YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/8666 E.  ,  2024/2750 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1433 Esas, 2023/1143 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/248 Esas, 2021/209 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma bedelinin verilen süreler içerisinde depo edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, Dilovası ilçesi, ... Mahallesi 224 ada 17 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesini, konumu itibarıyla değerli olduğunu, kamulaştırmadan arta kalan kısmın alanı ve geometrik şekli itibarıyla müvekkili tarafından değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, bu kısmın tamamının bedeline hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal alınan taşınmazın dava konusu taşınmazdan farklı özelliklere sahip olduğunu, emsal alınan taşınmaz satışının eski tarihli olduğunu, emsalin dava konusu taşınmaza göre oldukça küçük yüzölçümlü ve uzak mesafede bulunduğunu, emlak vergi değerlerinin mukayese edilmediğini, tek satışın emsal alınarak değerlendirme yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırmadan arta kalan kısmın alanı ve geometrik yapısı ile taşınmazda beş paydaş olduğu hususları gözetilerek, bu kısımdan faydalanmanın olanaksız olduğundan taşınmazın tamamının bedeline hükmedilmesi gerektiğini, davada kamulaştırma bedelinin verilen süreler içerisinde depo edilmemesi nedeniyle usulden ret kararı verildiğini, bu nedenle müvekkilinin tespit edilen bedele geç ulaştığını, müvekkilinin ciddi bir artış gösteren enflasyon ile kur dalgalanmaları karşısında zarara uğradığını, o nedenle karar tarihinden kamulaştırma bedelinin müvekkiline ödendiği tarihe kadar işleyen dönemdeki kamulaştırma bedeli nemasının ödenmesine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin yazıda 1/5000 ölçekli nazım imar planında karayolları koruma kuşağı ve konut alanında kaldığı, gerekli şartlar yerine getirildiğinde konut için iskan alabileceğinin bildirildiği, bilirkişilerce yapılan değerlendirmede ise belediye hizmetlerinden yararlanacak konumda olduğu, sanayi sitesine yakın mesafede olduğu tespit edilmekle, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sisteminden yapılan gözlem çerçevesinde bulunduğu bölgenin gelişim kapasitesine göre, arsa vasfında değerlendirilmesinde isabetsizlik görülmediği, dava konusu taşınmazın kadastral parsel olduğu, emlak vergisine esas rayiç bedelinin 21,25 TL olduğu, somut emsal olarak kabul edilen Denizli Mahallesi 187 ada 2 parsel sayılı taşınmazın emsal alınan satışının gerçek kişiler arasında yapılan bir satış olup uygun olduğu, emsalin araştırılan imar durumuna ve tapu kaydına göre arsa niteliğinde olduğu, hem dava konusu taşınmazın, hem de emsal taşınmazın imar uygulaması görmemiş kadastro parselleri olup bilirkişi raporunda düzenleme ortaklık payı oranı düşülmemesinin doğru olduğu, somut emsalin emlak vergisine esas rayiç bedelinin 30,20 TL olduğu, bilirkişilerce yapılan mukayesede dava konusu taşınmazın somut emsalin %64'ü kadar değerli olduğu kabul edilerek 2019 yılı itibarıyla metrekare birim fiyatının 308,36 TL/m² belirlendiği, ancak eski irtifakın yaratacağı değer düşüklüğü dikkate alındığında metrekare birim fiyatının 299,11 TL/m² olarak tespit edildiği, Daireye intikal eden ... Mahallesi 224 ada 7 parsel sayılı taşınmaz için 2019 yılı itibarıyla metrekare birim fiyatının 318,00 TL/m² olarak belirlendiği, bu kararın Yargıtay incelemesinden geçerek onandığı, dava konusu taşınmaz için belirlenen metrekare birim bedelinde gerek endeks gerek taşınmazların konumları dikkate alındığında uyumsuzluk görülmediği, ayrıca kamulaştırmadan arta kalan kısmın yüzölçümü dikkate alındığında değer azalışı takdir edilmemesinde de isabetsizlik görülmediği, bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle davacı idare ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Kocaeli ili, Dilovası ilçesi, ... Mahallesi 224 ada 17 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalı ...'den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.