YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2024/831 E.  ,  2024/8183 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/3057 Esas, 2023/2907 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/815 Esas, 2022/706 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilinin tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince 22.12.2023 tarihli ek karar ile temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiştir.

Ek karar davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
Dosya içeriğine göre Bölge Adliye Mahkemesince dava miktarı dikkate alınarak temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiş ise de 15.04.2022 tarihli ve 31810 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 24.02.2022 tarihli ve 2021/34 Esas, 2022/21 Karar sayılı kararı ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 341 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin "kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar" yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği gözetildiğinde; temyiz yoluna başvurulabilen kararları düzenleyen 6100 sayılı Kanun'un 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi için de aynı hususun uygulanması gerektiğinden 6100 sayılı Kanun'un 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen miktar itibarıyla kesinlik sınırına bakılmaksızın temyizinin olanaklı bulunduğu kabul edilmelidir.

Bu durumda temyiz dilekçesinin miktardan reddine ilişkin ek kararın hatalı olduğu anlaşılmakla; 22.12.2023 tarihli ek kararın ortadan kaldırılması gerekir.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, ek karar kaldırılmasına karar verildikten sonra; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Samsun ili, ......, ilçesi, ......, Mahallesi 474 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfında olduğunu, gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava açıldıktan sonra dava konusu taşınmaz,imar uygulaması sonucu farklı bir parsele kayda girildiğini ve söz konusu taşınmaz üzerinden enerji nakil hattı geçmediğinin anlaşıldığını, gerçekleşen imar uygulaması sonucu enerji nakil hattı güzergahı dışında kaldığını, bu nedenle davanın konusuz kaldığını, davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, acele bedelin iadesine hükmedilirken faiziyle birlikte iadesine karar verilmediğini, karşı taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu,

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava tarihinden önce davaya konu taşınmazın bulunduğu bölgede yapılan ve dava açılmadan önce tapuya tescil edilen imar uygulamasında irtifak tesis edilen alanın yol olması nedeniyle dava dışı Tekkeköy Belediye Başkanlığı adına kayıtlı parselde kaldığının anlaşılması karşında Mahkemece karar yerindeki gerekçeyle davacının davasının reddine karar verilip kendisini vekille temsil ettiren davalılar yararına maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararlarına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı idare ile davalılar arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesi, 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hükme esas alınan fen bilirkişisi raporunda; dava konusu Samsun ili, ......, ilçesi, .......,Mahallesi 474 sayılı parselin imar uygulaması ile davalının hissesine denk gelen kısmının ... Mahallesi 2266 ada 1 parsele gittiğini, davacı idarece talep edilen irtifak hakkına ait sınırlar ile güncel kadastral sınırların bilgisayar ortamında çakıştırılması neticesinde imar uygulaması ile davalının mülkiyetinin taşınmış olan 2266 ada 1 parsele yeni kurulacak irtifak hattının denk gelmediği tespit edildiği belirtilmiş, Mahkemece dava konusu ... Mahallesi 474 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu bölgede yapılan ve dava açılmadan önce 08.11.2021 tarihinde tapuya tescil edilen imar uygulamasında, irtifak tesis edilen alanın yol vasfı ile Tekkeköy Belediye Başkanlığı adına kayıtlı parselde kaldığı anlaşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Davacı idare vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi, aynı gerekçeler ile istinaf taleplerini reddetmiştir.
3. Taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, 6100 sayılı Kanun'un amir hükmü gereğidir.

4. 2942 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinin beşinci bendinde "idare tarafından, bu Kanun hükümlerine göre tespit olunan malike ve zilyede karşı açılan davaların görülmesi sırasında, taşınmaz malın gerçek malikinin başka bir şahıs olduğu anlaşıldığı takdirde, davaya bu gerçek malik, tapu malikinin daha önce öldüğü sabit olursa mirasçıları da dahil edilmek suretiyle devam olunur." hükmüne yer verilmiştir. Eldeki davada davacı idare tarafından alınan kamu yararı kararının ayakta olduğu anlaşılmış olup buna göre kamulaştırma planı uygulanarak irtifakın geçtiği taşınmazın belirlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

5. Bozma neden ve şekline göre davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Bölge Adliye Mahkemesince verilen 22.12.2023 tarihli ek kararın ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. Resen gözetilen nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

4. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.