YARGITAY 6. HUKUK DAIRESI

6. Hukuk Dairesi         2025/1014 E.  ,  2025/3713 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ: Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2025/234 E., 2025/371 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 04.11.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...'nın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... ile dava dışı ... İnşaat ... Ltd. Şti. arasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin bu inşaat işine ilişkin olarak dava dışı yüklenici ile muhtelif mekanik malzeme temini ve montaj işlerinin yapılması konusunda anlaştığını ve işi anlaşma şartlarına uygun olarak yapıp teslim ettiğini, yüklenicinin idarece geçici kabulün yapılmasına müteakip yedi iş günü içerisinde 102 ve 103 numaralı bağımsız bölümleri müvekkiline devretmeyi ve davalı idareye başvuruda bulunarak devri taahhüt edilen taşınmazlar üzerinde TMK'nın 893 vd. maddeleri uyarınca müvekkil lehine yapı ipoteği (inşaatçı ipoteği) tesis edilmesi için başvuruda bulunmayı kabul ve taahhüt ettiğini, gelinen aşamada taşınmaz maliki olan davalı idare tarafından müvekkili lehine anılan taşınmaz üzerinde ipotek tesis edilmediğini ileri sürerek, dava konusu 102 ve 103 numaralı bağımsız bölümler üzerine anapara ipoteği mahiyetinde ipoteğin müvekkili lehine tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu 102 numaralı bağımsız bölüme ipotek tesisi için tapu müdürlüğüne müracaatta bulunulduğunu ve akabinde tescil işlemlerinin gerçekleştirildiğini, mevcut durum itibariyle kat karşılığı inşaat sözleşmesinin henüz tamamlanmadığını, dolayısıyla inşaat işinin tam ve eksiksiz olarak bitirilmesine müteakip anılan diğer bağımsız bölümler üzerinde ipotek tesis edilmesi için idarelerince müracaatta bulunulacağını, davacının idarelerini hasım göstermek suretiyle işbu davayı açmakta hukuki menfaati bulunmadığını savunarak, konusuz kalan davanın öncelikli olarak husumet sebebi ile reddini, aksi takdirde sözleşmenin gerekleri yerine getirilmediğinden esastan reddini, aksi takdirde davalı lehine ipotek tesisi sağlandığından davanın konusuz kalması sebebi ile reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 28.02.2023 tarihli kararı ile dosyaya celp edilen ... Tapu Müdürlüğü'nün 17.02.2023 tarih ve 7915044 sayılı cevabi yazına göre 21.11.2022 tarih ve 45633 yevmiye numaralı işlem ile ipotek isteminin yerine getirildiği gerekçesiyle, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, tapu müdürlüğü ile mahkemeler arasındaki yazışmalar devam ederken davanın açıldığı ve davalının dava açılmasına sebebiyet vermediği hususu göz önünde bulundurularak yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 28.02.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli kararı ile sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereğince sözleşmenin, kural olarak o sözleşmede taraf olanları bağlayacağı, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda davanın taraflarının ancak sözleşmenin tarafları olduğu, taraf sıfatının, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade ettiği, davalı kuruma ait taşınmaz üzerinde taşeron tarafından yapılan imalatlar ve temin edilecek malzemeler işini konu alan 01.04.2022 tarihli sözleşmenin dava dışı yüklenici ... İnşaat Ltd. Şti. ile davacı taşeron şirket arasında akdedildiği, davacı şirket ile davalı iş sahibi ... arasında sözleşme ilişkisi yahut başkaca bir borç ilişkisi bulunmadığı, işbu davada husumet yöneltilen iş sahibi şirketin, davacı şirket ve dava dışı yüklenici ... Şirketi arasında akdedilen sözleşmeye taraf olmadığı hususu ihtilafsız olduğu gibi işbu sözleşme kapsamında davalı şirketin davacı şirkete karşı üstlenmiş olduğu herhangi bir yükümlülüğünün varlığı da iddia ve ispat olunamadığından, davacı tarafından davalı iş sahibi aleyhine ikame olunan davanın kamu düzenini ilgilendiren husumet yokluğundan reddine karar verilmemesinin hatalı olduğu gerekçesi ile taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli kararının süresinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, taşınmaz maliki ile alt yüklenici arasında doğrudan eser sözleşmesi ilişkisi bulunmasa bile 4721 sayılı TMK’nın 893/3. ve 895. maddelerindeki şartların mevcudiyeti halinde arsa sahibinden inşaatçı ipoteği talebinde bulunulabileceği, davalı arsa sahibinin pasif husumet ehliyetinin olduğu, mahkemece dava konusu bağımsız bölümler üzerine dava tarihinden sonra ipotek tescili işlemi yapıldığından konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve davanın açılmasındaki haklılık durumuna göre yargılama giderlerine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu her iki bağımsız bölüm yönünden dava açılması sonrasında ipotek tesis edildiği, davanın dava açılması sonrasında konusuz kaldığı, 103 numaralı bağımsız bölüm yönünden dava açılması sonrasında 21.10.2022 tarihinde ipotek tesis edilmiş olup, bu taşınmaz yönünden davalının dava açılmasına sebebiyet verdiği, 102 numaralı bağımsız bölüm yönünden açılan davada ise, ipotek tesisi için davalı kurumun 01.06.2022 tarihinde yazı yazdığı, bu nedenle davalının bu taşınmaz yönünden dava açılmasına sebebiyet vermediğinin kabulü gerektiği gerekçesiyle, davanın konusuz kalması nedeniyle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu 102 numaralı bağımsız bölüm yönünden dava açıldıktan sonra ipotek tesis edilmişse de, davalı 01.06.2022 tarihinde ipotek tesis yazısını yazdığından, anılan taşınmaz yönünden müvekkil lehine vekalet ücretine hükmedilmeyeceği gibi davalı lehine de vekâlet ücretine hükmedilemeyeceğini, emsal Daire kararının dikkate alınmadığını, müvekkilinin üç aylık hak düşürücü süre içinde dava açması gerektiğinden haklı nedenle davayı açtığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosyanın içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 893/3 ve 895. maddelerine dayanılarak açılmış yapı alacaklısı ipoteği (inşaatçı ipoteği) tesciline ilişkindir.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalı yararına takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Alınması gereken harç peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
04.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.