YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2024/863 E.  ,  2024/6715 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/28 Esas, 2023/17 Karar
DAVA TARİHİ : 05.12.2019
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Akçaabat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/474 Esas, 2021/746 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... Mahallesi 320 ada 96 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline ait taşınmazın kamulaştırma bedelinin gerçeği yansıtmadığını, idarece takdir edilen değerin çok düşük olduğunu, eksik tespit ve hatalı değerleme yapıldığını, taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu ve emsal taşınmazın tüm olumlu ve olumsuz özellikleri tek tek incelenmeden eksik ve üstün yanları açıklanmadan, karşılaştırma yapmadan, genel nitelikteki değerlendirmelerle yetinilerek rapor hazırlandığını, raporun denetime elverişli olmadığını, bedelin yüksek belirlendiğini ve idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin doğru olmadığını belirterek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporuna karşı yapılan itirazlar değerlendirilmeden karar verildiğini, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın birbiri ile mukayese edilebilecek nitelikte olmadığını, dava konusu taşınmaz konut alanı içinde iken emsal taşınmazın ticaret alanı içinde bulunduğunu, emsal taşınmazdan yasal sınırın üzerinde olacak şekilde %53,56 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılarak dava konusu taşınmazın bedelinin tespiti yoluna gidilmesinin hatalı olduğunu, emsalin eski tarihli bir satış olduğunu, teknik bilirkişi raporu ile fen bilirkişi raporunun da çeliştiğini, eksik inceleme sonucu verilen kararın kaldırılmasını talep edilmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği ve üzerindeki yapının değerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yayımladığı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğe göre tespit edilmesinin uygun olduğu, bilirkişi heyetinin 13.01.2021 havale tarihli kök raporunda, somut emsal olarak incelenen ve satış tarihinde imar parseli olan 146 ada 50 (yeni 149 ada 66) parselin satış metrekare değerinin dava tarihine endekslenmesi ile 3.025,63 TL/m² değere ulaşıldığı, bu bedelden %53,55 oranında imar düzenleme payı kesilip kadastro parseli olarak 1.405,10 TL/metrekare değeri bulunup bu metrekare değeri üzerinden dava konusu taşınmazla karşılaştırılması yapılmışsa da, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen %45 oranından fazla oranda düzenleme ortaklık payı düşülmek suretiyle kadastro parseli olarak metrekare değerinin düşük bulunması ve bulunan bu düşük bedelle dava konusu taşınmazın karşılaştırılarak metrekare bedeline ulaşılması yerinde değilse de, aynı heyetin vermiş olduğu 04.06.2021 havale tarihli ek raporda, bu kez... Mahallesi 132 ada 123 parsel (eski 122 parsel) sayılı taşınmazın 05.03.2012 tarihli 180.000,00 TL bedelli satışı ile yapılan kıyas sonucu, değerlendirme tarihi 2019 yılında 1.270,00 TL/m² bedeline ulaşıldığı görüldüğünden ek rapor ile emsal olarak alınan bu taşınmazın üstün ve eksik yönleri karşılaştırılmak suretiyle taşınmazın değerinin belirlenmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak; üzerindeki yapılara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yayımladığı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğe göre resmi birim fiyatları esas alınarak yıpranma payı da düşülmek suretiyle; ağaçlara ise yaş, verim ve cins durumuna göre maktuen değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.