YARGITAY 6. HUKUK DAİRESİ

6. Hukuk Dairesi         2024/185 E.  ,  2024/436 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kooperatif üyeliğinden kaynaklı tapu iptali ve tescil, mümkün değilse bedel istemli davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın HMK'nın 150/5. maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu taşınmazla ilgili olarak ortağı olduğu kooperatifin tüm borçlarını ödediğini ve kura işlemi yapılıp hak sahibi olduğu halde muvazaalı olarak diğer davalılara devredilen 38 nolu bağımsız bölümün tapu kaydının iptali ile takyidattan arî şekilde davacı adına tescilini, bu talebin karşılanmaması halinde güncel değerinin ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekilleri cevap dilekçelerinde ayrı ayrı davanın reddi istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile keşfen belirlenen taşınmaz değeri üzerinden eksik harcın tamamlatılması için davacıya gelecek celseye kadar süre verilerek aksi halde dosyanın işlemden kaldırılacağı ihtarında bulunulduğu, eksik harcın tamamlanmaması nedeniyle davanın 22/12/2022 tarihinde işlemden kaldırıldığı ve işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren yasal 3 aylık süre içerisinde yenilenmediği anlaşıldığından HMK'nın 150/5. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin kooperatif ortağı olup tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, kura sonucuna göre 38 nolu mesken niteliğindeki bağımsız bölümde hak sahibi olduğunu, davalı arsa sahibi ile bazı kooperatif ortakları aralarında toplantı yaparak müvekkile ait bağımsız bölüm üzerinde hukuka aykırı şekilde tasarruf kararı aldıklarını, davalıların da muvazaalı şekilde taşınmazı satın aldığını, bilirkişi raporunda taşınmazın dava tarihi itibariyle değerinin 590.000 TL olduğunun belirtildiği ancak dairenin bu bedelde olmasının mümkün olmadığını, çok yakın zamanda açılan ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/568 ve 2020/596 esas sayılı dava dosyalarındaki ve ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/542 esas sayılı dosyasında bilirkişi raporlarında aynı bina içinde yer alan dairelerin dava tarihindeki güncel değeri 275.000 TL ile 315.000 TL arasında değişmekte iken dava konusu edilen taşınmazın değerinin 590.000 TL olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu, ek rapor alınması talebinin reddi ile doğrudan harç tamamlatma yoluna gidilmesinin hukuki dinlenilme ve adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğunu, bilirkişi raporunda daireler arasındaki fahiş değer farkının detaylıca açıklanması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 492 sayılı Harçlar Kanunu' nun 30. maddesinde; "Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır." Aynı Kanun'un 32. maddesinde; "Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz. Ancak ilgilisi tarafından ödenmeyen harçları diğer taraf öderse işleme devam olunmakla beraber bu para muhakeme neticesinde ayrıca bir isteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara alınır."
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150/5 maddesinde "İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır."
Nispi harca tabi davalarda, başvurma harcı ile nispi karar ve ilam harcının dörtte birinin peşin olarak alınacağı, dava açılırken harcın eksik alınmış olması halinde, mahkemece davaya devam olunabilmesi için harcın, tamamlanması ve davacıya eksik harcı yatırması için süre verilmesi gerektiği, kamu düzenine ilişkin olan harcın tamamlanması hususunun re'sen dikkate alınmasının zorunlu olduğu, verilen süreye rağmen eksik harç ikmal edilmezse dosyanın işlemden kaldırılacağı ve süresinde harç tamamlanarak dava yenilenmezse davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğini, somut olayda Mahkemece 13.10.2022 tarihli celsede "keşfen belirlenen 590.000,00 TL dava değeri üzerinden hesaplanan davacı tarafından eksik yatırılan 9.904,95 TL harcın davacı tarafından gelecek celseye kadar yatırılmasına, aksi takdirde dosyanın işlemden kaldırılacağının" davacı vekiline ihtar edildiği, sonraki 22/12/2022 tarihli celsede harç tamamlanmadığından dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, bu suretle davacının harcı tamamlaması için üç aylık kesin süresi olduğu halde harç ikmal etmediği, Mahkemece 30.03.2023 tarihli kararla HMK'nın 150/5. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, harcın tamamlanmamasının sonucunun usulünce ihtar edildiği, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen itirazlar ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kooperatif üyeliğinden kaynaklı tapu iptali ve tescil, mümkün değilse bedel istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 150 nci maddesi, 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 492 sayılı Harçlar Kanununun 30 ve 32 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple ;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine ,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
31/01/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.