YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/9075 E.  ,  2024/1814 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2671 Esas, 2023/1209 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 11. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/36 Esas, 2022/315 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin geç ödenmesinden kaynaklanan faiz alacağının tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, ... Mahallesi 166 ada 19, 21, 23, 25, 27, 29 parsel ve 1132 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma suretiyle davalıya satışı hususunda 17.08.2021 tarihinde anlaşmaya varıldığını, tapudan terkinin 26.08.2021'de gerçekleştiğini, ancak davalının 76.457.980,00TL kamulaştırma bedelini 23.11.2021 tarihinde ödediğini ileri sürerek Anayasa'nın 46 ncı maddesinde belirlenen yönteme göre hesaplanan 2.733.634,00TL faiz alacağının 23.11.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsilini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; 17.08.2021 tarihli anlaşmanın ardından 26.08.2021 tarihinde tapuda terkinin gerçekleştiğini, faizin asıl alacağa bağlı fer'i bir alacak olmasından ötürü asıl alacağın ödenmesinin ardından faiz talebinde bulunulamayacağını, Anayasa'nın 46 ncı maddesindeki düzenlemenin kamulaştırma bedelinin hiç ödenmemesi halinde gündeme gelebileceğini, gecikmiş ödeme durumunda bu maddenin uygulanamayacağını, aksi düşünülse dahi 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin idareye tanıdığı 45 günlük sürenin sona erdiği 11.10.2021 tarihinden itibaren faizin başlatılabileceğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile munzam zarar talebinin kabulü ile faize ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ödeme tarihinden sonraki döneme ilişkin faiz talebinin reddine ilişkin kararının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, ülkenin içerisinde bulunduğu ekonomik şartlar, yaşanan enflasyon artışı, döviz kurlarındaki değişiklik neticesinde 23.11.2021 tarihinden sonraki faiz talebinin reddinin mülkiyet hakkı ihlali sonucu doğuracağını, yasal yükümlülüğe rağmen kamulaştırma bedelinin ödenmemesi üzerine davalı kuruma karşı Beşiktaş 13. Noterliği aracılığıyla 23.11.2021 tarihli ve 13608 yevmiye numaralı ihtar keşide edilerek "geç ödemeden ve sair hususlardan kaynaklı her türlü yasal haklar saklı kalmak kaydıyla kamulaştırma bedelinin ödenmesinin talep edildiğini" keşide edilen ihtarın tebliğinden sonra davalı kurum tarafından 23.11.2021 tarihinde kamulaştırma bedelinin müvekkil hesabına ödendiğini, faiz talebinin de kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; 26.08.2021 tarihinde tapu devrinin gerçekleşmesini müteakiben 23.11.2021 tarihinde kamulaştırma bedeli ödenmiş olup, bahse konu taşınmazın kamulaştırma işlemleri tamamlanmış ve kesinleştiğini, asıl alacak ödenmiş olduğundan geriye dönük olarak faiz alacağı talebinde bulunulmasının da mümkün olmadığını, kabule göre yasal faiz uygulanabileceğini, faiz başlangıç tarihinin terkinden sonraki 45 günün sona erdiği ilk iş günü olan 11.10.2021 tarihi olacağını, kamulaştırma bedeli 23.11.2021 tarihinde ödenmiş olup asıl alacak ortadan kalktığından faiz bitiş tarihinin 23.11.2021 tarihi olması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarihli ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, davanın kabulüne karar verilerek, davacı lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre en geç tapuya resen tescil veya terkinden sonra kamulaştırma bedelinin kayıt malikine ödenmesi gerektiğinden faiz başlangıç tarihinin 26.08.2021 tarihi olarak belirlenmesinin de dosya kapsamı ile uyumlu olduğu, faize faiz yürütülemeyeceğinden faiz talebinin reddine karar verilmesinin de yerinde olduğu kabul edilerek, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak kamulaştırma bedelinin geç ödenmesinden kaynaklanan faiz alacağının tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin 6 ncı bendi şöyledir;
"İdarece, anlaşma tutanağının tanzim tarihinden itibaren en geç kırk beş gün içinde, tutanakta belirtilen bedel hazır edilerek, idarenin anlaşma tutanağı ve kamulaştırma öncesi taşınmaz üzerindeki tüm takyidat ve haklardan arındırıldığını bildiren yazıya istinaden idare adına tapuya resen tescil veya terkin edilir. Tapuya resen tescil veya terkinden sonra kamulaştırma bedeli kendilerine ödenir."

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Davalı idare tarafından davaya konu İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, ... Mahallesi, 166 ada 19, 21, 23, 25, 27, 29 parsel ve 1132 parsel sayılı taşınmazların 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi kapsamında, davacı ile 17.08.2021 tarihinde satın alma tutanağı düzenlenerek 26.08.2021 tarihinde taşınmazların davalı idare adına tapuya tescil edildiğini, uzlaşılan bedelin 23.11.2021 tarihinde ödendiği anlaşılmaktadır.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Davacının faiz talebinin yerinde ise de hükme esas alınan bilirkişi raporunda faiz başlangıç tarihinin 26.08.2021 olarak kabul edildiği; ancak 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin altıncı fıkrasında idarenin bedeli uzlaşma tarihinden 45 gün içerisinde hazır etme yükümlülüğü bulunduğunun belirtildiği gözetildiğinde, bu maddeye göre açılan geç ödeme nedeniyle faiz alacağı davasında faiz başlangıç tarihinin uzlaşma tarihinden 45 gün sonrası olan 11.10.2021 olması gerektiğinden, faiz başlangıç tarihinin 26.08.2021 olarak kabul edilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.