YARGITAY 6. HUKUK DAİRESİ

6. Hukuk Dairesi         2022/3976 E.  ,  2024/420 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali ve birleşen menfi tespit davalarında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen 2014/600 esas sayılı davaların reddine, birleşen 2014/1283 esas sayılı davanın kabulüne, karar verilmiştir.
Mahkeme kararı asıl davada davacı vekili, birleşen 2014/1283 E. sayılı davada davalı- birleşen 2014/600 E. sayılı davada davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

ASIL DAVA
I. DAVA
Davacı yüklenici vekili asıl dava dilekçesinde; taraflar arasında akdedilen şifahi sözleşmeye göre iki ayrı parsel üzerine iki ayrı işyeri yapımı konusunda anlaşmaya varıldığını, davacı müteahhidin edimini yerine getirerek inşaatı tamamladığını, yapılan işlere karşılık iki ayrı fatura kesildiğini, toplam 1.026.600.TL tutarında imalat yapıldığını, davalı ... sahibinin ise toplam 835.000.TL ödeme yaptığını, bakiye 191.600.TL'lik kısım ödenmediğinden ... 16. İcra Dairesinin 2014/1458 sayılı dosyası ile takip başlattıklarını, davalı tarafın takibe haksız biçimde itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... sahibi vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında iki ayrı işyeri inşaatı için kısmen sözlü kısmen yazılı anlaşma yapıldığını, davacının sunduğu teklif uygun görülerek 13 numaralı parselde yapılacak bina için ince ve kaba işçilik dahil olmak üzere 280.000.TL ödendiğini, 11 numaralı parselde inşa edilecek yapının kaba inşaatı için de 325.000.TL ödendiğini, ince işçiliğin de yapılması konusunda davacıya teklif yapıldığını, davacının bu teklifi kabul ettiğini, ince işçilik için bir miktar avans ödendiğini, kalan ödemelerin ... yapıldıkça tamamlanacağını, asansör ve dış cephe kaplamasını yapan davacının ince işleri tamamlamadığını, bu sebeple davacıya yaptığı işten fazlasının ödendiğini, bu konuda da fesih ihbarında bulunduklarını, davacının ödemesi gereken bir kısım SGK prim borçlarını da kendilerinin ödediğini, toplam ödemenin 764.800.TL olduğunu, faturaları kabul etmediklerini, bu ilişki sürerken davalının dört adet çekinin kaybolduğunu, bu çeklerin davacı şirket yetkilisinde çıktığını, bu çekleri ... karşılığı aldığını söyleyen davacı şirket yetkilisinin savcılıkta verdiği beyanların dava dilekçesi ile çelişkili olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

