YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2022/3499 E.  ,  2023/4748 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/998 E., 2022/363 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kemalpaşa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/528 E., 2021/322 K.

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; tarafların paydaşlığında bulunan dava konusu 25 parsel ... taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının bulunduğunu, dava dilekçesi ekinde beyan ettikleri ve dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan kümes ısıtma sobaları, iklimlendirme panoları, havalandırma fanları, soğutma sistemleri, yemlik sistemleri, jeneratörler ve sair müştemilat ve muhdesatın tamamen müvekkiline ait olduğunu belirterek, anılan muhdesatların mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunun ve parasal değerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmaz üzerinde tarafların murisinin ölümünden çok öncesinde de faal bir tavuk üretim çiftliği bulunduğunu, dava konusu muhdesatların murisin ölümünden sonra taşınmaza eklenmesinin mümkün olmadığını, ayrıca tarafların murislerinin 20.01.2016 tarihinde vefat ettiğini, bu tarihe kadar işletmenin devamı için yapılan yatırımların da yine işletmenin mülkiyetinde olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tespiti istenen kümes ısıtma sobası, kümes iklimledirme panoları, kümes sulu soğutma sistemleri ve kapakları, civciv havalandırma fanları, kümes suluk sistemi, kümes yemlik sistemi, konteynır ev, kümes havalandırma klapeleri ve jeneratörün yasada tanımı yapılan yapı (muhdesat) niteliğinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili; Mahkemenin ret gerekçesinin bilirkişi tarafından yapılmış bir tespit olmadığını, kaldı ki taşınmaz üzerinde sabit durumda olan bazı tesis ve eklentilerin de olduğunu belirterek, kararın kaldırılması ile davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2. İstinaf aşamasında vekillik görevinden çekilen davalı ... vekili; dava açılırken davacı tarafça dava değerinin 1.000,00 TL gösterildiğini ve bu miktar üzerinden karar harcının yatırıldığını, yargılama devam ederken bilirkişi marifetiyle dava konusu imalatların parasal değerinin murisin vefat ettiği 2016 yılı itibarıyla 126.820,00 TL olarak, 2019 yılı keşif tarihi itibarıyla 199.640,00 TL olarak tespit edildiğini, bu nedenle Mahkeme ara kararı gereği davacı tarafça 1.593,00 TL tamamlama harcı yatırıldığını, davacı tarafın hangi değeri esas alarak harcı tamamladığının tespit edilemediğini, müvekkili lehine 4.755,75 TL vekâlet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığını, bu miktarın çok üstünde vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, kararın vekâlet ücreti yönünden düzeltilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekili ile davalı ... vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Temyize Cevap
Davalı ... vekili, temyiz talebine cevap dilekçesinde, temyiz itirazlarının reddi ile hükmün onanmasını talep etmiştir.

D. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, muhdesat aidiyetinin tespiti davasında verilen davanın reddi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi kararlarının eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
1. Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK. mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki ... ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK mad. 718). 22.12.1995 tarih ve 1/3 ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

2. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilâmın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK mad.106/2) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hâllerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hâkim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti hâlinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir (HMK mad.114/1-h, 115).

3. Öğretide ve Yargıtayın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371'inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.