YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2024/3656 E.  ,  2024/6781 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/37 Esas, 2024/24 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Gaziantep 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.10.2023 Tarihli ve 2021/485 Esas, 2023/138 Karar Sayılı Kararı
Davanın hukuki niteliğinin tasarrufun iptali davası olduğu, kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde yetki itirazının ilk itirazlardan olduğu, yetkinin kesin olmadığı davalarda yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerektiği, yetki itirazında bulunan tarafın yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirmesi gerektiği, davalı ... vekilinin 04.10.2021 tarihli cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunarak dosyanın Şırnak Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesini talep ettiği, keza davalı ...'nin 05.10.2021 tarihli dilekçesinde de aynı şekilde yetki itirazında bulunduğu ve dosyanın Şırnak Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesini talep ettiği, genel yetkili mahkemenin davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu, tasarrufun iptali davasının taşınmazın aynına ilişkin bir dava olmadığı, davalıların yerleşim yeri adreslerinin Şırnak olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Şırnak Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.01.2024 Tarihli ve 2024/37 Esas, 2024/24 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda davalı ...'nin dava tarihi olan 17.09.2021 tarihinde adresinin ... olduğu, tasarrufun iptali davalarında özel yetkili mahkeme bulunmamakta olup genel yetki kuralına tabi olduğu, davacının birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahip olduğu, davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçeceği, dava açıldığında, davacı bu seçimlik hakkını kullanarak davalı ...'nin dava açıldığı tarihteki ikametgahı olan Gaziantep Asliye Hukuk Mahkemesinde davasını açtığı, bu durumda artık davalıların yetki itirazının dinlenemeyeceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun (2004 sayılı Kanun) 277 ve devamı maddeleri uyarınca tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 2004 sayılı Kanun’un “İptal davasında davalı” başlıklı 282 nci maddesi şöyledir;
“İcra ve iflas Kanunu'nun 11 inci babındaki iptal davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Bunlardan başka, kötü niyet sahibi üçüncü şahıslar aleyhine de iptal davası açılabilir. İptal davası iyi niyetli üçüncü şahısların haklarını ihlal etmez.”

3. 6100 sayılı Kanun“Yetki” başlıklı 6 ncı maddesinini birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Davalının birden fazla olması hâlinde yetki” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.”

5. 6100 sayılı Kanun'un “Mecburi dava arkadaşlarının davadaki durumu” başlıklı 60 ncı maddesi şöyledir.
“Mecburi dava arkadaşları, ancak birlikte dava açabilir veya aleyhlerine de birlikte dava açılabilir. Bu tür dava arkadaşlığında, dava arkadaşları birlikte hareket etmek zorundadır. Ancak, duruşmaya gelmiş olan dava arkadaşlarının yapmış oldukları usul işlemleri, usulüne uygun olarak davet edildiği hâlde duruşmaya gelmemiş olan dava arkadaşları bakımından da hüküm ifade eder.”

C. Değerlendirme
1. İptal davaları ayni hakka değil kişisel hakka dayanan davalardan olduğundan davanın konusu taşınmaz bile olsa 6100 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin uygulanma imkânı yoktur. 2004 sayılı Kanun'un 282 nci maddesi gereğince davalı borçlu ile doğrudan veya dolaylı işlem yapan üçüncü kişiler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan ve zorunlu dava arkadaşları usul işlemlerini birlikte yapmak zorunda olduklarından yetki itirazının davalılarca birlikte ileri sürülmesi gerekir. Yalnız bir davalı tarafından ileri sürülen yetki itirazı hukuki sonuç doğurmaz.

2. Dosya kapsamından, davalı ...'nin dava tarihi itibariyle yerleşim yeri adresinin Şehitkamil/Gaziantep olduğu, bu adresin de Gaziantep Asliye Hukuk Mahkemelerinin yargı alanında kaldığı, davacının birden fazla davalının yer aldığı davada yetkili olan davalılardan birinin yerleşim yeri yer mahkemesinde dava açtığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın Gaziantep 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Gaziantep 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

03.06.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.