YARGITAY 7. CEZA DAİRESİ

7. Ceza Dairesi         2023/14867 E.  ,  2024/2491 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hâkimliği
SAYILARI : 2021/4502 Değişik iş, 2021/4499 Değişik iş
İNCELEME KONUSU KARARLAR: İtirazların reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararların kanun yararına bozulması

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 24/4. maddesine aykırılık eyleminden kabahatli ... hakkında Karaman Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 07.06.2021 tarihli ve 794 sayılı kararı ile uygulanan 460.037,00 Türk lirası idarî para cezası karar tutanağına karşı yapılan başvurunun reddine dair Karaman Sulh Ceza Hâkimliğinin 30.11.2021 tarihli ve 2021/2502 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın mercii Ereğli (Konya) Sulh Ceza Hâkimliğinin 28.04.2022 tarihli ve 2021/4502 değişik iş sayılı kararıyla reddine,

Aynı kabahatli şirket hakkında anılan Kanun'un 40/1-l maddesi uyarınca ürünlerin toplatılmasına dair Karaman Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 29.03.2021 tarihli ve 027 sayılı idarî yaptırım kararına karşı yapılan başvurunun reddine ilişkin Karaman Sulh Ceza Hâkimliğinin 30.11.2021 tarihli ve 2021/2731 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın mercii Ereğli (Konya) Sulh Ceza Hakimliğinin 28.04.2022 tarihli ve 2021/4499 değişik iş sayılı kararıyla reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 12.05.2023 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.06.2023 tarihli ve KYB-2023/59053 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.06.2023 tarihli ve KYB-2023/59053 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “...5996 sayılı Kanun'un 24/4. maddesinde yer alan, "Gıda ve yemde taklit ve tağşiş yapılamaz. Taklit ve tağşiş yapılmış ürün işleme tabi tutulamaz, piyasaya arz edilemez." şeklindeki,
Anılan Kanun'un 40/1-l. maddesinde yer alan, "24 üncü maddenin dördüncü fıkrasına aykırı olarak taklit veya tağşiş yapılan gıda veya yemlere el konulur. Ürünler masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır. Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olmayan ürünler işletmecisi tarafından Bakanlık gözetiminde imha edilir veya ettirilir. Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olan ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Taklit veya tağşiş yapılan gıda veya yemleri;
1) Üreten, ithal eden veya kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda veya yem işletmecisine ellibin Türk lirasından,
2) İzlenebilirliğini sağlamadan piyasaya arz eden perakende gıda veya yem işletmecisine beşbin Türk lirasından, aşağı olmamak ve beşyüzbin Türk lirasını geçmemek kaydıyla, fiilden bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa fiil tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde biri oranında idari para cezası verilir. Fiilin üç yıl içinde birinci kez tekrarlanması durumunda üreten, ithal eden veya kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda veya yem işletmecisine yukarıda belirtilen idari para cezalarının alt ve üst sınırları bir katı artırılarak uygulanır. Fiilin aynı süre içinde ikinci kez tekrarlanması durumunda, üreten veya ithal eden gıda veya yem işletmecisine bin günden üçbin güne kadar adli para cezası verilir ve gıda veya yem işletmecisi beş yıldan on yıla kadar bu sektördeki faaliyetinden men edilir. Fiili üç yıl içinde ikinci kez tekrarlayan kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda veya yem işletmecisine ise ikiyüzbin Türk lirasından az olmamak ve iki milyon Türk lirasını geçmemek kaydıyla, fiilden bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa fiil tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde biri oranında idari para cezası verilir." şeklindeki,