BİRLEŞEN ... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2014/1283 ESAS SAYILI DOSYASINDA
I. DAVA
Davacı yüklenici vekili dava dilekçesinde; taraflar arasındaki ticari ilişki sebebiyle davacıya verilmiş toplam 40.000-TL bedelli her biri 20.000-TL olan iki adet çekin ibraz tarihi geldiğinde bankaya ibraz edildiğini, ancak davalı tarafın çekleri çaldırdığını ileri sürerek tedbir kararı alması sebebiyle çeklerin karşılıksız şerhinin alınamadığını, ibraz süresinin de dolduğunu, bu nedenle ilamsız takip yapmak zorunda kaldıklarını, ... 16.İcra Dairesinin 2014/4495 sayılı dosyası ile yapılan takibe davalının haksız biçimde itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline ve %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... sahibi vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında bir eser sözleşmesi yapıldığını, ancak davacının sözleşme gereğince edimini tam ve eksiksiz bir şekilde ifa etmediğini, bu sebeple eksiklerin başkalarına yaptırıldığını, davacı tarafın çekleri almasına rağmen işi tamamlamadığını, ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
BİRLEŞEN ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2014/600 ESAS SAYILI DOSYASI;
Davacı ... sahibi vekili dava dilekçesinde; tarafların müvekkile ait ... İli .... İlçesi, ... Mah. 1770 ada, 13 parsel ile 1759 ada, 1 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde işyeri inşaatı yapılması hususunda anlaştıklarını, inşaatın tüm projesi yapılarak, projeye uygun olarak mülk sahibine teslim edilmediği gibi eksik, kalitesiz malzeme kullanmak sureti ile ayıplı ve anlaşılan tarihten sonraki bir tarihte teslim edildiğini, müvekkilinin ödemeyi ise nakit ve çek ile yaptığını, davalı yanın bedelini aldığı halde inşaatı eksikliklerle yarım bıraktığını, tüm bu eksik işler ve geç teslim sebebi ile davalıya ... 20.Noterliği kanalı ile ihtarname gönderildiğini, müvekkil işyerinden birtakım çek koçanı çalındığını ve takip dayanığı çekin de çalıntı çeklerden olduğunu belirterek, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafın %20 den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı yüklenici vekili cevap dilekçesinde; çalıntı çek iddiasıyla açılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, çeklerin ... karşılığında kendilerine teslim edildiğini, eksik ... ve geç teslim iddialarının doğru olmadığını, alacağın kambiyo senedine dayandığını ve kambiyo senetlerinde mücerretlik ilkesinin geçerli olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 18/09/2015 tarihli ve 2014/493 Esas, 2015/789 Karar sayılı kararıyla; taraflar arasındaki sözleşmelerin, yapılacak işin kapsam ve mahiyetini belirlemeye yeterli olmadığı kabul edilerek, tarafların kabullerine, inşaatın fiziki durumuna, işin tamamlanma miktarına göre bilirkişi raporu alınarak, yapılan ödemelere göre yüklenicinin yaptığı imalâtların karşılığını aldığı, bakiye ... bedeli alacağının kanıtlanamadığı, ... sahibinin de çeklerinin çalıntı iddiasının dayanaksız olduğu gerekçesiyle asıl davanın reddine, ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin bu dosyaya birleşen 2014/1283 esas sayılı dosyası ile açılmış itirazın iptali davasının kabulü ile ... 16.İcra Dairesinin 2014/4995 esas sayılı takip dosyasına davalı-borçlu tarafından yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, itirazın alacağın tahsilini geciktirmeye yönelik olduğu değerlendirilerek borçlunun 40.000.-TL lik asıl alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin bu dosyaya birleşen 2014/600 esas sayılı dosyası ile açılmış menfi tespit davasının reddine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 15 Hukuk Dairesi (kapatılan) 2018/133 Esas, 2012618 Karar sayılı ve 21.06.2018 tarihli kararı ile, taraf beyanlarından ve dosyaya sunulan belgelerden, ... Ltd. Şti.' nin yüklenici olarak, ... sahibi davalının iki adet taşınmazı üzerinde bir takım imalâtları gerçekleştirdiği, sözleşmelerde işin nev’i, konusu ve bedelinin belirlendiğinin anlaşıldığı. 11 nolu parselle ilgili 19.11.2013 tarihli seviye tesbit tutanağına göre,davacının %95 oranında işi gerçekleştirdiği, 13 parsel yönünden de, sözleşmenin feshedildiği tarihe kadar gerçekleştirilen imalâtların yüklenici tarafından yapılması karine olup, fesihten sonra seviye tesbit yapılmadığı ve davalı ... sahibi kaba işi kendisinin tamamladığını yasal delillerle ispatlayamadığından, bu parselde gerçekleştirilen imalâtın yüklenici tarafından yapıldığının kabulü gerektiği, 11 parsel ile ilgili dosya kapsamındaki belgeler ve ... ... Bankasının 16.09.2014 tarihli yazısı ve eklerine göre bankanın kiraladığı yerin birkısım işlerini kendisinin yaptığının anlaşıldığı, belirtilerek, mahkemece; her iki parsel ile ilgili belediye işlem dosyası, inşaat ruhsatı ve projeleri getirtilip,taraflara sözleşmede belirtilen mimari projeler de ibraz ettirildikten sonra; 11 parsel yönünden, 19.11.2013 tarihli seviye tesbit tutanağı ve dava dışı ... ... Bankası yazı cevabı da dikkate alınarak, konusunda uzman teknik bilirkişi marifetiyle keşif yapılarak, mevcut delil ve mahallinde tesbit edilecek hususlar da değerlendirilerek, yüklenicinin sözleşme ve eki projeye göre gerçekleştirdiği imalâtların neler olduğu saptanıp, sözleşme götürü bedel olduğundan, TBK 480. maddesi uyarınca yüklenicinin oranlama yöntemiyle ayrı, ayrı ne miktarda bedele hak kazandığı, sözleşme dışı ... yapıp yapmadığı, yapıldıysa bu imalâtlar için yapıldıkları yıl mahalli piyasa rayicine göre hak edilen toplam ... bedeli bulunduktan sonra, kanıtlanan ödemeler düşülerek asıl ve birleşen davalarda karar verilmesi gerektiği belirtilerek karar taraflar yararına bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararı ile, sözleşmeye göre tüm vergilerin davacıya ait olduğu göz önüne alındığında öncelikle inşaatın KDV siz tutarlarının hesaplanması gerektiği, 788.250,00 TL inşaatların toplam tutarı yani sözleşmeye göre davalının ödemesi gereken KDVsiz tutar olduğunu, davalının ödediği miktarın 835.000,00 TL olmakla davalının alacaklı durumda olduğu, bakiye alacağının varlığını ispatlayamayan müteahhitin ana davada haksız olduğundan asıl davanın reddi gerektiği,

