YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/8775 E.  ,  2024/2106 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/836 Esas, 2023/1593 Karar
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl dava ile ecrimisil bedelinin tahsiline ilişkin birleştirilen davada yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleştirilen davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın kabulüne, birleştirilen davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; Ağrı ili, ... ilçesi, ... köyü, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmına davalı ... tarafından yol ve park yapılmak suretiyle diğer kısmına ise davalı üniversite tarafından kampüs alanına dahil edilmek suretiyle hukuken ve fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

2. Davacı vekili birleştirilen dava dilekçesinde; Ağrı ili, ... ilçesi, ... köyü, ... parsel sayılı taşınmazın haksız işgal edilmesi nedeniyle ecrimisil alacağının davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... Başkanlığı vekili cevap dilekçesine özetle; kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesine özetle; kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın kabulüne, birleştirilen davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; fen bilirkişisi tarafından yapılan ölçümde taşınmazın gerçek alanının 6.989,72 m² olduğuna ilişkin tespit yapıldığını ve bu alana göre hesaplama yapıldığını; ancak davaya konu taşınmazın tapu alanının 8.000 m² olduğunu, bu nedenle el atma bedelinin 8.000 m² üzerinden hesaplanması gerektiğini, bedelin düşük olduğunu, davalı idareler lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; görevli yargı yerinde davanın açılmadığını, zamanaşımı defi'nin kabulü gerektiği, sözlü yargılamanın usulüne uygun olarak yapılmadığını, kamulaştırmasız el atma şartlarının oluşmadığını, bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, bu nedenle hükme esas alınamayacağını, el atılan kısmın düzenleme ortaklık payına tekabül ettiğini, bedelin fahiş olduğunu, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

3.Davalı ... Üniversitesi vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaz vasfının hatalı değerlendirildiğini, tarla olarak kabulü gerektiğini, düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması gerektiğini, bedelin fahiş olduğunu, müvekkil idare aleyhine harca hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge (2942 sayılı Kanun) Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 15 inci maddesindeki usul ve esaslara göre yapılan keşif sonrası düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda Ağrı Belediyesinin kısmen yol ve ... Üniversitesinin ise bir kısmının kampüs alanı olarak el attığı anlaşılan taşınmazın arsa olarak kabul edilmesinde, el atılan dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesine uygun, emsal esasına göre değer biçilmesinde ve dava konusu taşınmazın m² birim fiyatının hakkaniyete uygun olarak 352,02 TL tespit edilmesinde, birleştirilen davada davanın atiye bırakılması nedeniyle açılmamış sayılmasına karar verildiğinden davacı aleyhine vekalet üctretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik görülmediği; ancak harca ilişkin hüküm yönünden İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı ... Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

3. Davalı ... ... Üniversitesi vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ve 125 inci maddesinin ikinci fıkrası

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davacı tarafa ödenmesine karar verilmesinde yöntem itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dosya kapsamından, davacı ...'nın taşınmazı 26.01.2024 tarihinde dava dışı Mustafa Çelik'e devrettiği anlaşılmaktadır.

5. 6100 sayılı Kanun'un 125 inci maddesinin ikinci fıkrasında "Davanın açılmasından sonra dava konusu davacı tarafından devredilecek olursa devralmış olan kişi görülmekte olan davada davacı yerine geçer ve dava kaldığı yerden itibaren devam eder" denmektedir. Bu durumda davacı ... dava açtıktan sonra taşınmazı dava dışı 3. kişiye sattığından 6100 sayılı Kanun'un 125 inci maddesinin ikinci fıkrası gereği satın alan kişinin davacı sıfatı ile davaya iştiraki sağlanarak taraf teşkili tamamlandıktan sonra karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

6. Dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede uygulanan düzenleme ortaklık payı kesintisi oranı Belediye İmar Müdürlüğünden sorularak, tespit edilecek oranda düzenleme ortaklık payı düşülerek taşınmazın metrekare birim bedelinin hesaplanması gerekirken, emsal taşınmaza ait düzenleme ortaklık payı oranı dikkate alınmak suretiyle metrekare birim bedelinin belirlenmesi doğru değildir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin kararının BOZULMASINA,

Davacı ve davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'u 373 ünü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.