YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/8419 E.  ,  2024/3016 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/443 Esas, 2023/1028 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Halfeti Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/23 Esas, 2021/180 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli ile ecrimisilin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince taleple bağlı kalarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 12.03.2024 tarihli tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü taraf vekilleri duruşmaya katılmadıklarından incelemenin evrak üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Şanlıurfa ili, Halfeti ilçesi, ... Mahallesi 743 (eski 398) parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmadığı hâlde fiilen yol yapılmak suretiyle el atıldığından taşınmazın bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza yönelik bedel tespit ve tescil davası açılacağını, bu aşamada ilgili davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, aksi kanaatte olunduğu takdirde davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne ve taşınmaz bedeli ile ecrimisilin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen taşınmazın tapusunun iptali ile davalı ... adına tescil ve tapu sicilinden yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... Mahallesinde bulunan taşınmazların Ortayol Mahallesinde bulunan Yargıtay denetiminden geçen 589 parsel sayılı taşınmaza 2015 yılının Ocak ayında 126,59 TL/m² birim fiyatı belirlendiği ve ... mahallesinde bulunan taşınmazların Ortayol mahallesinde bulunan emsal taşınmazdan daha değerli olduğu halde metrekare birim fiyatının düşük tespit edildiği, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan 30-35 yaşlarında fıstık ağaçlarının yıllık verimin 120 kilogram üzerinden hesaplanmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, 1.sınıf kapama antep fıstığı (30-35) bahçesinde ortalama verimin 260 bilginin olduğu, kapitalizasyon faiz oranının %3 veya %4 alınması gerektiği gerekçeleri ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Dava konusu taşınmaz için seçilen emsalin hatalı olduğu, dava konusu taşınmazdan %40 düzenleme ortaklık payının kesilmesi gerektiği,somut emsal ve dava konusu taşınmazın imar durumları hakkında bir değerlendirme yapılmamasının hatalı olduğu gerekçeleri ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilerek dava konusu 743 sayılı taşınmazın tüm alanı bakımından değerlendirme yapılması, dava tarihi olan 15.01.2020 tarihi itibarıyla ve netice olarak arsa metrekare birim değeri olarak 125,23 TL'nin tespit edilip, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatlara ve zemin bedeline usulünce değer biçilmesinde ve toplam tazminat bedelinden davacının hissesine düşen bedelin 279.523,97 TL ve toplam ecri misil bedelinden davacının hissesine düşen bedelin 2.814,57 TL olarak hesaplanması, taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği anlaşıldığından taraf vekillerinin temyiz itirazlarının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle;,emsal olarak sunulan 2018/341 Esas sayılı dava dosyasında emsal taşınmazın dava konusu taşınmazdan 8 kat daha değerli olduğunun kabulü ile belirlenen metrekare birim fiyatının Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin denetiminden geçerek kesinleştiği ve ... Mahallesi Ortayol Mahallesine göre Araotlak Mahallesine, Hükümet Konağına ve belediyeye daha yakın mesafede olduğu dava konusu taşınmaza yakın taşınmazlara daha yüksek bedel belirlendiği halde dava konusu taşınmazın metrekaresini 125,23 TL üzerinden hesaplanmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, taşınmaz üzerindeki 30-35 yaşındaki fıstık ağaçlarının veriminin 120 kilogram olarak kabulü ile ve resmi verilere aykırı olarak fıstık ağaçlarına düşük bedel tespitinin usul ve yasaya aykırı olduğu, kapitalizasyon faiz oranının %3 veya %4 alınması gerektiğini, objektif değer artırıcı unsur uygulanması gerektiği, somut olayda taşınmazın değerinin dava tarihine göre değil, güncel koşullara göre belirlenmesi bunun mümkün olmaması durumunda taşınmazın mahkeme tarafından belirlenecek bedeline dava tarihinden itibaren piyasa koşullarında oluşan enflasyon oranları üzerinden bir hesaplama yapılarak kamulaştırma bedelinin ödenmesine karar verilmesi gerektiği, bu durumun da mümkün olmaması haline ise, dava tarihinden itibaren TÜİK üretici fiyat endeksine göre, bu da mümkün değilse yine dava tarihinden itibaren TÜİK tüketici fiyat endeksine göre taşınmazın değeri güncellenmesi, bu güncel bedelin kamulaştırma bedeli olarak ödenmesine karar verilmesi aksi durum mülkiyet hakkının ihlali anlamına geleceğini ileri sürerek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal olarak incelenen satışın ilçe merkezinde, fiili olarak ticaret yapılan yerde olduğunu, ilçe merkezine uzak, meskun olmayan ve fiilen tarım yapılan dava konusu taşınmaza uygun emsal olmadığını, imar durumları karşılaştırılmadan soyut ifadelerle ve hatalı inceleme ile metrekare birim fiyatının yüksek belirlendiğini, ağaç sayıları ve bedellerinin fazla hesaplandığını ileri sürerek ve resen dikkate alınacak nedenlerle kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlâk muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlâk muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca dava konusu taşınmazın fiilen yol olarak el atılan kısımları ile arta kalan kısımların yüzölçümü, geometrik durumu ve tapu kaydında yol vasfı ile kayıtlı olması, davalı idarece konan kamulaştırma şerhi gözönünde tutulduğunda taşınmazın tamamındaki davacı payı karşılığının davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Dava konusu taşınmazın üzerindeki fıstık ağaçlarına kapama fıstık bahçesi net gelirine göre belirlenen bedelden mutat münavebe ürünlerine göre belirlenen bedel indirilmek suretiyle değer biçilmesi doğrudur.

4. Temyizen incelenen kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.03.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.