YARGITAY 6. HUKUK DAİRESİ

6. Hukuk Dairesi         2023/1119 E.  ,  2023/1804 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1437 E., 2022/1716 K.
...
Birleştirilen 2017/89 Esas Ve 2017/58 Karar Sayılı Dosyasında
...
DAVALILAR BİRL. -DAVADA
DAVALILAR :1- ... Gayrimenkul Otomotiv Geri Dönüşüm
Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi Vekili Avukat ...
2-... Vekili Avukat ... 3-...
DAVA TARİHİ : 16.02.2017
HÜKÜM : Yeniden Esas Hakkında Karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2017/88 E., 2019/17 K.

Taraflar arasındaki teminat olarak verilen çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti ve istirdat taleplerine ilişkin asıl ve birleşen davalardan dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince, asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, asıl davada davalı ... ile asıl ve birleşen davada davalılar ... Denizcilik Gayrimenkul Oto. Geri. Dön. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl dava yönünden; davalılar ... Denizcilik Gayrımenkul Otomotiv Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ... aleyhine açılan davanın reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın kabulüne; birleşen dava yönünden, davalılar ... Denizcilik Gayrımenkul Otomotiv Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti., ... aleyhine açılan davanın reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin arasında bulunduğu grup şirketlerden ... ... Koleji İşletme A.Ş. ile davalı ... Denizcilik Gayr. Otom. San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında danışmanlık sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince ... ... Koleji İşletme A.Ş.'nin ödeyeceği bedelin teminatı olarak Yapı Kredi Bankası ...... Şubesinin 21.10.2016 keşide tarihli 843283 no.lu 50.000,00 Euro bedelli ve 14.10.2016 keşide tarihli 8743282 no.lu 50.000,00 Euro bedelli çekleri davalı şirkete teslim ettiğini, müvekkili tarafından ayrıca 100.000,00 TL nin davalı şirkete ödendiğini, ancak davalı şirketin sözleşme gereği ifa etmesi gereken sorumluluğunu ifa etmeyip yükümlülüklerini yerine getirmediğini, müvekkili tarafından gönderilen çeklerin iadesi talebini içeren ihtarnameye karşılık davalı tarafın arkasında cirosu olduğu halde çekleri aldığını ve sözleşmeyi inkar ettiğini, ancak müvekkili şirket tarafından davalı şirkete verilen anılan çekleri davalıların bankadan tahsil ederek müvekkilini zarara uğrattıklarını, dava konusu çeklerin davalı ... tarafından ciro edilerek bankadan tahsil edildiği, temel ilişkiden bir alacak hakkı doğmadığı ve hükümsüz olduğu halde çek alacağının istenmesinin nedensiz zenginleşme oluşturacağını ileri sürerek, Yapı Kredi Bankası ...... Şubesinin 21.10.2016 keşide tarihli 8743283 no.lu 50.000,00 Euro bedelli ve 14.10.2016 keşide tarihli 8743282 no.lu 50.000,00 Euro bedelli çeklerden dolayı müvekkilinin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, 100.000,00 Euro karşılığı 386.780,00 TL nin ödenme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin arasında bulunduğu grup şirketlerden ... ... Koleji İşletme A.Ş. ile davalı ... Denizcilik Gayr. Otom. San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında danışmanlık sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince ... ... Koleji İşletme A.