YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/8320 E.  ,  2024/2084 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/495 Esas, 2023/317 Karar
KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Yalova ili, ... ilçesi, ... köyü ... ve ... parsel (ifraz ve yenilemeyle ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel) sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 05.03.2014 tarihli ve 2013/175 Esas, 2014/109 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 05.03.2014 tarihli ve 2013/175 Esas, 2014/109 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; Mahkemece dava konusu ... parsel sayılı taşınmaz için resen yapılan değerlendirmede, aynı kamulaştırma kapsamındaki başka bir taşınmaz için açılan davada tespit edilen metrekare birim fiyatı esas alınarak söz konusu taşınmaza değer biçildiği, kamulaştırma sonucu mahkeme kararı ile hesaplanan bedellerin emsal alınamayacağı, öte yandan dava konusu ... parsel sayılı taşınmaz Mahkemece arsa kabul edilmiş ise de alınan raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı, kısmi olarak kamulaştırılan ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma sonrasında otoyola cepheli hale gelecek olması nedeniyle bir değer artışı olmayacağı muhakkak ise de kamulaştırmadan arta kalan kısmının yüzölçümü ve geometrik durumu dikkate alındığında arta kalan kısımda meydana gelecek olan değer azalışı oranının tespiti için bilirkişi kurulundan ek rapor alınması gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 14.09.2017 tarihli ve 2015/580 Esas, 2017/410 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 14.09.2017 tarihli ve 2015/580 Esas, 2017/410 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda taşınmazın değerinin tespitinde şirkete yapılan özel amaçlı satışın emsal olarak kabul edildiği ve dava konusu taşınmazlar ile emsal taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından belirlenen emlak vergisine esas olan metrekare değerlerinin karşılaştırılmasında; emsal taşınmazın dava konusu taşınmazlardan daha değerli olduğu anlaşılmasına rağmen, bilirkişi kurulunca emsalin dava konusu taşınmazlardan daha az değerli olduğu kabul edilerek vergi değerlerine ters düşecek şekilde değer biçildiği gibi, dava konusu ... parsel sayılı taşınmaz kadastro parseli, emsal taşınmaz imar parseli olduğu halde düzenleme ortaklık payı düşülmek suretiyle değer biçilmesi gerekirken bu hususların göz ardı edilmesi nedeniyle raporun inandırıcı ve hükme esas alınacak nitelikte olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar
Mahkemenin 14.10.2021 tarihli ve 2019/34 Esas, 2021/506 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.
E. Üçüncü Bozma Kararı
1. Mahkemenin 14.10.2021 tarihli ve 2019/34 Esas, 2021/506 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; aynı bölgeden intikal eden ve Dairemiz denetiminden geçen Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/423 Esas sayılı dava dosyasında 24.09.2014 değerlendirme tarihi itibarıyla dava konusu ... parsel sayılı taşınmaza yakın konumda olup aynı amaçla kamulaştırılan benzer nitelikteki ... parsel sayılı taşınmazın metrekaresine 408,12 TL değer biçildiği, Yalova 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/621 Esas sayılı dava dosyasında 15.12.2014 değerlendirme tarihi itibarıyla dava konusu ... parsel sayılı taşınmaza yakın olup aynı amaçla kamulaştırılan benzer nitelikteki ... parsel sayılı taşınmazın metrekaresine 404,98 TL değer biçildiği gibi, yine Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/331 Esas sayılı dosyasında 09.04.2012 değerlendirme tarihi itibarıyla dava konusu ... parsel sayılı taşınmaza yakın konumda olup aynı amaçla kamulaştırılan benzer nitelikteki 268 parsel sayılı taşınmazın metrekaresine 472,98 TL değer biçildiği tespit edilmiş olup, dava konusu taşınmazların yakınında yer alan söz konusu parseller için Dairemiz denetiminden geçerek kesinleşen dosyalardaki bedellerden ayrılma nedeni konusunda ayrıntılı ek rapor alınmadan eksik inceleme ile hüküm kurulması, dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılan kısmının yüzölçümüne ilişkin tapu alanı ile fen bilirkişi raporu ve kamulaştırma projesi arasındaki çelişki giderilmeksizin yapılan hesaplama sonucunun hükme esas alınması, Mahkemece bozma öncesi verilen hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan 889,33 m²lik kısmı için %10 oranında değer azalışı uygulandığı ve bu husus bozma konusu yapılmadığı halde, bozma sonrası taraflar lehine oluşan usulî kazanılmış hak ilkesi ihlal edilerek 779,86 m²lik kısım için %12 oranında değer düşüklüğüne hükmedilmesi, Mahkemece bozma öncesi verilen hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın üzerinde yer alan ağaç ve yapı değerinin 29.923 TL olarak alındığı ve bu husus bozma konusu yapılmadığı halde, davacı idare lehine oluşan usulî kazanılmış hak gözetilmeksizin bozma sonrası son hükme esas alınan bilirkişi raporunda ağaç ve yapı değerinin 32.233 TL olarak kabul edilerek fazlaya hükmedilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Dördüncü Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlar için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal taşınmazın çok daha değerli olduğu halde değerlendirmenin objektif bir bakış açısıyla yapılmadığını, ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısmının 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 22 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca yapılan yenileme çalışmaları sonrasında ... ada ... parsel sayılı taşınmaz olarak 795,36 m² yüzölçümüyle tescil edildiğini, eski alan üzerinden hesaplanan değer azalışı bedelinin hatalı olduğunu, müvekkili idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlar için belirlenen bedelin düşük olduğunu, ... parsel sayılı taşınmazın tapuda 3.615 m² olarak kayıtlı olmasına rağmen hesap hatası bulunduğu gerekçesiyle 3.491 m² üzerinden kamulaştırma bedelinin hesaplandığını, önceki bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın emsalden %90 oranında değerli olduğu kabul edilmişken, bu oranın %52’ye düşürülmesinin hatalı olduğunu, ... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırmadan arta kalan kısım için öngörülen değer azalışı oranının düşük olduğunu, arta kalan kısım tarımsal faaliyette kullanılamayacağını ve tüm değerini kaybettiğini, iade edilecek bedelin fazla belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 Kanun'un geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Yalova ili, ... ilçesi, ... köyü ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.