YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/8367 E.  ,  2024/1832 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/527 Esas, 2023/1230 Karar
KARAR : Esastan ret vekilleri
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kulp 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/166 Esas, 2022/805 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın göl alanı olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare, davalılar ... vd. ve davalı ... vekilleri ile davalı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare, davalılar ... vd. ve davalı ... vekilleri ile davalı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davalılar ... vd. vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili, Kulp ilçesi, ... Mahallesinde tapuya kayıtlı 223 ada 4 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın göl alanı olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı kurumun yapmış olduğu değer tespit çalışmasında 2015 yılı verileri baz alınarak hesaplanma yapıldığını, davanın 2016 yılında açıldığından 2016 yılı verileri baz alınarak değer tespiti yapılması gerektiğini, davacı kurum müvekkilinin taşınmazında var olan ağaçların yaşlarını yanlış ve bedellerini eksik tespit ettiğini, müvekkillerinin taşınmazın olduğu bölgede taşınmazın sulanması amacıyla yaklaşık 1.000 metrelik boru döşendiğini, damlama sulama sistemleri kurulduğunu, bu yöredeki taşınmaz için kapitalizasyon faiz oranı en az 0,03 ve 0,04 olması gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile baraj gölü sahası içerisinde kalması sebebiyle davacı idare lehine tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalılar ... vd. ve davalı ... vekilleri ile davalı ... tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlçe Tarım Müdürlüğünün gönderdiği ilk maliyet cetvelindeki verilerin TAMSİS'e işlenmemiş ve kontrolden geçmemiş veriler olduğunu, bilirkişilerce bu verilerin doğru olduğu kabul edilerek hesaplama yapılmasının hatalı ve yüksek kamulaştırma bedelinin belirlenmesine sebebiyet verdiğini, bu nedenle kamu zararının ortaya çıktığını, Kulp ilçesine ait 2016 yılına ilişkin iki ayrı maliyet cetvelinin mevcut olduğunu, son hazırlanan ve doğru olan maliyet cetveline göre ek rapor alınması yönünde talepte bulunmalarına rağmen İlk Derece Mahkemesince ek rapor taleplerinin haksız şekilde reddedildiğini, dava konusu taşınmazın çok büyük olduğu bu nedenle sebze yetiştiriciliği yapılıyorsa bunun hal faturası ile doğrulanması gerektiğini, dava konusu taşınmazın sulu arazi olmadığı hâlde sulu gibi kabul edilmesinin hatalı olduğunu, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün gönderdiği ilk maliyet cetvelindeki verim miktarlarının gerçekçi olmadığını, verim bakımından son 3 yıllık veya 5 yıllık verilerin ortalamasının alınması suretiyle hesaplama yapılmasının daha doğru olacağını, kapitalizasyon faiz oranının % 8 alınması gerektiği hâlde %5 alınmasının hatalı olduğunu, kamu yararı kararının ilanından sonra oluşturulan muhdesat bakımından değer belirlenmesinin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmaz üzerindeki ağaçlara hatalı ve yaşları ile verim durumlarıyla uygun olmayan değerler verildiğini, dava konusu taşınmaz üzerindeki yapıların bedellerinin bilimsel yönteme uygun hesaplanmadığını, haksız şekilde yüksek belirlendiğini, dava konusu taşınmazın tamamının bağ ve bahçe vasfında olmadığını, bağ, bahçe ve sulu arazinin değerinin çok yüksek belirlendiğini, bağ ve bahçede bulunan ağaçların sayısının çok fazla olduğunu, ileri sürülmüştür.

2. Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararında m² birim fiyatının 29,86 TL olarak hesap edilmesi gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen, bilirkişi raporunda m² birim fiyatı ile ilgili hiç bir değişiklik yapılmadığını, hesaplama yapılırken kanunun açık hükmü gereği 2013 yılındaki niteliği ve 2016 yılına ait verilere göre hesaplama yapılması gerektiğini, bilirkişi heyetince keşif tarihinde çekilmiş fotoğrafların rapora eklenmesinin hatalı olduğunu, somut bir veriye dayanmadan tamamen afaki ve kanaate dayalı bir oran üzerinden düşük hesaplamanın yapıldığını, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede standart ve benzer özellikte ürünler yetiştirildiğini, yan ürün olarak mısır samanının hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini, taşınmazın bulunduğu bölgede tütün üretiminin de yapıldığını, taşınmazın alanları dikkate alındığında mısır üretimine uygun olmayacağını, 2016 yılı veri cetveline göre hesaplama yapılmasının kurum lehine hukuki sonuç doğurduğunu, dava konusu taşınmaz için en az % 50 oranında objektif değer artışı uygulanması gerektiğini, ağaçların yaşı, cinsi ve diğer tüm detayların keşif fotoğrafları ile görülebilecekken bir çoğunun hesaplamada görülmemesinin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmaz üzerindeki en küçük omcanın 7-8 yaşında ve verim verme aşamasında olduğunu, bilirkişi heyetince 3 yaş altında olduğu sebebiyle bazı ağaçların hesaplamaya dahil edilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürülmüştür.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararının tebliğ edilmediğinden savunma hakkının kısıtlandığını, bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığını, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadan karar verildiğini, Kulp ilçesindeki arazilerin veriminin çok yüksek olduğunu, Kulp İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü birim fiyatının geçerli olması gerektiğini, İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinin dosya içerisinde bulunan tarımsal ürünlere ilişkin veri cetvelindeki çelişkinin giderilmesini, dava konusu taşınmaz üzerindeki en küçük omcanın 7-8 yaşında ve verim verme aşamasında olduğunu, bilirkişi heyetince 3 yaş altında olduğu sebebiyle bazı ağaçların hesaplamaya dahil edilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

4. Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararının tebliğ edilmediğinden savunma hakkının kısıtlandığını, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadan karar verildiğini, Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararında m2 birim fiyatının 29,86 TL olarak hesap edilmesi gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen, bilirkişi raporunda m2 birim fiyatı ile ilgili hiçbir değişiklik yapılmadığını, değerlendirme tarihi olan dava tarihindeki İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinin verileri esas alınarak kamulaştırma bedelinin hesaplanması gerektiğini, bilirkişi heyetince keşif tarihinde çekilmiş fotoğrafların rapora eklenmesinin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede standart ve benzer özelliklere ürünler yetiştirildiğini, yan ürün olarak mısır samanının hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini, taşınmazın bulunduğu bölgede tütün üretiminin de yapıldığını, taşınmazın alanları dikkate alındığında mısır üretimine uygun olmayacağını, dava konusu taşınmaz için en az % 50 oranında objektif değer artışı uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza yöre koşullarına uygun münavebe ürünleri seçilmek suretiyle net gelir yöntemine göre değer biçilmesinin yerinde olduğu, davaya konu taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların bedelinin hesaplaması yapılırken dava tarihinin baz alınması, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların bedeli hesaplanırken ise Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün ağaç değerleri tablosundan yararlanılması ve buna göre muhdesatların değerinin belirlenmesi yerinde olduğu belirtilerek taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve bir kısım davalılar, davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ve 12 nci maddesinin birinci ve üçüncü fıkrası.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir esas alınarak, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline ve baraj gölü sahasında kaldığından tapudan terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalı ...'den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı ...'den alınması gereken 427,80TL temyiz harcı ile 2.107,84TL temyize başvuru harçlarının alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.