Ş. nin ödeyeceği bedelin teminatı olarak Denizbank ... Şubesinin 11.11.2016 keşide tarihli 1294368 no.lu 50.000,00 Euro bedelli çeki, müvekkil şirketin davalı şirkete teslim etmesine rağmen davalı şirketin sözleşme gereği ifa etmesi gereken sorumluluğunu ifa etmeyip yükümlülüklerini yerine getirmediğini, müvekkili tarafından gönderilen çeklerin iadesi talebini içeren ihtarnameye karşılık davalı tarafın arkasında cirosu olduğu halde çekleri aldığını ve sözleşmenin bulunduğunu inkar ettiğini, müvekkil şirket tarafından davalı şirkete verilen anılan çeki davalıların bankadan tahsil ederek müvekkilini zarara uğrattıklarını, dava konusu çekin davalı ... tarafından ciro edilerek bankadan tahsil edildiği, temel ilişkiden bir alacak hakkı doğmadığı ve hükümsüz olduğu halde çek alacağının istenmesinin nedensiz zenginleşme oluşturacağını ileri sürerek, Denizbank ... Şubesinin 11.11.2016 keşide tarihli 1294368 no.lu 50.000,00 Euro bedelli çekten dolayı müvekkilinin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, 50.000 Euro karşılığı 195.540,00 TL nin ödenme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Asıl dosyada davalılar ... Denizcilik Gayrimenkul Oto. Geri Dönüşüm San. Ve Tic. Ltd. Şti., ..., ...-birleştirilen dosyada davalılar ... Denizcilik Gayrimenkul Oto. Geri Dönüşüm San. Ve Tic. Ltd. Şti., ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketlerin taraf sıfatı bulunmadığını, kaldı ki dava dışı ... ... Koleji İşletmeleri A.Ş. ile müvekkili şirket arasında bir sözleşme imzalanmadığını, müvekkillerinin davacı şirketler ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, davaya konu çeklerin davalı ... tarafından ciro edilerek müvekkili ... ve ...'e verildiğini, davacı şirketler ile davalı ... arasında ne gibi ticari ilişki bulunduğunun müvekkilleri tarafından bilinmesinin mümkün olmadığını, müvekkili ... ve davalı ... arasında taş ocağı ortaklığı hususunda yapılan harici satış sözleşmesi ile yarı hissenin ...'a satıldığını ve bu satışa karşılık dava konusu çekler ile dava konusu yapılmayan bir takım çek ve senet alındığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Asıl ve birleşen dosyada davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen davada davacı şirketlerin merkezinin aynı adres olduğu, her iki şirketin ortaklarının Ali Rıza Doğanata ve İsmail Selim Doğanata olduğu, bu kişilerin aynı zamanda her iki şirketi temsil ve ilzama yetkili kişiler oldukları, her iki şirketin de iştigal konusunun aynı olduğu, bu kişilerin de aynı zamanda dava dışı Özel ... Koleji A.Ş.nin ortakları ve yönetim kurulu üyeleri oldukları, davalı şirkete ait ticari defter kayıtlara göre, dava dışı Özel ... Koleji A.Ş. ile davalı ... Denizcilik Gayr. Otom. San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında bir sözleşme ilişkisi olduğuna dair kayıt ve belgenin bulunmadığı, davacı şirketler dava konusu çeklerin dava dışı Özel ... Koleji A.Ş.lehine davalı şirkete verildiği iddiasını ispatlayamamış iseler de, davalı şirketin de bu çekleri ne şekilde iktisap ettiğini ispatlayamadığı, davacı şirketlerin ticari defterlerinde bu çekler şirket yöneticileri adlarına alacak olarak kaydedilmiş ise de, bu durumun daha ziyade muhasebeleştirme işlemi ile ilgili olduğu ve uygulamada sık rastlandığı, davanın esasına müessir olmadığı, davalı ... Denizcilik Gayr. Otom. San. Ve Tic. Ltd. Şti.nin kurucu ortağının ve yetkili temsilcisinin davalı ... olduğu, asıl dava konusu çekleri tahsil eden davalı ...'in davalı ...'in kardeşi olduğu, diğer davalı ...'ın davalı şirketin sigortalı çalışanı olduğu hep birlikte değerlendirildiğinde davalılar ... ve ...'ın dava konusu çeklerden doğan hakların davacı şirketlere ait olduğunu bile bile kötü niyetli şekilde ciro işlemlerinde bulundukları ve tamamen davacı şirketlerin bu haklarının ortadan kalkmasına yönelik hareket etmiş oldukları, dolayısıyla hukuki nedensiz olarak davalı ...'in çek bedellerini haksız şekilde tahsil etmesinde tüm davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı ... ile asıl ve birleşen davada davalılar ... Denizcilik Gayrimenkul Oto. Geri. Dön. