YARGITAY 5. HUKUK DAIRESI

5. Hukuk Dairesi         2024/13253 E.  ,  2025/4506 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2024/246 Esas, 2024/520 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi) 19.10.2023 Tarihli ve 2023/132 Esas, 2023/495 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda, davacının yerleşim yeri adresinin Bolvadin/Afyonkarahisar olduğu, davalının yerleşim yerinin ise Urla/ İzmir olduğu ve birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, davacının yetkisiz olan Afyonkarahisar Asliye Ticaret Mahkemesinde davayı açtığını, seçme hakkının davalıya geçtiğini ve davalı tarafça süresinde ve usulüne uygun olarak Urla Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin yetki itirazında bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Urla 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.01.2024 Tarihli ve 2024/7 Esas, 2024/6 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda dava dilekçesinde dayanılan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 21. Maddesine göre taraflar arasındaki hukuki ilişkinin Asliye Ticaret Mahkemesi görevine girdiği, Urla ilçesinin İzmir Büyükşehir belediyesi sınırları içine alındığı, mahkemenin Asliye Ticaret sıfatının bulunmadığı ve Ticaret mahkemeleri ile Asliye hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olması bir arada değerlendirildiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli İzmir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

C. İzmir 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 02.07.2024 Tarihli ve 2024/246 Esas, 2024/520 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda her ne kadar Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) tarafından Urla Asliye Ticaret Mahkemesi'ne Yetkisizlik kararı verilmiş ise de dava şartlarının incelenmesi aşamasında "görev" hususunun daha önce değerlendirilmesi gerektiği, davalı gerçek kişinin potansiyel mükellef olması nedeniyle vergi kaydının dahi bulunmadığı, tacir sıfatına sahip olmadığı anlaşılmakla Urla Asliye Hukuk Mahkemesi'nin gönderme kararından sonra davalı tarafın tacir olmadığının anlaşıldığı, görev hususunda yapılması gereken değerlendirmenin Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) tarafından yapılması gerektiği gerekçesiyle karşı yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un 6 ncı, 10 uncu ve 115 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesi ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50 nci maddesi.

C. Değerlendirme
1. İlamsız bir takipte yetkili icra dairesi de 2004 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin yollaması ile 6100 sayılı Kanun'un genel hükümlerine göre belirlenecektir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesine göre genel yetkili icra dairesi, davalı gerçek veya tüzel kişinin takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri icra dairesidir. Yine aynı Kanun’un 16 ncı maddesine göre ise haksız fiilden doğan uyuşmazlıklarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi icra dairesi de yetkilidir. Aynı Kanun’un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hüküm altına alınmış olup, bu sebeple sözleşmeden doğan para borcunun tahsili için başlatılan takipte, sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır. Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilecektir.

2. Dosya kapsamından, davacı vekilince 30.12.2022 tarihli 194.541,00 TL tutarlı düzenlenen faturanın ödenmemesi üzerine davalı hakkında icra takibine girişildiği, davalı vekilince de müvekkilinin davacı şirketten satın aldığı malların bedelini tamamen ödediğini, böyle bir borcu bulunmadığını ileri sürerek itirazda bulunduğu ve takibin durduğu anlaşılmaktadır.

3. Somut olayda, davacının alacağının tahsili için Afyon Karahisar İcra Dairesinde takip başlatıldığı, davalının sadece borca itiraz ettiği, böylelikle icra dairesinin yetkisinin kesinleştiği anlaşılmaktadır. İcra dairesinin yetkisine itiraz edilmemesinin o yerdeki mahkemeyi itirazın iptali yönünden yetkili hale getirmezse de merkezi Bolvadin /Afyon olan davacı şirketin davayı Afyon Mahkemelerinde açtığı, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcunun alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olup davacı tercih hakkını bu yönde kullandığından, uyuşmazlığın Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesi YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,07.04.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.