Bir diğer yandan ... sahibi...'ın çeklerden birinin çalındığını ileri sürmüş olması Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturmada takipsizlikle sonuçlanması, Vahdettin Payas’ın çek üzerindeki imzayı inkar etmemesi ve doğrudan müteahhit şirketin lehtar olarak gösterilmesi gerçeği nazara alındığında bu çekin nasıl olup da önceden düzenlendiği açıklanamadığı gibi önceden düzenlenmiş bir çekin nasıl çalındığının da izah edilemediği, çekin basım tarihi ve lehtarın çeki teslim aldığı söylediği tarihlere ilişkin çelişki iddialarının kesin delil teşkil edecek nitelikte olmadığı gerekçesiyle ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/600 esas sayılı dosyasıyla açılan menfi tespit davasının reddi gerektiği,

Mahkemenin 2014/1283 esas sayılı dosyasıyla açılan davada takibe konu 20.000-TL tutarlı iki ayrı çekin bu sözleşme sebebiyle verildiği, ... sahibi işin eksik yapıldığı iddiasını ileri sürerek çekler sebebiyle borçlu olmadığını savunduğu, bir takım eksik işlerin başkalarına yaptırıldığı ileri sürülmüşse de ... sahibinin eksik işleri başkasına tamamlattığına dair makul ve inandırıcı delil olmadığı, sebeple ... sahibinin ödeme zımnında verdiği bu çekleri ödemekten kaçınmasının sözleşmeye aykırı olduğu, ... sahibinin ... bu iki çeki dahi kaybettiğini ileri sürerek Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvuruda bulunmuşsa da eldeki davaya verdiği cevapta çeklerin çalıntı olduğu iddiasını hiç ileri sürmeyerek eksik ve ayıplı imalattan söz edildiği, ... sahibinin eksik imalat sebebiyle toplamı 40.000-TL'ye ulaşan iki ayrı çeki ödemekten kaçınmasının haklı görülmemesi sebebiyle birleşen davalardan 2014/1283 esas sayılı dosyayla açılan dava kabul edilmiştir.

Yapılan hesaplamada birleşen dava dosyalarına konu bu çeklerin de yapılan toplam ödeme listesi içinde olduklarının da anlaşıldığı belirtilerek asıl davanın reddine, ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin bu dosyaya birleşen 2014/1283 esas sayılı dosyası ile açılmış itirazın iptali davasının kabulü ile, ... 16.İcra Dairesinin 2014/4995 esas sayılı takip dosyasına davalı-borçlu tarafından yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, itirazın alacağın tahsilini geciktirmeye yönelik olduğu değerlendirilerek borçlunun 40.000.-TL lik asıl alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin bu dosyaya birleşen 2014/600 esas sayılı dosyası ile açılmış menfi tespit davasının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davacısı vekili ile birleşen 2014/1283 E. Sayılı dosya davalısı- birleşen 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/600 E. Sayılı dosya davacısı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Asıl dava davacısı vekili temyiz dilekçesinde; asıl dava yönünden temyizinde müvekkili tarafından düzenlenip karşı tarafa gönderilen faturalarda yer alan ve dava dilekçesinde talep edilen alacak miktarı KDV DAHİL 1.026.600,00 TL olup işin gerçek tutarı olduğu, bu bedelin, tapuların bileştirilmesi, projelerin yapılması, ruhsatların alınması gibi işlemleri de içerdiği için doğal olarak bilirkişi tarafından belirlenen 930.135,00 TL'lik bedelden daha yüksek olduğu, taraflar arasında her iki tarafın da imzasını taşıyan bir yazılı sözleşme olmadığını, mahkemece KDV alacağımızın kabulü yerine reddine karar verilmesinin yasaya aykırı olduğu, taraflar arasında KDV'nin müvekkil tarafından ödeneceğine dair bir anlaşma ve kararlaştırılmış götürü bir bedel olmadığı, taraflar arasında sözlü eser akdi yapılmış olup, müvekkil ... bedeli+KDV olacak şekilde davalı taraf ile işin yapılması konusunda anlaşıldığı. mahkemece davalı yanın dosyada mübrez cevap dilekçelerindeki ikrar niteliğinde ki beyanları, ... teklifi mektuplarını ve iddialarını yeterince irdelemeden karar verdiği için asıl davanın bozulmasını istemiştir.

