YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/7686 E.  ,  2024/2074 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/52 Esas, 2023/6 Karar
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın dahili davalı Yozgat İl Özel İdaresi yönünden kısmen kabulüne davalılar ... ve İller Bankası yönünden reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili talebi yönünden dahili davalı Yozgat İl Özel idaresi vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, kesinlik, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Yozgat ili, ... ilçesi, ... köyü ... ada ... parsel sayılı taşınmazın büyük bir kısmının kullanılamaz ve ekilemez hâle getirecek şekilde davalı banka tarafından ... ve ... kasabalarının içme suyunu temin amacıyla 1996 yılında sondaj kuyusu açıldığını, bekçi barınağı dahil 3 adet betonarme yapılarak etrafının tellerle çevrildiğini, ileri sürerek zararın tahsili amacıyla şimdilik 10.000.00 TL'nin el atma tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, şimdilik 1.000,00 TL müvekkilin arsasından çıkan ve davalı kurumca belediyelere satılan su bedeli ile tarlasını ekememesi nedeniyle uğradığı zararın el atma tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın mevzuatta öngörülen itiraz ve hak düşürücü süreler geçirildikten sonra açılmış olması nedeniyle zamanaşımı yönünden incelenerek reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili bankanın belediyelere içme suyu temin amacıyla sondaj kuyusu açma çalışmalarını yaptığını kuyu yeri izin belgesi temini ilgili belediye tarafından alındıktan sonra, söz konusu yerin izin belgesinin bankalarına gönderildiğini sonrasında kuyu yeri açıldığını seçilen kuyu yerinin mülkiyet durumu ve belirlenecek mülkiyet niteliğine göre izin belgesinin temininin tamamen belediyelerin sorumluluğu dahilinde olduğunu, bu nedenle söz konusu davanın ilgili belediyelere açılması gerektiğini, işin esasına girilmesi halinde ise haksız ve mesnetsiz davanın esastan da reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının açtığı davayı kabul etmediğini, davacının dava dilekçesinde ... Kasabası ... ada ... parsel taşınmazın su kuyusu için işgal edildiği belirtildiğini, bu köyde müvekkil belediyenin su kuyusu olduğunun doğru olduğunu ancak müvekkilin ... ada ... parsel ile ... ada ... parselde bulunan taşınmazlarda su kuyusunun olduğunu, dava konusu parsellerde de su kuyusunun bulunmadığını, dava konusu parsellerin müvekkili ile ilgisinin olmadığını, dava dilekçesindeki iddiaların hiçbirinin doğru olmadığını taşınmaza el koymanın olmadığını, tüm bu nedenlerle öncelikle husumet nedeniyle sonuçta da tümüyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 26.05.2016 tarihli ve 2014/163 Esas, 2016/59 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 26.05.2016 tarihli ve 2014/163 Esas, 2016/59 Karar sayılı kararı karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmaza kuyu açmak, su deposu yapmak ve tel örgü çekmek suretiyle el atıldığı, keşifte dinlenen mahalli bilirkişi beyanına göre el atan idarenin ... Belediyesi olduğu, ancak ... Belediyesinin Tüzel kişiliğinin kaldırıldığı, içme suyu iş ve işlemlerinin Köy Muhtarlığı ve Yozgat İl Özel İdaresince yürütüldüğü anlaşıldığından sorumlu idare tespit edildikten sonra davaya dahil edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, dava konusu taşınmazın tapusunun iptali ile İl Özel İdaresi adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı Yozgat İl Özel İdaresi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Dahili davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde 10.000 TL el atma tazminatı ve 1000 TL ecrimisil talep edildiği halde talebi aşar şekilde karar verildiğini, davacı tarafça Kayseri 1. İdare Mahkemesinde kamulaştırmanın iptali talebiyle açılan davanın verilen reddine karar verildiğini, kamulaştırma bedelinin davacı adına bloke edildiğini ileri sürerek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki davacı ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine men'i müdahale davası açmağa hakkı olduğuna; ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri esas alınarak; değer biçilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

4.Buna karşın Mahkemece, 24.04.2015 tarihli fen bilirkişi raporunda gösterilen 2747 metrekarelik bölümün bedeline hükmedildiği gözetilmeksizin taşınmazın tamamının tapusunun iptaline karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Dahili davalı Yozgat İl Özel İdaresi vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Kamu düzenine ilişkin hususların resen tetkiki sonucunda, gerekçeli kararın (4) numaralı bendinde geçen ''parsel sayılı taşınmazın'' kelimelerinden sonra gelmek üzere, ''24.04.2015 tarihli fen bilirkişi raporunda gösterilen 2747 metrekarelik bölümünün tapusunun iptali ile'' ibaresinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı Yozgat İl Özel İdaresin'den aşağıda yazılı kalan harcın alınarak Hazineye irat kaydedilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.