YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/9405 E.  ,  2024/3433 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/688 Esas, 2023/962 Karar
KARAR :Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Rize 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/27 Esas, 2021/378 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Rize ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi 71 ada 1 parsel ile 73 ada 3 parsel sayılı taşınmazlara davalı idare tarafından kamulaştırılmaksızın fiilen el atıldığını belirterek taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; derdestlik nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın konusu kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Rize 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/387 Esas sayılı dava dosyasında aynı davacılar tarafından aynı talepleri içerir davası derdestken iş bu davanın açıldığını, derdestlik itirazlarının incelenmediğini ve müvekkili kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken, aleyhine hukuka aykırı şekilde yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, ayrıca dava konusu taşınmazlar için dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından açılan bir kamulaştırma dosyası bulunduğunu, davacıların talebinin yerinde olmadığını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) Yargılama Giderleri' bölümünün 331 inci maddesinin birinci fıkrasında davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedileceği düzenlendiğini, haklılık durumunun tespitine yönelik herhangi bir araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın müvekkil kurum aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığını, eksik inceleme ve değerlendirme neticesinde verilen kararın hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 30.01.2019 tarihli ve 98499 Esas sayılı yazısında taşınmazların uygulama imar planı içinde ve karayolları kamulaştırma hattı içinde kaldığı bildirildiği, yargılama sırasında da Karayolları Genel Müdürlüğünün talebi üzerine 71 ada 1 parsel sayılı taşınmaz için Rize 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/102 Esas, 2019/143 Karar sayılı kararı ile 73 ada 3 parsel sayılı taşınmaz için ise Rize 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/63 Esas, 2019/84 Karar sayılı kararı ile acele el koyma kararı verildiği, buna göre dava konusu yolun dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluğunda olduğu anlaşıldığından, davada davalı ... Başkanlığına husumet düşmeyeceği, Mahkemece öncelikle dava doğru hasıma yöneltilmediğinden davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğru olmadığı gerekçesi ile davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı idarenin taşınmaza fiilen el attığının sabit olduğunu, dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından taşınmazın sonradan kamulaştırılmasının davanın husumet yokluğu sebebi ile reddine sebep olamayacağını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un geçici 6 ncı maddesinin birinci, ikinci ve altıncı fıkraları.

3. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanun'un (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Eldeki kamulaştırmasız el atma davasının 16.01.2019 tarihinde açıldığı, dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından dava konusu taşınmazlara ilişkin kamulaştırma kararının ise 09.04.2019 tarihinde alındığı, acele kamulaştırma davalarının ise 29.08.2019 ile 10.09.2019 tarihlerinde açıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre, dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından dava konusu taşınmazlara ilişkin tapu maliklerine karşı kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasının açılıp açılmadığının araştırılması, davanın açıldığı takdirde bekletici mesele yapılması, davanın açılmaması durumunda ise davalı ... tarafından dava konusu taşınmazlara fiilen el atılıp atılmadığı hususunun araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.