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Asıl davada davalı ..., asıl ve birleşen davada davalılar ... Denizcilik Gayrimenkul Oto. Geri. Dön. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili, mahkemenin ispat külfetini davalı müvekkillerine yükleyerek müvekkillerinin ticari ilişkiyi ispatlayamadığını belirtmesinin her yönüyle hukuka aykırı olduğunu, davalı müvekkili şirkete çeklerin teslim olduğuna dair sözleşmenin ortaya konulamadığını, asıl ve birleşen dava dosyalarına konu çeklerin hiçbirinin de davalı şirket tarafından ciro edilmediğini, muhasebe kayıtlarında yer almadığını ya da tahsile verilmediğini, davacıların davaya konu çeklerin davalı şirkete verdiklerini ispat edemediklerini, davacı şirketlerin tarafı olmadıkları bir sözleşmenin varlığını ispat edememelerine rağmen sözleşmeye dayalı istirdat isteminde bulunmalarının hukuken mümkün olmadığını, davacı şirketlerle veyahut davacı şirketlerin iddia ettiği dava dışı ... ... Koleji İşl. A.Ş. ile müvekkilleri arasında bir ticari ilişkinden söz etmenin hukuken mümkün olmadığını, davacı şirketler ile diğer davalı ... arasındaki ticari ilişkinin var olup olmadığının, var ise ne olduğunun ve dava konusu çeklerin hangi amaçla davacılar tarafından ciro edilerek diğer davalıya verildiğinin müvekkilleri tarafından bilinmesinin mümkün olmadığını, kambiyo evraklarının soyut borç ilişkisi içermekle aksinin davacı tarafından ispatının gerektiğini, davalı ...'in diğer davalı ... ile akdetmiş olduğu harici taş ocağı ortaklığı sözleşmesine istinaden ...'dan almış olduğu çekleri TEB Bankasından çekmiş olduğu krediye teminat olarak bankaya verdiğini, söz konusu çeklerin sözleşme kapsamında alındığı için ilk etapta davalı ...'ın cirosu alınmadığını, davalı müvekkili ...'in TEB Bankasından çekmiş olduğu krediye teminat olarak verdiği çekin birisini ciro ettiğini lakin tahsilat aşamasında geri çektiği çeki sözleşmeye uygun olarak ciro ederek tahsile verdiğini, bu hususta hukuka aykırı hiçbir durumun olmadığını, söz konusu çeklerin velev ki davalı müvekkili ...'e ciro edilmiş olsa dahi davacıların söz konusu cironun ticari bir ilişki kapsamında olduğunu ispat edemediği sürece çeklerden doğan soyut borçtan davacıların sorumlu olduğunu, dava dışı ... ... Koleji İşl. A.Ş.'nin 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5.maddesi uyarınca sicilden re'sen terkin edildiğini, dava konusu çek bedellerinin eğer ki ödenecek ise o vakit dava dışı ... ... Koleji İşl. A.Ş.ye ödenmesi gerektiğini, yani bu şekilde davanın tarafının Maliye ve Hazine Bakanlığının olması gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesinin kararının ortadan kaldırılması ve bu davalılar yönünden de asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6100 sayılı HMK'nın 201. maddesi uyarınca çeke bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve çekin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler tanıkla ispat olunamayacağı, asıl ve birleşen davada bir kısım davalılar, takibe dayanak çekin avans çeki olduğunu, aslı davacı tarafından sunulmayan ve fotokopideki kaşesi ve imzası davalılardan şirket tarafından kabul edilmeyen ''danışmanlık sözleşmesi''nden kaynaklı olarak verildiğini kabul etmediklerine göre, asıl ve birleşen davada davacı şirketler, işbu çekin avans olarak ''danışmanlık sözleşmesi'' gereğince verildiğini, geçerli yazılı delille ispat etmek zorunda olduğu, bunun dışında elinde kayıtsız şartsız borç ikrarını içerir çek bulunan davalı tarafın ayrıca alacağının nereden kaynaklandığını açıklama mecburiyeti bulunmadığı gibi çekte yazılı miktarda alacaklı olduğunu kanıtlama yükümlülüğü de bulunmadığı, asıl ve birleşen davada davacı taraf, dava konusu çekin iddia edildiği şekilde avans olarak verildiğini