YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2024/3051 E.  ,  2024/8181 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/408 Esas, 2023/702 Karar
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli ve ecrimisilin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı bir kısım davacılar ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili asıl ve birleştirilen 2014/664 Esas sayılı dosyanın dava dilekçesinde özetle; davacıların maliki olduğu dava konusu Şırnak ili, Silopi ilçesi, Bostancı köyü 206, 211, 223, 224 ve 226 parsel sayılı taşınmazlara davalı idareler tarafından kamulaştırmasız el atıldığını, müvekkillerinin taşınmazı kullanamadığını ileri sürerek, taşınmaza bedeli ile ecrimisil bedelinin faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece dava konusu 206 parsel yönünden tefrik kararı verilerek eldeki dosyada yargılamaya devam edilmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 21.04.2015 tarihli ve 2014/662 Esas, 2015/246 Karar sayılı kararı ile davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'in davalarının husumet yokluğundan reddine, diğer davacılar yönünden davanın kabulü ile hükmedilen tazminat bedelinin davalı ... Bakanlığından yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 21.04.2015 tarihli ve 2014/662 Esas, 2015/246 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda, mahallinde uzman bilirkişilerle yeniden keşif yapılarak, taşınmazın yüzölçümü de dikkate alınarak, fen bilirkişi raporunda sulama kanalları gösterilip, tamamının ya da bir kısmının fiilen sulanıp sulanmadığı, ne şekilde sulandığının ve su kaynağının veya sulama kanallarının taşınmazın el atılan kısımının, tamamını veya bir kısmını sulamaya yetip yetmeyeceği gözlemlenip, tutanağa geçirilerek, yeniden alınacak raporla taşınmazların niteliği belirlendikten sonra karar verilmesi, dava konusu taşınmazın vasfı kesin olarak belirlenip kuru ya da sulu olmasına göre münavebe ürünlerinin, dava tarihi olan 2014 yılında dekar başına üretim masrafları ile hasat dönemi toptan kg satış fiyatları Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğünden getirtilerek raporların denetlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi, dava konusu taşınmaza kısmi el atma nedeniyle arta kalan bölümünün yüzölçümü, konum ve geometrik durumları dikkate alındığından, değer azalışı olmayacağından bahisle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Birinci Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne, davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... yönünden davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle, davalı Bostancı Yankale Hudut Piyade Komutanlığı yönünden ise pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davacılar ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın değerinin düşük tespit edildiğini, yeterli araştırma yapılmadan sadece buğday ve yonca ürününe göre değer belirlenmesinin hatalı olduğunu, yörede özellikle pamuk ve yer fıstığı ekiminin çok yaygın olduğunu, dava konusu taşınmaza 1983 yılı sonrası el atıldığından müvekkil davacılar lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davacılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükmedilen bedelin dava konusu taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığını, faizin el atma tarihinden itibaren işletilmesi gerektiğini, ayrıca davacı müvekkil lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, davacı ... yönünden karar tarihinde payı olmadığı gerekçesiyle davasının reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, davanın açıldığı tarihte taşınmazda payının bulunduğunu, adı geçen davacı yönünden dava açıldığı tarihteki hissesi oranında davasının kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazların nehir kenarında olması nedeniyle sulanabileceği ifadesiyle somut veriye dayanmadan sulu tarım arazisi olarak değerlendirmeye alınması ve yine bilirkişiler tarafından DSİ Genel Müdürlüğü yazısında dava konusu taşınmazlarda sulama kanalının olmadığının bildirildiğinin ifade edilmesine rağmen taşınmazların DSİ sulama kanalları ile sulanabilir olduğunun rapor edilerek tüm hesaplamaların buna göre yapılmasının çelişkili olduğunu, taşınmazların net gelir hesaplamasında dava tarihi 2014 yılı olmasına rağmen Silopi Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğünün 2010 yılı tarım verileri dikkate alınarak pamuk-mercimek, buğday münavebesinin alındığını, kapitalizasyon faiz oranının %5 alınmasının hatalı olduğunu, %10 objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olmadığını, dava konusu taşınmazların bir kısmının Dicle Nehri Deltasında kaldığı tespit edildiğini, MAFAM Başkanlığı tarafından mayın konusunda uzman personellere yaptırılan ölçümün mahkeme tarafından dikkate alınmayarak mayın konusunda uzmanlığı olmayan bilirkişiler tarafından yapılan ölçümün hükme esas alınarak karar verilmesi doğru görülmediğini, bir kısım davacıların davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle reddedildiğini, bu karara istinaden tarafları lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken bu hususta herhangi bir karar verilmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, tapu maliki davacılar ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisilin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanun'un (2942 sayılı Kanun) 11 inci ve Geçici 6 ncı maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki davaya konu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde, dava konusu taşınmazın bedelinin ve ecrimisilin belirlenerek davalı ... Bakanlığından tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, bir kısım davacılar ve davalı ... vekillerinin temyiz itirazları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

4. Kamu düzeni gereği dava konusu taşınmazın güncel tapu kaydına göre davacı ...’nun taşınmazı 10.04.2014 tarihinde sattığı anlaşılmakla, adı geçen davacı yönünden aktif husumetten ret kararı verilmesi gerekirken hakkında olumlu veya olmusuz bir hüküm kurulmaması bozmayı gerektirir.

Ne var ki; bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Bir kısım davacılar ve davalı ... vekillerinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Kamu düzeni gereği gerekçeli kararın hüküm fıkrasının; (3) numaralı bendinin başına gelmek üzere “...” ibaresinin yazılmasına, hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı ... vd. ve davalı ... vd.'den peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

04.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.