayrıca taraf teşkili sadece davanın açılması aşamasında değil, yargılamanın diğer aşamalarında da göz önünde bulundurulmalıdır.

6. Somut olayda; mahkemece, vasiyetnamenin açılmasına karar verilmiş ise de dava dosyası incelendiğinde karar tarihinde murisin mirasçılarından sadece ...’ya ve vasiyet lehdarına vasiyetnamenin okunduğu, yasal mirasçı olmasına rağmen ...’ya vasiyetnamenin ve vasiyetnamenin okunacağı duruşma gün ve saatini bildirir davetiyenin tebliğ edilmediği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, taraf teşkili sağlanmadan vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespitine yönelik karar verildiği anlaşılmıştır.

7. Hal böyle olunca; mahkemece, yukarıda belirtilen Yasa maddeleri dikkate alınarak, mirasçılık belgesi getirtilerek tüm yasal mirasçılara ve vasiyet lehtarına vasiyetname ekli duruşma gününü bildirir tebligat yapılmak suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra, yapılacak yargılama neticesinde karar verilmesi gerekirken, taraf teşkili sağlanmadan yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

12.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.