YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/12555 E.  ,  2024/5378 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/24 Esas, 2023/228 Karar
KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerinden enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tahsiline ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillere ait... Mahallesi 118 ada 3 parsel sayılı, taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın enerji nakil hattı geçirilerek ve pilon dikilerek fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 17.09.2013 tarihli ve 2013/65 Esas, 2013/588 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1.Mahkemenin 17.09.2013 tarihli ve 2013/65 Esas, 2013/588 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucunda; kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat davasının 6487 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) geçici 6 ncı maddesinde yapılan değişikliğin yürürlüğe girmesinden önce 12.02.2013 tarihinde açıldığı ve yasanın yürürlüğe girdiği tarihte derdest olan davalarla ilgili olarak uzlaşma yoluna başvurulmasının isteğe bağlı olduğu, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 ay içinde kullanılacak bu hakka ilişkin sürenin de geçtiği dikkate alınarak mahkemece taraflara ait tüm deliller toplanıp oluşacak sonuca göre uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçe ile davanın usulden reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 09.04.2019 tarihli ve 2015/198 Esas, 2019/118 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1.Mahkemenin 09.04.2019 tarihli ve 2015/198 Esas, 2019/118 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece yapılan inceleme sonucunda; hükme esas alınan 28.01.2018 tarihli fen raporunda el atılan pilon yeri 100 m², irtifak alanı 5.715,13 m² belirlendiği yenileme çalışmaları sonucu pilon yerinin 64 m², irtifak alanının da 4.673,82 m² olarak değiştiği el atma bedelinin de yenilenen pilon ve irtifak alanı üzerinden hesaplandığı halde, 100 m², pilon ve 5.715,13 m² irtifak alanı üzerinden tescil kararı verilmesi doğru görülmemiş, ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

3. Dairece verilen 11.03.2020 tarihli ve 2019/10337 Esas, 2020/4416 Karar sayılı düzeltilerek onama kararına karşı davacılar vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

4. Dairece yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazın başka hissedarları tarafından açılan Alanya 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/39 Esas, 2015/276 Karar sayılı dava dosyasında taşınmaza arsa olarak değer biçildiği ve dosyada mevcut; Alanya Belediye Başkanlığının, 06.04.2017 tarihli yazısı da nazara alındığında dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğu, emsal incelemesi yapılmak suretiyle değer biçilmesi gerektiği anlaşılmakla; davacılar vekilinin karar düzeltme isteminin bu nedenle kabulü ile düzeltilerek onama ilamındaki düzeltme konusu da eklenmek suretiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, tespit edilen bedelin davacılara ödenmesine, ... Mahallesi 118 ada 3 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi ...tarafından hazırlanan 31.07.2023 havale tarihli krokide gösterilen kare içine alınmış toplam 64 m²lik kısımdaki davacı ...'ın 4843/69380 pay ile ...'ın 3349/69380 payının iptali ile davalı idare adına tapuya kayıt ve tesciline, yine aynı krokide taralı alan olarak gösterilen 4673,82 m²lik bölümde davalı lehine davacıların hisseleri oranında irtifak hakkı tesisine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalılardan ... ile yapılan uzlaşma görüşmelerinde anlaşma sağlandığını, tescil işleminin 26.11.2018 tarihli ve 43002 yevmiye ile sağlandığını, 118 ada 3 parseldeki pilon yerinin ifraz edilerek 118 ada 10 parsel olduğunu, tescil hükmünün bu parsel yönünden kurulması gerektiğini, emsal taşınmazın dava konusu taşınmazdan 4-5 kat değerli olduğunu, değer düşüklüğünün fazla hesaplandığını, emlak vergi değerlerinin de gözetilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme
1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı ... ile uzlaşma sağlandığı, 11.12.2018 tarihinde pilon yerinin 118 ada 10 parsel olarak ifraz edildiği, 26.11.2018 tarihinde ise irtifak hakkının tesisinin yapıldığı anlaşıldığından adı geçen davacı yönünden karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden mahkeme kararının düzletilerek onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle; davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile gerekçeli kararın hüküm fıkrasının (1) inci fıkrasının hükümden çıkartılmasına, yerine," 1-Davacılardan ... yönünden açılan davanın kabulüne, 33.054,99 TL nin dava tarihi olan 12.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacı ...'a verilmesine, ... Mahallesi 118 ada 3 parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak fen bilirkişisi ...tarafından hazırlanan 31.07.2023 havale tarihli krokide gösterilen kare içine alınmış, toplam 64m² (yeni 118 ada 10 parsel) yüzölçümle ilgili olarak bu bölümdeki ...'ın payı olan 3349/69380 payın iptali ile davalı adına tapuya kayıt ve tesciline, yine aynı krokide taralı alan olarak gösterilen 4673,82 m² olarak belirtilen bölüm için davalı lehine adı geçen davacının hissesi oranında irtifak hakkı tesisine, krokinin karara ek yapılmasına, davacı ... yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davanın açılmasına adı geçen davacı sebebiyet vermediğinden aleyhine vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesine) cümlesinin yazılması suretiyle Mahkeme kararının DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, alınması gereken 2.107,80 TL temyize başvurma harcından peşin alınan 738,00 TL'nin mahsubu ile kalan 1.369,80 TL harcın alınmasına,

02.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.