YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2022/2783 E.  ,  2023/4121 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/557 E., 2022/138 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Burdur 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2015/629 E., 2021/6 K.

Taraflar arasındaki üst hakkının terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne, üst hakkının tapu sicilinden terkinine karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Burdur Belediye Meclisinin 15.04.2008 tarih ve 2008/68 sayılı kararı ile 1493 ada 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11 parseller üzerinde 30 yılı aşmamak ve ayni hak tesisi karşılığı, yap işlet devret modeli ile alışveriş merkezi yapılmasına karar verildiğini, Burdur Belediye Encümeninin 15.08.2013 tarih ve 2013/632 sayılı kararı ile Burdur ili, Merkez ilçesi, Yeni Mahalle 51 pafta, 1493 ada 1, 2, 19 ve 20 No.lu parsellerin tamamı üzerinde Polidia Gayirmenkul Geliştirme İnşaat Yönetim ve Tic. A.Ş.'ye 30 yıl süreli üst hakkı tesis edildiğini, davalı şirketin, gerekli özen gösterilmeden hazırlandığını iddia ettiği sözleşmedeki bazı hükümleri ileri sürerek edimlerini yapmaktan kaçındığını, basiretli bir tacir gibi davranmadığını, belediye ve ilgili şirketler açısından artık "külfet hâline gelen" sözleşmenin yürümeyeceği, şirketlerin sözleşme dolayısıyla devraldığı ödemeleri ve yükümlülükleri yerine getirmeyeceği anlaşıldığından sözleşmenin yerine getirilmemesinden dolayı uğradıkları tüm zararlara yönelik hakları saklı olmak üzere belediyece ilgili sözleşmeden dönüldüğünü, sözleşmeden döndükleri andan itibaren geçmişe yönelik olarak tüm sonuçların ortadan kalktığını, davalı şirket lehine tesis edilen irtifak hakkının kaldırılması hususunda Burdur Tapu Sicil Müdürlüğünden yaptıkları taleplerin de reddedildiğini, TMK’nın 785 inci maddesi ve sözleşmeden dönülmesi nedeniyle Burdur ili, Merkez ilçesi, Yeni Mahalle, 1493 ada 1, 2, 19 ve 20 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde tapuda tesis edilen irtifak hakkının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... Tapu Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; davanın tapudaki kayıt sahipleri aleyhine açılabileceğini, bu nedenle Tapu Sicil Müdürlüğü aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddini savunmuştur.

2. Davalı Polidia Gayrimenkul Geliştirme İnşaat Yönetim ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının mülkiyetinde bulunan 1493 ada 1, 2 parsel ile 1494 ada 4, 5, 9 ve 11 parsel sayılı taşınmazların bir kısmında yer alan 38.138 m²’lik arazi üzerinde müteşebbis tarafından inşa edilecek AVM kompleksi projesinin ihale şartnamesi hükümlerine göre ayni hak tesisi kurularak, yıllık tespit edilen 155.000,00 TL muhammen bedel üzerinden, artırılmak suretiyle 30 (otuz) yıl süre ile işletilmesi ve bu sürenin sonunda Burdur Belediyesi Başkanlığına devredilmesi hususunda 2886 sayılı Yasa gereğince 18.08.2011 tarihinde ihale yapıldığını, 13.11.2013 tarihli sözleşmeye göre, 1493 ada, 11 parsel sayı taşınmazın mülkiyeti Burdur Belediyesince alınarak gerekli olan ifraz-tevhid işlemlerinin yerine getirileceğini, Hazine mülkiyetindeki 11 numaralı parselin üst kullanımı yükleniciye devredilmeden sözleşmede yer alan sürelerin yüklenici aleyhine işlemeyeceğini, 11 numaralı parselin mülkiyetinin hâlen Belediyeye geçmediği ve bu yüzden üst kullanım hakkını da devredemediği için sözleşmede bahsi geçen inşaat yapım süresinin başlayamayacağını bildirdiklerini, sözleşmenin 5 inci maddesi gereğince inşaat yapım süresinin başlamasının ön şartının 11 numaralı parselin mülkiyetinin Burdur Belediyesine geçmesi ile üst hakkının şirkete devri olduğunun görüleceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kısmen kabulü ile dava konusu 1493 ada 1, 2, 19 ve 20 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde davalı şirket lehine kurulmuş olan üst (inşaat) hakkının kaldırılmasına, davalı ... Tapu Müdürlüğü yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuran
