YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2024/2771 E.  ,  2024/4460 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2501 Esas, 2023/1 Karar
ASIL VE BİRLEŞTİRİLEN
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/296 Esas, 2021/80 Karar (Birleştirilen Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/439 Esas, Birleştirilen Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin
2016/2 Esas, Birleştirilen Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/512 Esas sayılı dosyaları)

Taraflar arasındaki tapu iptal tescili olmadığı takdirde kesinleşen orman kadastrosu sınırları içerisinde kalan taşınmazın tapusunun iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tescili nedeniyle uğranılan zararın 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun (4721Sayılı Kanun) 1007 nci maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, ... aleyhine açılan davaların pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine, terditli açılan tapu iptal ve tescil davalarının reddine, Birleşen Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/512 Esas sayılı dosyasının derdestlik sebebine dayalı usulden reddine; terditli tazminat davalarının davalı Hazine aleyhine kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda:

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri/ her paydaş için 238.730,00 TL'yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup, bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz.

Mahkemece davacılardan ... ve ... dışındaki davacılar yönünden davalı Hazine aleyhine hükmedilen bedel Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kalmaktadır.

Bu nedenle; davacılardan ... ve ... dışındaki davacılar yönünden davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacılar ... ve ... yönünden davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalı Hazine vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 16.04.2024 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü yetki belgesine istinaden davalı Hazine vekili Avukat Melahat Alaftan ve aleyhine temyiz olunan davacı vekili Avukat Şeyma Öztürk ve davalı idare ... vekili Avukat Şule Alhanlı gelmiştir.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili asıl ve birleştirilen davaların dilekçelerinde özetle; dava konusu... Mahallesi 3489 ve 3490 parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının mahkeme kararı ile iptali nedeniyle zarara uğradıklarını, öncelikle taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacılar adına tescilini, olmadığı takdirde uğranılan zararın 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi uyarınca tazminini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, kesinleşmiş orman sınırları içerisinde kalan tapu kaydının iptal edilmesiyle davacı tarafın herhangi bir zarara uğramadığını, davacıların murisi adına yapılan kadastro işleminin hatalı ve hukuka aykırı olduğundan gerçekte kendilerine ait olması mümkün olmayan yer için tazminat talebinde bulunulamayacağını, zararın aynen tazmin imkanının bulunup bulunmadığı araştırılmadan nakdi tazminat talebinde bulunulmasının mümkün olmadığını, davacı tarafın 6292 sayılı Kanun kapsamında dava konusu taşınmazların bedelsiz olarak kendilerine iadesi talebiyle kuruma başvurup, hem taşınmazın bedelsiz iadesini talep etmesinin hem de aynı taşınmaz için tazminat talebinde bulunulmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... aleyhine açılan davaların pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine, terditli açılan tapu iptal ve tescil davalarının reddine, birleştirilen Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/512 Esas sayılı dosyasının derdestlik sebebine dayalı usulden reddine; terditli tazminat davalarının davalı Hazine aleyhine kabulüne karar vermiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince hak düşürücü süre, zaman aşımı ve husumet itirazlarının dikkate alınmadığını, davanın ... açısından husumetten reddine karar verilmesinin kanuna aykırı olduğunu, dava konusu 286 parselin tapuda davacı taraf adına kayıtlı olduğunu, davacıların hiçbir zararı bulunmadığından davanın reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazın tapu kayıtları incelendiğinde davacıya tapulama sonrası geçtiğini ve davacıların dava konusu taşınmazlara hiçbir bedel ödemeden malik olduklarından zarara uğradıklarının kabulünün mümkün olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, asıl ve birleştirilen dosyalarda mirasçılar ve miras paylarının hatalı hesaplandığını ve eksik inceleme ile karar verildiğini, mirasçıların ve paylarının somut olarak tespiti için veraset ilamları, nüfus kayıtları ve tapu kayıtları birbiriyle karşılaştırılarak mirasçılar ve paylarının tespit edilmesi gerektiğini, asıl ve birleştirilen davalar hakkında reddine karar verilen kısma itirazları bulunmamakta olup reddedilen kısım üzerinden müvekkil kurum lehine hükmedilen vekâlet ücretinin düşük bulunduğunu, davacıların tazminat ve faiz taleplerinin reddi gerekirken tazminat ve faize hükmedilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte davacıların taşınmazların tapusu iptal edilene kadar taşınmazın semerelerinden faydalandığı açık olup zarar miktarı hesaplanırken elde ettiği veya elde etmeyi ihmal semerelerin düşülmesi gerekmekle bu hususunda dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin bir numaralı alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrarla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, 4721 sayılı Medeni Kanun'un 1007 nci maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesinin birinci fıkrası.

