YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2024/898 E.  ,  2024/7310 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/3244 Esas, 2023/3614 Karar
DAVA TARİHİ: 21.01.2022
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: Manisa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/138 Esas, 2023/240 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Manisa ili,... ilçesi, ... Mahallesi 3331 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı idarenin...Mahallesi 3331 parselin 635,23 m²sinin yol olarak kamulaştırılması için işbu davayı açtığını, tarla vasfı ile ve 23,57 TL/m² bedelle yapılan kıymet takdiri ile yapılan uzlaşma teklifini müvekkilinin haklı olarak kabul etmediğini, dava konusu parselin arsa vasfında olduğunu,...Belediye Başkanlığının 24.01.2022 tarihli cevap yazısına göre dava konusu parselin ... planı içinde olduğunu, yol, çöp toplama vs belediye hizmetlerinden yararlandığını, diğer belediye hizmetlerinin de Manisa Büyükşehir Belediyesi tarafından verildiğini, 1/5000 ölçekli imar planının kesinleştiğini, uygulama imar planının hazırlanma aşamasında olduğunu ve iskandan yasaklanmış bölgede olmadığını, taşınmazın arsa vasfı ile inşaat mühendisi bilirkişilerin emsal satışlara göre hazırlayacağı bilirkişi raporu ile kamulaştırma bedelinin tespit edileceğini, kısmi kamulaştırma nedeniyle arta kalan parselde oluşacak değer azalış payının da hesaplanması gerektiğini,...Belediyesi tarafından yol hizmeti verildiğinin yazılı olduğunu ancak temizlik ve çöp toplama hizmetinin de ilçe belediyesi tarafından verildiğini, bu hususun...Belediyesinden ayrıca sorulması gerektiğini beyanla dava konusu parselin çöp toplama ve temizlik hizmetlerinden yararlandığı hususunda...Belediyesine müzekkere yazılmasını, emsal arsa satışlarına göre inşaat mühendisi bilirkişilerle taşınmazın arsa niteliğinde kamulaştırma bedelinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın değeri belirlenirken kapitalizasyon faiz oranı tespit edilirken dikkate alınan unsurların mükerrer olarak tekrar objektif değer artışı belirlenirken de dikkate alındığını, bedelin yüksek olduğunu, lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz arsa vasfında olduğu halde arazi olarak değer biçildiğini, münavebe planının hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının en az % 400 olarak uygulanması gerektiğini, bedelin düşük olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir metoduna göre değer biçilmesinin sulu tarım arazisi olarak o yörede mutat olarak ekilen münavebe ürünleri esas alınıp, kapitalizasyon faiz oranı % 4 uygulanarak çıplak metrekaresine 214,81 TL değer biçildiği, taşınmazın konumu, ana yollara ve yerleşim alanlarına uzaklığı gözetilerek gelir metoduna göre tespit edilen metrekare birim fiyatına % 200 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilerek sonuç metrekare birim fiyatının 644,43 TL olarak belirlendiği, taşınmazın vasfına, konum ve niteliklerine, aynı bölgeden intikal eden dava dosyalarına göre Mahkemece resen yapılan hesaplama sonucu dava konusu taşınmaz için belirlenen metrekare birim fiyatının uygun ve resmi verilerle uyumlu olduğu, idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin yerinde olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişilerce taşınmazın bedelinin arazi değeri üzerinden hesaplandığını, taşınmazın vasfının arsa olduğunu, dava konusu taşınmaza kapitalizasyon faiz oranının %3, objektif değer artışının %500 olması gerektiğini, takdir edilen bedelin düşük olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu, 11 inci ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Manisa ili,... ilçesi,...Mahallesi 3331 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın konumu ve diğer özellikleri dikkate alındığında uygulanan kapitalizasyon faizi ve objektif değer artış oranı uygundur.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irad kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.