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Polidia Gayrimenkul Gel. İnş. Yön. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Polidia Gayrimenkul Gel. İnş. Yön. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; eldeki davanın ihale sözleşmesi kapsamında kurulmuş olan üst hakkının kaldırılması istemine ilişkin olduğunu, davacı Belediyenin ihale konusu tesislerin yapılacağı araziyi çapraz olarak bölen ve sözleşmenin esaslı unsurlarından biri olan 11 No.lu parseli müvekkili şirkete teslim ederek üst hakkını tesis etmediğini, gerek imar planının alınabilmesi, gerekse ihaleye uygun inşaatların yapılabilmesi ve makul gelirle işletilebilmesi için 11 No.lu parselin üzerinde de üst hakkı tesisi gerektiğini, proje ortasındaki taşınmaz devredilmeksizin projenin yapılamayacağını, projenin yapımının davacı tarafından imkansız hâle getirildiğini, İlk Derece Mahkemesince sözleşmedeki yükümlülüklerin müvekkili tarafından yerine getirilmediği gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının tek taraflı olarak sözleşmeden dönemeyeceğini, üst hakkının kurulması sözleşmesinin TMK’nın 827 nci maddesi gereğince resmî şekle tâbi olduğunu, bu sözleşmenin tarafların karşılıklı ve birbirine uygun iradesi veya dava yolu ile sona erdirilebileceğini, tazminat davasının reddine ilişkin kararda sözleşmenin feshine ilişkin hüküm bulunmadığını, davacı Belediyenin sözleşmeden döndüğüne ilişkin ihbarnamesinin karara gerekçe yapılamayacağını, sözleşmenin ifa edilememesinin tek sorumlusunun ise davacı olduğunu, hukuka uygun bir şekilde fesih veya mahkeme kararı bulunmadığını, Burdur 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/608 Esas ve 2018/293 Karar sayılı dava dosyasında alınan bilirkişi raporlarının müvekkilinin lehine olduğunu, davacı ... tarafından projenin ortasında yer alan 11 No.lu parselin üst hakkı devredilmeden müvekkili şirketin edimlerini yerine getirilemeyeceğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile gerek dosya arasında mevcut sözleşmeler, tapu kayıtları ve gerekse taraflar arasındaki uyuşmazlığa ilişkin mahkeme kararları dikkate alındığında taraflar arasındaki inşaat sözleşmesi ve üst hakkına konu taşınmazların bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği, ne var ki sözleşme kapsamında bulunan 1493 ada 11 No.lu parsel davacı Belediyeye ait olmadığı gibi bu hususun her iki tarafın da bilgisi dahilinde olduğu, taraflar arasındaki aynı sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkta kesinleşen mahkeme kararları ile de tespit edildiği üzere geçerli bir sözleşmenin bulunmadığı, eldeki davada tazminat ve alacak isteminin de söz konusu olmadığı, proje bütünlüğü gözetildiğinde davacı Belediyenin henüz malik olmadığı taşınmazda üst hakkı tesisi imkansız olduğu gibi, söz konusu 11 parsel sayılı taşınmaz hariç tutulduğu takdirde sözleşmenin ifasının da mümkün olmadığı, üst hakkının taraflara sağladığı bir hukuki yararın kalmadığı, İlk Derece Mahkemesince geçersiz sözleşmeye dayalı olarak tesis edilen üst hakkının tapudan terkinine karar verilmiş olmasında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Polidia Gayrimenkul Gel. İnş. Yön. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı şirket vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; üst hakkının tapu sicilinden terkini istemine ilişkin davanın kabulü kararının eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 785 inci maddesinin birinci fıkrasında; lehine irtifak kurulan taşınmaz için bu hakkın sağladığı hiç bir yarar kalmamışsa, yüklü taşınmazın malikinin bu hakkın terkinini isteyebileceği hükme bağlanmıştır.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle üst hakkı tesis edilen parsellerin tam ortasında bulunan, dava dışı Hazineye ait 11 parsel sayılı taşınmazın davacı ... tarafından devralınmaması ve üst hakkına konu sözleşmenin esaslı unsuru olan alışveriş merkezi inşaatına başlamak için gerekli imar, ifraz ve tevhit işlemlerinin başlatılmaması nedeniyle ilgili sözleşmenin de ayakta olmadığı görülmekle, üst hakkından beklenen faydanın elde edilemeyeceğinin anlaşılmasına göre usul ve kanuna uygun olup davalı şirket vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.