YARGITAY 6. HUKUK DAİRESİ

6. Hukuk Dairesi         2023/1217 E.  ,  2024/815 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında kooperatif üyeliğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin büyükbaş hayvan işletmesi sahibi olduğunu ve işletmesinde 100 kadar hayvan baktığını, müvekkilinin, davalı kooperatife üye olmak için defalarca bulunduğu taleplerin karşılıksız kalması üzerine 30.05.2018 tarihli ihtarname ile yazılı olarak üyelik talebinde bulunulduğunu ve müvekkilinin üye kaydının yapılmamasının yasal dayanağının istendiğini, davalı kooperatifin cevabi ihtarnamesi ile gerekçeleri açıklanarak üyelik talebinin oy birliği ile reddedildiğini, gerekçede yer verilen hususların gerçeği yansıtmadığını, müvekkilinin, davalı kooperatife üye olması için taşıması gereken tüm şartlara sahip olduğunu, davalı kooperatifin T.C. sınırlarındaki diğer tarımsal kalkınma kooperatifleri ile aynı statüde olduğunu, usul ve yasaya göre üye olmak için gerekli yeterliliklere sahip olan vatandaşların üye kaydını yapmakla zorunlu olduğunu, müvekkilinin, ikamet ettiği köyde hayvancılıkla iştigal ettiği için günlük 300 litre sütü değerlendirme ve pazarlamadan yoksun bırakıldığını, dolayısıyla maddi zarara uğradığını, ayrıca 100 büyükbaş hayvanın buzağları bulunduğunu ve bu buzağlarla ilgili olarak hükümet tarafından verilen destek primi alamadığı için mağdur durumda olduğunu ileri sürerek davanın kabulü ile davalı kooperatif yönetim kurulunun oy birliği ile aldığı ret kararının iptal edilerek, müvekkilin üyeliğinin tespit ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın niteliği itibariyle Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden görev yönünden reddi gerektiğini, kooperatif ana sözleşmesinin ortak olmanın koşullarını, başvurunun nasıl yapılacağını ve başvuru dilekçesinin ne koşullar içereceğini belirlediğini, ancak davacının kooperatif ortaklığı talebi ve ana sözleşmede belirlenen hak ve yükümlülükleri kabul ettiğine ve edimini yerine getirdiğine yönelik bir başvuru dilekçesinin bulunmadığını, kooperatife ortak olmak istediğini telefonla kooperatif başkanına bildirmesi üzerine 21.05.2018 tarih ve 9 nolu karar ile usulsüz başvurunun reddedildiğini, usulüne uygun bir başvurusu olmamasına rağmen davacı tarafından gönderilen ihtarname üzerine yönetim kurulunun yaptığı araştırma üzerine davacının, kooperatif ortaklığına alınmaması ile ilgili alınan yönetim kurulu kararının gerekçelerinin doğru olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davalı kooperatife üyelik için çektiği ihtarname mevcut ise de, kooperatif ana sözleşmesinin 11. maddesinde belirtildiği şekilde usulüne uygun bir başvurusunun bulunmadığı, ayrıca kooperatif ortaklarının, hayvanları ile tarlalarına zarar veren davacının kooperatife alınmaması yönünde imza toplayarak yönetim kuruluna vermeleri sebebiyle ortakların, davacıyı kooperatife istemediklerinin anlaşıldığı, kooperatif üyelik başvurusunun reddine ilişkin kararın, yasaya ve ana sözleşmeye aykırı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle davalı tarafından dinletilen tanıkların beyanlarında, müvekkiline ait hayvanların köy halkının tarlalarına veyahut ürünlerine zarar vermediğini ısrarla söylemiş olmalarına rağmen bu hususun mahkemece dikkate alınmadığını, kooperatif yöneticilerinin, müvekkilinin çiftliğinde üretilen sütlerden dolaylı yollardan faydalandığını, ancak davalı kooperatifin hiç bir yasal gerekçe olmaksızın müvekkilinin üyeliğini tescil etmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanınkabulüne karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının kooperatif ana sözleşmesinin 11. maddesinde belirtildiği şekilde usulüne uygun bir başvurusunun bulunmadığı hususu Mahkemenin davayı ret sebeplerinden biri olarak kabul edilmiş ise de, davacının 30.05.2018 tarihli ihtarname ile yazılı olarak davalı kooperatife üyelik başvurusunda bulunduğunu bildirdiği, bunun üzerine davalı kooperatif yönetim kurulunun 05.06.2018 tarihli toplantısında davacının üyelik başvuru dilekçesi değerlendirmeye tabi tutularak, "...'ın noter kararına cevap" konulu kararı ile, davacının, telefonla ortaklık müracaatında bulunduğu, fakat kooperatifin yazılı dilekçe ile ortak kabul ettiği gerekçesine istinaden davacının üyelik talebi reddedilirken davacının başvurusunun kanun ve anasözleşmeye uygun olmadığına değinilmediği gibi bu hususun üyelik talebinin reddine de gerekçe yapılmadığı, o halde gelinen aşamada davalının, davacının usulüne uygun bir başvurusu olmadığına yönelik savunması TMK'nun 2. maddesine uygun düşmediği; yargılama aşamasında dinlenen davalı tanıklarının beyanlarının, davalı kooperatif genel kurulunun, davacının üyelik talebinin reddine ilişkin gerekçesinde ileri sürdüğü hususların gerçekleştiğini doğrulamaktan uzak olduğu, söz konusu yönetim kurulu kararında, kooperatif ana sözleşmesinin "Ortaklığa Girme Şartları ve Ek Ödemeler" başlıklı 9. maddesi kapsamında, davacının kooperatif ortaklığını engelleyen şartların bulunduğuna yönelik bir tespit ve gerekçeye de yer verilmediği, kooperatif yetkili organlarının anasözleşmede yer alan koşulları gerçekleştirmeyen kimseleri haklı nedenlerle üyeliğe kabul etmeme yetkisi bulunsa da somut olayda içerik olarak davacının üye olmak bakımından kooperatif anasözleşmesinde yer alan koşulları gerçekleştirmediğine yönelik alınmış bir kararın bulunmadığı, bu durumda kooperatif yönetim kurulunun, davacıyı üyeliğe kabul etmeme gerekçesinin TMK'nun 2. maddesi kapsamına uygun düşmediği, ayrıca davacı vekilinin dava dilekçesinde, müvekkilinin kooperatif üyeliğinin tespiti ile birlikte üyeliğin tescili talebinde bulunmuş ise de, üyeliğin tespitine ilişkin kararın infazı aşamasında davalı kooperatif tarafından üyeliğin tescili yapılacak olup bu nedenle yalnızca üyeliğin tespitine yönelik karar verilmesi gerektiği, aksi halde tespit ile birlikte tescile de karar verilmesinin, davalı kooperatif yönetiminin yerine geçerek idari nitelikte bir karar verilmesi sonucunu doğuracağı gözetildiğinde davacı vekilinin tescil istemi yerinde görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulü ile davacının üyeliğinin tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; T.M.K. 2. maddesinin olayda uygulanabilirliği olmadığı, müvekkilin köyde geçen dönemlerde gelişen davalı eylemlerine karşı duyarlı olduğu ve kooperatife üye olma talebini, ortağın bir de kooperatif ortağı olduğu konumda ortaklara vereceği zararın büyüklüğünü gördüğünü, bu işin davalı tarafın birkaç lehine tanık dinletmesi ile çözülecek bir ... olmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kooperatif üyelik tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu 42 nci ve 53 ncü maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası, 370 nci maddeleri

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.