3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.11.2009 tarihli ve 2009/4-383 Esas, 2009/517 Karar sayılı ilâmında tapu işlemlerinin kadastro tespit işlemlerinden başlayarak birbirini takip eden işlemler olduğu, tapu kütüğünün oluşumu aşamasındaki kadastro işlemleri ile tapu işlemleri bir bütün oluşturduğundan bu kayıtlarda yapılan hatalardan 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi anlamında Devletin sorumlu olduğunun kabulünün gerektiği, Devletin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğu, bu işlemler nedeniyle zarar görenlerin 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince zararlarının tazmini için Hazine aleyhine adlî yargıda dava açabilecekleri belirtilmiştir.

4. 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca kabul edilen Devletin sorumluluğu, tapu sicilinin önemi ve kişilerin bu sicile olan ... duygularını sağlamak bakımından aynî hakkının saptanması, herkese açık tutulmasında tekel hakkı sağlayan bir sicil olması esasına dayanmaktadır. Bu sorumluluk, asıl ve nesnel (objektif) bir sorumluluk olduğundan zarara uğrayan zararının ödetilmesini doğrudan Devletten isteyebilir.

5. 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince açılan davalarda, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu sahibinin oluşan gerçek zararı neyse tazminatın miktarı da o kadar olmalıdır. Gerçek zarar, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu malikinin mal varlığında meydana gelen azalmadır. Tazminat miktarı zarar verici eylem gerçekleşmemiş olsaydı zarar görenin mal varlığı ne durumda olacak idiyse aynı durumun tesis edilebileceği miktarda olmalıdır. Zarara uğrayan kişinin gerçek zararı ise tazminat miktarının belirlenmesinde esas alınacak değerlendirme tarihine göre belirlenecek olup bu tarihe göre tapusu iptal edilen taşınmazın niteliği ve değeri belirlenmelidir. Taşınmazın niteliği arazi ise net gelir metodu yöntemi ile arsa vasfında ise değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması suretiyle gerçek değer belirlenmelidir.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu... Mahallesi eski 112 parsel sayılı taşınmaz evveliyatında davacıların murisi adına kayıtlı iken, taşınmazın 2/B vasfında olması nedeniyle orman idaresi tarafından tapu kaydına şerh konulduğu, davacılar tarafından şerhin kaldırılması, Hazine tarafından ise taşınmazın orman olarak tapu kaydının iptali istemiyle açılan dava sonucu Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/531 Esas, 2005/76 Karar sayılı ilamıyla davacıların davasının reddine, karşı davacı ... Hazinesinin davasının kabulüne, taşınmazın krokide (A) harfi ile gösterilen 3.564,70 m²lik kısmı ile (B) harfi ile gösterilen 84,03 m²lik kısmının tapusunun iptali ile orman olarak Hazine adına tesciline karar verildiği, kararın temyiz aşamasından geçerek düzeltilerek onama kararı ile 12.05.2006 tarihinde kesinleştiği, tapusunun iptaline karar verilen kısımların 3489 ve 3490 parsel numaralarını aldığı, eldeki tazminat davasının zamanaşımı süresi geçmeden 12.08.2014 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre, arsa niteliği ile emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesine ve taşınmazın gerçek bedelinin 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince davalı Hazineden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Hazine vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
A. Davacılar ... ve ... Dışındaki Davacılar Paylarına Karşılık Hükmedilen Bedel Yönünden;
Davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B. Davacılar ... ve ... Paylarına Karşılık Hükmedilen Bedel Yönünden;
Davalı Hazine vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Aleyhine temyiz olunan davacı ... davalı ... yararına 21.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 17.100,00 TL vekâlet ücretinin temyiz edenden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.