Anılan Kanun'un 31/4. maddesinde yer alan, "İlgililer, resmî kontrol ve denetim sonuçları hakkında, tebligat yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde Bakanlığa itiraz etme hakkına sahiptir. Ürünün kalan raf ömrü yedi günden az olan gıdalar, mikrobiyolojik incelemeler ve ürün miktarının şahit numunenin analizinin yapılabilmesi için yetersiz olduğu durumlarda analiz sonucuna itiraz edilemez. İtirazdan kaynaklanan masraflar ilgililer tarafından karşılanır." şeklindeki,
Anılan Kanun'un 33/6. maddesinde yer alan, "Bakanlık, analiz metotlarını belirlemek, laboratuvarlar arasında metot birlikteliğini sağlamak, itiraz ile ilgili teşhis ve analizleri yapmak ve benzeri faaliyetleri yürütmek üzere ulusal referans laboratuvarları kurar veya belirler." şeklindeki,
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü" kenar başlıklı 7/1-a,b,c,ç. maddesinde yer alan, "Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a)Güvenilir gıda ve yem arzını sağlamak, bu amaçla politikalar oluşturmak ve denetlemek.
b) Gıda, gıda katkı maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin üretim, işleme ve pazarlama ile ilgili süreçlerin her aşamasındaki izlenebilirliğine yönelik esasları belirlemek.
c)Gıda, gıda katkı maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerlerinin niteliklerini ve bunlara ilişkin izin ve kayıt esaslarını belirlemek, bunların izin ve kayıt işlemlerini yapmak, bu işyerlerini gıda siciline kaydetmek, üretim ve satış yerlerinin kontrol ve denetimlerini yapmak veya yaptırmak.
ç) Gıda, gıda katkı maddeleri ve yemler ile gıdayla temasta bulunan madde ve malzemelerin giriş ve çıkış gümrük kapılarını, ilgili kurumların görüşlerini alarak tespit ve ilan etmek; veteriner sınır kontrol noktalarını ve bunların çalışma esaslarını belirlemek" şeklindeki,
Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğünün Görev Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik'in "Tanımlar" kenar başlıklı 4/1-f. maddesinde yer alan, "Laboratuvar: Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğünü (UGRLM) ifade eder." şeklindeki,
Anılan Yönetmeliğin "Laboratuvarın oluşumu ve faaliyet alanları" kenar başlıklı 5/2. maddesinde yer alan, "Laboratuvarın faaliyet alanları aşağıda belirtilmiştir:
a) Gıda kontrol laboratuvarları arasında ortak çalışmalar düzenlemek, öncelikli olarak ülkemizde ihtiyaç duyulan analiz metotlarını geliştirmek ve bunları konuyla ilgili diğer laboratuvarlarla paylaşmak, analiz metotları ve kalite güvencesine ilişkin rehber dokümanlar hazırlamak ve yayınlamak.
b) Bakanlığa bağlı gıda kontrol laboratuvarlarında yapılamayan analizler başta olmak üzere, gerektiğinde söz konusu laboratuvarlarda yapılabilen gıda, gıda ile temasta olan madde ve malzemeler ile yem numunelerine ait analizleri de yapmak.
c) Gıda Kontrol Laboratuvarlarında yapılan analiz sonuçlarına itiraz olması halinde ihtisaslaştığı konularda şahit numune analizleri yapmak.
ç) Faaliyet alanı içine giren konularda mevzuat çalışmalarına katılmak.
d) Gıda kontrol laboratuvarlarına ve talep halinde gerçek ve tüzel kişilere ihtisaslaştığı konularda eğitim vermek.
e) Faaliyet alanına giren konularda yeterlilik testleri veya laboratuvarlar arası karşılaştırma testleri düzenlemek, bunların değerlendirmesini ve takibini yaparak sonuçları Bakanlığa bildirmek.
