YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2024/1052 E.  ,  2024/6643 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1649 Esas, 2023/2594 Karar
DAVA TARİHİ: 21.07.2020
KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ: Bozkır Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/61 Esas, 2023/44 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle;...Mahallesi 1858 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalının cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; net gelir hesabında kullanılan ürünlerinin yörede genel olarak yetiştirilen ürünlerinin seçilmesini, objektif değer artışının daha düşük uygulanmasını, kamulaştırmadan arta kalan kısım için değer azalışı verilmemesini, İlk Derece Mahkemesi kararının müvekkili idare lehine kaldırılarak esastan incelenmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... tarafından kamulaştırılması talep edilen 144 parsel numaralı 1.572,00 m² yüzölçümlü 494,79 m² lik arsa niteliğindeki taşınmaz için itirazlarının göz önüne alınması suretiyle, ilgili taşınmazın arsa olarak değerlendirilip güncel bir bilirkişi raporu alınmasını, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin mülkiyet hakkını garanti altına alan 1 numaralı Ek Protokolün 1nci maddesi ve Anayasa'nın 46 ncı Maddesi Kamulaştırma (gerçek karşılıkları) ile ilgili yer alan maddesi uyarınca, dava konusu taşınmazın Yargıtay kararlarında da görüldüğü üzere arsa olarak nitelendirilmesini, güçlü olan Devlet tüzel kişiliği karşısında mülkiyet haklarının sona erecek olması nedeniyle günümüz ekonomik koşullarının dikkate alınarak ve hakkaniyet ilkesi gözetilerek değerlendirme yapılmasını, Mahkemenin söz konusu taşınmaz için belirlediği kamulaştırma niteliğinin ve bedelinin, hakkaniyete ve hukuka uygun olmayan kararının esas ve usule aykırı hususlarının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelire göre değer biçilmesi doğru ise de değerlendirme yılı resmi verilerin kullanılması sırasında hatalar yapıldığı, ayrıca taşınmazın konumu, yerleşim yerlerine mesafesi dikkate alınarak %300 objektif değer artışı yerine daha düşük bir oran kullanılarak bedelin eksik belirlenmesi ve kamulaştırma sonrasında arta kalan kısmın şeklinin bozulması ve 1/3'ünün kamulaştırılması nedeni ile %35 yerine %22 oranında değer kaybı verilmesinin hatalı olması ve 2020 yılı resmi verilerine göre taze fasulye-domates-taze fasulye münavebesi alınarak yeniden yapılan hesaplama ile tespit edilen kamulaştırma bedeli üzerinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla, ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumlarına göre değer biçilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.