YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/8051 E.  ,  2024/2741 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/549 Esas, 2023/1183 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/306 Esas, 2020/255 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 05.03.2024 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacı idare vekili Avukat Ahmet Kına ve davacı vekili Av. ... gelmiş,

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, Nilüfer İlçesi, ... köyü 766 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde ;müvekiline ait taşınmazın arsa niteliğinde olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının en fazla % 3 oranında alınması gerektiğini, münavebeye alınacak ürünlerin hatalı seçildiğini, davalıya ait taşınmazın objektif değerinin çok yüksek olduğunu, Nilüfer ilçesinin Bursa'nın en gelişmiş ve hızla gelişmeye devam eden ilçesi olduğunu belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın bedeli hesaplanırken uygulanan objektif değer artırıcı unsur oranının hatalı olduğunu ve düzeltilmesi gerektiği,taşımaz kuru tarım arazisi olduğu hâlde %5 kapitalizasyon faiz oranı alınmasının doğru olmadığını, münavebe ürünlerinin ve üretim giderlerinin brüt üretim gelirinin 1/3'ünden fazla olamayacağı yönündeki görüşün yanlış olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: taşınmazın tarım arazisi olarak kabul durumunda dahi verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, yerel mahkemece hatalı ilçe verilerine dayalı olarak hüküm kurulduğunu, münavebe ürünlerinin değerinin hatalı belirlendiğini, objektif değer artırıcı oranının en az %400 ile %500 arasında olması gerektiğini, taşınmazın 1/5000'lik nazım imar planı içerisinde arsa olduğunu, taşınmaz ister tarla olsun ister arsa olsun gerçek değerinin tespiti gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir metoduna göre değer biçilmesinin ve belirlenen bedelin bloke ettirilerek davalıya ödenmesine karar verilmesinin doğru olduğunu, bu hususta tarafların istinaf sebebi olarak ileri sürdüğü hususların yerinde görülmediğini, böylece mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunu belirtilerek taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu Bursa ili, Nilüfer ilçesi, ... köyü 766 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine ve dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.12.2017 tarihli ve 2016/513 Esas, 2017/547 Karar sayılı dosyasında dava konusu taşınmaz için kamulaştırma bedel tespit davası açıldığı; ancak bu dosyada fark bedel bloke edilmediğinden davanın reddine karar verildiği, iş bu esas sayılı eldeki davada ise tespit edilen bedelden, daha önce redde konu davada dava konusu taşınmaz için bloke edilen 369.660.00 TL nin davalı tarafa ödendiğinin tarafların da kabulünde olduğu gözetilerek belirlenen bedelden mahsup edilmek suretiyle hüküm kurulması yerindedir.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Tespit edilen bedelden, Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.12.2017 tarihli ve 2016/513 Esas, 2017/547 Karar sayılı dosyasında bloke edilen bedelin mahsubu sonrası kalan bedelin İlk Derece Mahkemesinin 10.12.2020 tarihli ek kararı ile ödenmesine karar verildiği gözetildiğinde, bu bedele ek karar tarihine kadar faiz uygulanması gerekirken, kesinleşinceye kadar faiz uygulanması hatalıdır.

6. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine

2. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesinin 25.09.2020 tarihli ve 2019/306 Esas, 2020/255 Karar sayılı kararının hüküm fıkrasının;
a) 2 numaralı bendinden “acele kamulaştırma dosyasında ödenen bedel düşüldükten sonra bakiye 396.122,00-TL'nin Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesi gereğince dava tarihi olan 07/08/2019 harç tarihinden itibaren 4 aylık sürenin bittiği 08/12/2019 tarihinden başlamak üzere karar kesinleşinceye kadar YASAL FAİZ İŞLETİLMESİNE,” cümlesinin çıkartılmasına, yerine “Tespit edilen bedelden Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.12.2017 tarihli ve 2016/513 Esas, 2017/547 Karar sayılı dosyasında dava konusu taşınmaz için bloke edilen 369.660.00 TL bedelin mahsubu sonrası kalan 396.122.00 TL bedele 08.12.2019 tarihinden bedelin ödenmesine ilişkin ek karar tarihi 10.12.2020 tarihine kadar faiz uygulanmasına” cümlesinin yazılmasına,

b) 8 numaralı bendinin tümüyle çıkartılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Taraflar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 21.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 17.100,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya, 17.100,00 TL vekâlet ücretinin de davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Davalıdan peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.