f) Gıda güvenilirliği ve kalitesi ile ilgili konularda üniversiteler, diğer kamu kurum ve kuruluşları, Avrupa Birliği Komisyonu, Avrupa Birliği Topluluk Referans Laboratuvarları, diğer ülkelerin ulusal referans laboratuvarları, ulusal ve uluslararası bilimsel kurum ve kuruluşlar, özel sektör ve konuyla ilgili sivil toplum kuruluşları ile işbirliğinde bulunarak proje yapmak/yürütmek ya da ortak projelerde yer alarak gerektiğinde ulusal veya uluslararası kongre, çalıştay ve benzeri toplantılara katılım sağlamak.
g) Halk sağlığını korumaya yönelik çalışmalara katılmak ve bu konuda ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak.
ğ) Faaliyet alanıyla ilgili bilimsel yayın yapmak.
h) Metot birlikteliği ve ulusal gıda kodeksi (UGK) çalışmalarına katılmak.
ı) Faaliyet alanlarına uygun olarak Bakanlıkça verilecek diğer görevleri yürütmek." şeklindeki,
Anılan Yönetmeliğin "Müdürlük" kenar başlıklı 6/3-a. maddesinde yer alan, "Müdürlüğün çalışma bölümleri şunlardır:
a) Bilimsel ve Analitik İşler Müdür Yardımcılığı; Numune Kabul ve Rapor Düzenleme, Mikrobiyoloji, Biyoteknoloji ve Genetiği Değiştirilmiş Organizma, Katkı, Orijin Tespiti, Taklit ve Tağşiş, Histoloji, Pestisit, Mikotoksin, Dioksin, Gıda Takviyeleri, Gıda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemeler, Mineral Madde, Çevre ve Atık Yönetimi bölümlerinden oluşur." şeklindeki düzenlemeler nazara alındığında,
Kabahatli şirketin üretmiş olduğu tahin ürünlerinden alınan şahit numuneler üzerinde yapılan analiz neticesinde Kocaeli Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünün 29/12/2020 tarihli analiz raporu ile yer fıstığı tespit edildiği, kabahatli şirket tarafından analiz raporuna itiraz edilmesini müteakip, Kocaeli Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünce yeniden inceleme yapıldığı ve 12/03/2021 tarihli analiz raporu ile şahit numunelerde yer fıstığı tespit edildiği, bu tespitler sonucunda gıda ürünlerinde taklit ve tağşiş yapıldığından bahisle Karaman Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 29/03/2021 tarihli kararı ile ürünlerin toplatılmasına, aynı Müdürlüğün 07/06/2021 tarihli kararı ile kabahatli şirket hakkında idarî para cezası uygulanmasına karar verildiği, idarî yaptırım kararlarına karşı yapılan başvuruların Karaman Sulh Ceza Hâkimliğinin 30/11/2021 tarihli kararları ile reddine karar verilmesini takiben, bu kararlara karşı yapılan itirazların da Ereğli (Konya) Sulh Ceza Hakimliğinin 28/04/2022 tarihli kararları ile reddine karar verilmiş olduğu anlaşılmakla,
1- 5996 sayılı Kanun'un 33/6. maddesi gereğince analiz metotlarını belirlemek, laboratuvarlar arasında metot birlikteliğini sağlamak, itiraz ile ilgili teşhis ve analizleri yapmak ve benzeri faaliyetleri yürütmek üzere kurulması öngörülen ve daha sonra bu kanun kapsamında Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'ne bağlı kuruluş olarak kurulan Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğünün gıda kontrol laboratuvarlarında yapılan analiz sonuçlarına itiraz olması halinde ihtisaslaştığı konularda şahit numune analizleri yapmakla görevli olması dikkate alındığında, kabahatli şirketin üreticisi olduğu tahin ürünlerinden alınan şahit numuneler üzerinde yapılan ilk analizin ardından düzenlenen rapora karşı itiraz etmesini takiben, şahit numuneler üzerindeki gerekli incelemenin Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğünce yapılması gerekirken, yeniden aynı Gıda Kontrol Laboratuvarında inceleme yapılmak suretiyle hazırlanan analiz raporuna dayalı olarak idarî para cezası ve ürünlerin toplatılmasına dair idarî yaptırım kararı verilemeyeceği gözetilmeksizin, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde,