geçerli başka yazılı delillerle ispatlayamamasına, asıl ve birleşen davada davacının delil listesinde açıkça yemin deliline dayanmamasına, istinaf yasa yolu başvurusunun sadece asıl davada davalılardan ... Denizcilik Gayrımenkul Otomotiv Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ... ile birleşen davada davalılardan ... Denizcilik Gayrımenkul Otomotiv Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... tarafından yapıldığı, asıl ve birleşen davada diğer davalı ... tarafından yerel mahkeme kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulmaması nedeniyle davalı ... yönünden yerel mahkeme kararının kesinleştiği ve bu davalı yönünden verilen yerel mahkeme kararının asıl ve birleşen davada davacı yönünden usuli kazanılmış hak oluşturduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl dava yönünden; davalılar ... Denizcilik Gayrımenkul Otomotiv Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ... aleyhine açılan davanın reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın kabulüne; birleşen dava yönünden, davalılar ... Denizcilik Gayrımenkul Otomotiv Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti., ... aleyhine açılan davanın reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı ve birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Asıl davada davacı ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesinin duruşma açmadan savunma haklarını kısıtlayarak yeniden esas karar vermesinin usule aykırı olduğunu, dava dışı şirket ile akdedilen danışmanlık sözleşmesinin fotokopisi üzerinde görüldüğü gibi davalı ... Denizcilik Gayrımenkul Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Kaşesi, diğer davalı ... imzası, yine 6. madde hükmü yanında çekler ve nakit para için kendi el yazısı ile "Elden teslim alınmıştır" yazıp imzaladığının görüldüğü, fotokopi belge olsa da davalı şirket kaşesi ile davalı imzasının açıkça görüldüğü, müvekkil şirketlerce davalı tarafa teminat olarak verilen, davalılar tarafından haksız olarak tahsil edilen üç adet çek bedelinin iadesi istemiyle açılan davada toplanan delillerle, resmi banka kayıtlarıyla, bilirkişi raporuyla, davalıların çekleri kötü niyetli olarak iktisap ettikleri, hukuki nedensiz olarak elinde bulundurdukları, çek asılları üzerinde yapılan tahrifat ve hileli işlemlerle tahsil ederek müvekkillerin zararına hareket ettiklerinin kanıtlandığı, davalı tarafın cevap dilekçesi ile istinaf dilekçesinde mahkemeyi yanıltmaya yönelik beyanlarının çelişkili olduğu, davaya cevap dilekçelerinde ... ile ... arasında taş ocağı ortaklığı ve satış sözleşmesi nedeniyle ...'ın çeklerle ödeme yaptığı, ancak sonradan vazgeçmesi nedeniyle ceza-i şart olarak kararlaştırdıkları 300.000 Euro, 150.000 Euroya çekilerek ...'dan aldıkları çekleri sözde ceza-i şarta saydıkları gibi hayatın olağan akışına aykırı bir senaryo oluşturulduğu, istinaf dilekçelerinde ise davalı ...'e ait taş ocağının yarı hissesinin diğer davalı ...'a satıldığı, satış bedeli karşılığı dava konusu çeklerin alındığı, ... isimli çalışanlarının da çekleri müvekkil şirketten aldığı gibi dürüstlük kurallarına aykırı, gerçekliği ve dayanağı bulunmayan beyanlarda bulunulduğu, hamil olan davalının senedi iktisabında kötü niyetli olup olmadığı hususu tanık dahil her türlü delille kanıtlanabileceğini ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, danışmanlık sözleşmesinden dolayı teminat olarak verildiği iddia edilen çeklerin hizmetin verilmemesi ve bedelsiz kalması nedenine dayalı borçlu olmadığının tespiti, istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl davada davacı ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine ,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.