2. Birleşen ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/1283 E. Sayılı dosya davalısı birleşen ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/600 E. Sayılı dosya davacısı vekili temyiz dilekçesinde; müteahhitin işleri eksik ayıplı ve geç teslim ettiğini, ana davaya davacı vekilince sunulu dilekçede de 835.000 TL tahsilat alındığının ikrar edildiği, ayrıca davacı tarafın SGK Prim ödeme yükümlülük ve taahhüdünü de yerine getirmediği için her iki inşaat için belgeleri sunulan 28.004 TL’nin müvekkilince ödendiği, ikinci bilirkişi raporundaki tespit edilen yapılan işlere ilişkin piyasa değeri tutarını müvekkilin ödediği dolayısı ile ana paradan bakiyenin kalmadığının görüldüğünü, menfi tespit davasının reddine dair kararın bozulması gerektiği, birleşen dosyalardan 2014/1283E. Sayılı dosyasından verilen itirazın iptali ile takibin devamına yönelik kararında Yerel Mahkeme ... sahibinin ödeme zımmında verdiği çekleri ödemekten kaçınmasının sözleşmeye aykırı olacağına dayandırdığı, ancak sözleşmede kararlaştırılan bedelin üstünde ödeme yapıldığı sabit olduğundan gerek taraflarınca sunulan ödeme belgeleri gerekse de karşı tarafın kabulü üzerine raporla tespit edilen rakamın üstünde ödeme yapıldığı ortada iken mahkemenin eksik inceleme ile hüküm kurmasının da kararın bozulmasını gerektiği, ana davanın reddine karar veren mahkemenin birleşen davalar yönünden aleyhe karar vererek kendi içerisinde çelişki ve tutarsızlığa düştüğünden Birleşen ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/1283 E. Sayılı dosyası ve birleşen ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/600 E. Sayılı dosyasından verilen hükümlerin bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yüklenicinin açtığı asıl ve birleşen davada eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye ... bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptâli, takibin devamı, icra inkâr tazminatı istemlerine, ... sahibinin açtığı birleşen davada ... bedeli olarak verildiği iddia edilen çeklerden dolayı menfi tespit istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 nci maddesi, 438 nci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 ncu maddesinin ikinci fıkrası. 6098 sayılı TBK 470-486 maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanunun 427 nci maddesi ile 439 ncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; asıl dava davacısı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

3.1. Birleşen 2014/1283 E. Sayılı dosya davalısı -birleşen 2014/600 E. Sayılı dosya davacısı vekilinin temyiz itirazlarının değerlendirilmesine gelince, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu ve mahkemenin de kabulüne göre ... sahibi davalı, asıl davada borçlu değil alacaklıdır. 835.000,00 TL kabul edilen ödemeden 788.250,00TL yapılan ... bedeli çıkarıldığından davalı ... sahibinin 46.750,00TL alacaklı olduğu, yine belgeleri sunulan ve ... sahibince ödendiği bilirkişi raporuyla da belirlenen 28.004,00TL ile birlikte toplamda ... sahibinin 74.754,00TL alacağı tespit edilmiştir.

3.2.Bu durumda mahkemece “birleşen dava dosyalarına konu bu çeklerin de yapılan toplam ödeme listesi içinde olduklarının da anlaşıldığı” belirtilmesine rağmen ... bedeli olarak verildiği anlaşılan 20.000TL lik iki adet çekle ilgili ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin birleşen 2014/1283 esas sayılı dosyası ile açılmış itirazın iptali davasının reddi yerine kabul edilmesi ve ... 16.İcra Dairesinin 2014/4995 esas sayılı takip dosyasına davalı-borçlu tarafından yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, itirazın alacağın tahsilini geciktirmeye yönelik olduğu değerlendirilerek borçlunun 40.000.-TL lik asıl alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesi hatalı olmuştur.

3.3. ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/600 E. Sayılı dosya davacısı ... sahibi bu davasında dava değerini 16.200,04 TL olarak gösterdiği ... bedeli olarak verilen çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini istediğine göre ... sahibinin talebinin kabulü yerine reddi hatalı olmuştur.

4. Belirtilen sebeplerle kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan nedenlerle;
1. Asıl dava davacı vekilinin asıl davaya yönelik tüm temyiz itirazlarının reddine,
2. Temyiz olunan Mahkeme kararının Birleşen aynı mahkemenin 2014/1283 E. Sayılı dosya davalısı -birleşen ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/600 E. Sayılı dosya davacısı yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde birleşen 2014/1283 E. davalı- birleşen 2014/600 E. davacıya iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden asıl davada davacıya yükletilmesine,

İlamın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yasa yolu açık olmak üzere,

31.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.