YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/12449 E.  ,  2024/5586 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2425 Esas, 2023/222 Karar
DAVA TARİHİ: 05.06.2023
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: Bursa 10. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/285 Esas, 2023/362 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili için açılan ilk davada saklı tutulan bölümün tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 6291/27576 pay sahibi olduğu... Mahallesi 103 ada 16 parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından fiilen el atıldığını, davacı tarafından davalı idare aleyhine Bursa 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/43 Esas sayılı dosyası marifetiyle yapılan yargılaması neticesinde 2021/280 Karar sayılı ilâmıyla verilen karar ile davanın kabulüne, davaya konu taşınmazın dava tarihi itibarıyla m² birim değerinin 1.635,00 TL olarak tespitine ve proje bütünlüğü ilkesi gereğince davaya konu taşınmazdaki davacının hissesinin tamamının davalı idare adına tesciline karar verildiğini ve kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiğini, davacının toplam tazminat hakkının 2.534.642,40 TL olarak ortaya çıktığını; ancak kesinleşen karara dair dava kısmi dava niteliğinde olup bu davada fazlaya dair haklarının saklı kalması kaydıyla 5.000,00 TL olarak ikame edildiğini belirterek fazlaya dair haklarının saklı kalması kaydıyla 2.529.642,40 TL'nin ilk dava tarihi olan 03.02.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsili ile davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu parselin bulunduğu alanla ilgili tüm işlem ve süreçlerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütüldüğünü, Belediyeleri tarafından bu süreçte herhangi bir işlem yapılmadığını, işbu davanın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına ihbar edilmesini ve akabinde Belediyeleri bakımından husumet nedeniyle ret kararı verilmesini, dava konusu taşınmaza ilişkin tüm ölçekteki planların yürütmesinin durdurulmuş olması karşısında imar planının kesinleşmediği ve yönetmelik hükmü ile tanınan 5 yıllık sürenin dolmadığı hususu da gözetilerek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulü ile 2.529.642,40 TL'nin ilk dava tarihi olan 03.02.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumet yönünden davanın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın imar planında kamu alanında kaldığından tazminata hükmedilemeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu taşınmazla ilgili iş bu dosyanın tarafları arasında görülen Bursa 8.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/43 Esas, 2021/280 Karar sayılı dosyasının incelenmesinde; davanın kabulü ile 5.000 TL tazminata hükmedildiği, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğu, kararın istinaf edilmesi üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 2021/2882 Esas, 2022/2465 Karar sayılı kararı ile başvurunun esastan reddine karar verildiği, iş bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2022/15856 Esas, 2023/3969 Karar sayılı kararıyla kararının onanarak 25.04.2023 tarihi itibarıyla kesinleşmiş olduğu anlaşılmakla, incelenen dosya kapsamında bilirkişi heyetince belirlenen 2.534.642,40 TL'lik tazminattan bakiye kalan kısım için ek dava mahiyetinde açılmış olup, İlk Derece Mahkemesine kesinleşen dosyaya göre bakiye bedele hükmedilmesinde ve davacının ilk dava tarihinden itibaren faiz talep etmiş olması ve değerlendirme ilk dava tarihine göre yapıldığından faize yönelik değerlendirmenin yerleşik uygulama doğrultusunda isabetsizlik görülmediğinden davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili için açılan ilk davada saklı tutulan kısmın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna; ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.03.2022 tarihli ve 2020/4-58 Esas, 2022/429 Karar sayılı ilâmı:“ ...kısmi davada kesinleşen hükme esas alınan rapor tümüyle inceleme ve itiraz konusu yapılıp, tüm yargısal denetim yollarından geçerek toplam alacak miktarını ortaya koyacak şekilde kesinleşmiş ve taraflar yönünden yargısal denetim yolları tüketilerek usulü kazanılmış haklar gerçekleşmişse kesin delil olarak değerlendirilmesi gerekeceği de ortadadır.“

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat istemiyle davacı tarafından davalı idare aleyhine açılan kısmi davada, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 5.000,00 TL'nin talep edildiği, Bursa 8.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/43 Esas, 2021/280 Karar sayılı kararı ile kamulaştırmasız el atma nedeniyle toplam tazminat bedeli 2.534.642,40 TL olarak tespit edilip taleple bağlı kalınarak 5.000,00 TL üzerinden hüküm tesis edildiği, işbu kararın davalı idarenin temyizi üzerine Dairemizin temyiz incelemesinden geçerek 25.04.2023 tarihinde kesinleştiği, dava konusu taşınmazın davacı adına olan tapu kaydının iptali ile davalı idare adına tesciline karar verildiği anlaşılmıştır.

3. Bu durumda; asıl davada alınan ve kesinleşen hükmün dayanağını teşkil eden bilirkişi raporunun açılan eldeki ek dava yönünden hem tarafları hem de Mahkemeyi bağlayacak nitelikte kesin bir delil mahiyetini almış olup saklı tutulan bedele ilişkin açılan eldeki davada yeniden bilirkişi incelemesi yapılmaksızın işbu raporun hükme esas alınması yerindedir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.