YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/8777 E.  ,  2024/2103 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/301 Esas, 2023/1576 Karar
KARAR : Esastan ret

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 22 nci maddesine göre geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Ağrı ili, ... ilçesi, ... köyü, ... ada ... ve ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmazın 17.12.1979 tarihinde ... tarafından kamulaştırıldığını, taşınmazın bu amaçla uzun yıllar kullanıldığını, davalı idare tarafından taşınmazların üçüncü kişi adına tescil edildiğini belirtilerek 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi uyarınca geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın davalı idareden tazmini talep edilmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil idareye husumet yöneltilemeyeceğini, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların davasının hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; eldeki davada 5 yıllık hak düşürücü sürenin uygulanamayacağını, 2942 sayılı Kanun'un 22 nci madde koşularının oluştuğunu, davanın kabulü gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında bulunan fen bilirkişi raporu ile kadastro müdürlüğü müzekkere cevaplarına göre, dava konusu taşınmazın eski ... parsel numarası ile ... adına kamulaştırıldığı, 2015 yılında kesinleşen toplulaştırma işlemi ile zemin olarak gerçek kişi şahısların taşınmazında birleştirildiği; ancak bu yere karşılık ... kurumuna ... ada ... parselde birleştirme sağlandığı, sonuç olarak kamulaştırılan alanın toplulaştırma işlemleri sonucunda başka bir ada parsel numaralı taşınmaza gittiği ve söz konusu taşınmaz içerisinde kamulaştırma amacına uygun bir şekilde şeker fabrikasının çalışma alanı olarak kullanıldığı, dava konusu taşınmazın toplulaştırma öncesi kamulaştırma amacı dışında kullanıldığının da ispatlanamamış olduğu anlaşıldığından İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmeyerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ... vd. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırılan dava konusu taşınmaza ilişkin olarak davacının geri alım hakkının bulunup bulunmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un kenar başlıklı 22 nci ve 23 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu Ağrı ili, ... ilçesi, ... köyü, ... parsel sayılı taşınmazın 17.12.1979 tarihinde ... tarafından kamulaştırıldığı, 2015 yılında yapılan toplulaştırma neticesinde taşınmazın Şeker Fabrikasından alınarak dava dışı üçüncü kişiler adına tescil edildiği, Şeker Fabrikasının kullanmakta olduğu alanın ... ada ... parsel olarak tescil edildiği anlaşılmıştır.

3. Anayasa Mahkemesinin 11.06.2015 tarihinde yayımlanan 14.05.2015 tarihli ve 2014/177 Esas, 2015/49 Karar sayılı kararı ile 6552 sayılı Kanun'un 101 inci maddesi ile eklenen geçici 9 uncu maddesinde yer alan 22 nci maddesinin 1, 2 ve 3 üncü fıkra hükümlerinin iptal edildiği, böylece 11.09.2014 tarihinden önce açılan ve hâlen kesinleşmeyen davalarda 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile getirilen 5 yıllık süre şartının uygulanma imkanı kalmamış ise de temyize konu dava 12.12.2017 tarihinde açılmış olup, anılan madde dava tarihi itibarıyla yürürlükte olup, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar ... vd. vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.