2- Kocaeli Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünce Real Time PCR yöntemine göre hazırlanmış 29/12/2020 tarihli analiz raporuna karşı kabahatli şirket tarafından verilen 16/02/2021 tarihli itiraz dilekçesinde özetle, analizin Real Time PCR yöntemi uygulanmak suretiyle yapıldığı, bu tür analizlerde ortam havası da dahil olmak üzere herhangi bir kontaminasyon faktörüne bağlı olarak çok fazla hassasiyeti olması nedeniyle hata paylarının arttığı, ölçüm belirsizliğinin hesaplanmadığı veya analiz sonucunun miktarsal olmadığı durumlarda var tespitini değerlendirirken ürüne dair diğer kanıtların da dikkate alınması suretiyle sonuçların çok yönlü irdelenmesi gerektiği, kimyasal ve enstrümantal analizlerle, susam yağ miktarının belirlenmesi, yağ asidi kompozisyonlarının tayin edilmesi sonucunda farklı kuruyemiş, yağlık tohum veya ilave yağ katılıp katılmadığının açıkça tespitinin mümkün olduğu, yer fıstığı ve tahin ürünlerinin analiz değerlerinin farklı olması sebebiyle birbiri içine karışması halinde değerlerinin tamamen değişeceği, ek olarak yer fıstığının alerjen miktar tayini yapılarak tahinde yer fıstığı olup olmadığının doğrulanması gerektiği ve bu şekilde PCR testinin sonucunun değerlendirilmesine katkı sağlanması gerektiği hususlarının belirtilmiş olduğu, bu kapsamda analiz yöntemine ve eksikliklerine dayalı itiraz üzerine şahit numuneler üzerindeki kapsamlı incelemenin, Bakanlığa bağlı gıda kontrol laboratuvarlarında yapılamayan analizleri de yapma yetkisi bulunan, daha geniş teknik alet ve ekipmana sahip olan, Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğünce yapılması gerekirken, yeniden aynı Gıda Kontrol Laboratuvarında inceleme yapılmak suretiyle hazırlanan analiz raporuna dayalı olarak idarî para cezası ve ürünlerin toplatılmasına dair idarî yaptırım kararı verilemeyeceği gözetilmeksizin, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde, isabet görülmemiştir....” yönündeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE
A.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan (1) numaralı neden yönünden;
Ereğli (Konya) Sulh Ceza Hâkimliğinin 28.04.2022 tarihli ve 2021/4502 değişik iş sayılı kararı ile 28.04.2022 tarihli ve 2021/4499 değişik iş sayılı kararlarının başlık kısımlarında karar tarihlerinin 27.04.2022 olarak gösterilmesinin maddi hata olduğu kabul edilerek yapılan incelemede;

Kanun yararına bozma müessesesinin uygulanmasında, 5271 sayılı Kanun'un 309/3. maddesindeki "Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar." şeklindeki düzenleme esas alınarak, kanun yararına bozma incelemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki istem ve gerekçe ile sınırlı olduğu cihetle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan (2) numaralı neden yönünden;

Bozma nedenine göre; kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan (2) numaralı neden bakımından inceleme yapılması sonuca etkili olmayacağından bu husus inceleme dışında bırakılmıştır.

III. KARAR
1.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriklerindeki hususlardan (1) numaralı neden yerinde görüldüğünden talebin KABULÜNE,

2.Ereğli (Konya) Sulh Ceza Hâkimliğinin 28.04.2022 tarihli ve 2021/4502 değişik iş sayılı ile 28.04.2022 tarihli ve 2021/4499 değişik iş sayılı kararlarının 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle ayrı ayrı KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309/4-a maddesi uyarınca bozulmalarında, müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesi için dosyanın, Hâkimliğine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, bozma nedenine göre; kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan (2) numaralı neden bakımından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 05.03.2024 tarihinde karar verildi.