YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/11320 E.  ,  2024/4028 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/318 Esas, 2022/396 Karar
KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ...Mahallesi, 1004 ada 5 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; emsal satışlar göz önüne alınarak taşınmazın en yüksek bedel üzerinden kamulaştırılmasını talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 18.03.2016 tarihli ve 2015/494 Esas, 2016/182 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda, emsal taşınmazlar ile dava konusu taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından belirlenen emlak vergisine esas olan m² değerlerine göre fark oranı tespit edildikten sonra, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınan emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle karşılaştırma yapılmadan, emsallerin daha değerli olduğu kabul edilerek (taşınmaz ile emsallerin m² değerleri arasında 6-7 kat fark vardır) soyut ifadelerle taşınmazın m² birim fiyatına 800,00 TL olarak değer biçildiğini, taşınmazın üzerinde bulunan işyerinin dava tarihi itibarıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan yapı birim maliyetleri cetveline göre belirlenecek değerine hükmedilmesi gerekirken ayrıca objektif değer artışı eklenmesi suretiyle fazlaya karar verildiğini, davacı idarenin harçtan muaf olduğu gözetilmeden harca hükmedilmesini, tapu kaydındaki ipoteğin bedele yansıtılmaması gerekçeleriyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 27.11.2020 tarihli ve 2019/56 Esas, 2020/166 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 27.11.2020 tarihli ve 2019/56 Esas, 2020/166 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; davacı idare 15.09.2014 tarihinde kıymet takdirinde dava konusu taşınmazın m² sine 350 TL değer biçtiği hâlde, 23.02.2015 değerlendirme tarihi itibarıyla bilirkişi kurulunca taşınmazın m²sine 1250 TL fiyat biçilmesi nedeniyle raporun inandırıcı olmadığını, aynı kamulaştırma kapsamında dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan Hacıbayramveli Mahallesi 1004 ada 9 parsel sayılı taşınmaz için Kahramanmaraş 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/533Esas, 2019/426 Karar Sayılı dosyasında 17.11.2014 değerlendirme tarihi itibarıyla 657,55 TL/m²; yine Hacıbayramveli Mahallesi 1048 ada 21 parsel sayılı taşınmaz için Kahramanmaraş 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/353 Esas, 2019/144 Karar sayılı dosyasında 14.01.2015 değerlendirme tarihi itibarıyla 663,16 TL/m² birim fiyatı takdir olunmuş bu rakamlar üzerinden verilen kararlar Dairemiz denetiminden geçtiğinden belirtilen dosyalar getirtilerek, bu m² fiyatından ayrılma nedenleri konusunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınmadan eksik inceleme ile hüküm kurulması, dava konusu taşınmazın Hazine adına tescil edilmesi gerekirken Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı adına tescil hükmü kurulması, taşınmaz üzerinde bulunan yapılar için bozma öncesi kabul edilen yapı sınıfları bozma konusu yapılmadığından davacı idare lehine usuli kazanılmış hak teşkil ettiği gözetilmeden, bozma sonrası düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda yapı sınıfı değiştirilerek hesap yapılmak suretiyle fazlaya hükmedilmesi, 2942 sayılı Kanun'un 10 uincu maddesine 6459 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile eklenen hüküm uyarınca, dava dört ay içerisinde sonuçlandırılamadığından, tespit edilen kamulaştırma bedelinden acele el koyma bedelinin mahsubuyla bakiye bedele 24.06.2015 tarihinden ilk karar tarihi olan 18.03.2016 gününe kadar faiz işletilmesi gerektiğinin düşünülmemesi, tapu kaydındaki ipoteğin hükmedilen bedele yansıtılmaması gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar vermiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bedelin yüksek olduğunu kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; emsallerin yetersiz olduğunu, bedelin düşük olduğunu kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ve 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının ilgili bölümleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi yöntem itibarıyla doğrudur.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Aynı kamulaştırma kapsamında kamulaştırılan, dava konusu taşınmaza yakın konumdaki Hacıbayramveli Mahallesi 1004 ada 4 parsel sayılı taşınmaz için Kahramanmaraş 5.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/94 Esas, 2019/426 Karar sayılı dosyasında 31.07.2015 değerlendirme tarihi itibarıyla 713,72 TL/m², Hacıbayramveli Mahallesi 1004 ada 9 parsel sayılı taşınmaz için Kahramanmaraş 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/533 Esas, 2020/188 Karar sayılı dosyasında 31.07.2015 değerlendirme tarihi itibarıyla 657,55 TL/m²; yine Hacıbayramveli Mahallesi 1048 ada 21 parsel sayılı taşınmaz için Kahramanmaraş 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/353 Esas, 2019/144 Karar sayılı dosyasında 14.01.2015 değerlendirme tarihi itibarıyla 663,16 TL/m²; yine aynı gün Dairemizin denetiminden geçen Hacıbayramveli Mahallesi 1004 ada 2 parsel sayılı köşe başı konumunda bulunan taşınmaz için de Kahramanmaraş 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/131 Esas, 2022/329 Karar sayılı dosyasında 18.04.2016 değerlendirme tarihi itibarıyla 814,44TL/m² birim fiyatı takdir edildiği anlaşılmış olup belirtilen dosyalar getirtilerek, dava konusu taşınmaza da 23.02.2015 değerlendirme tarihi itibarıyla 1.250,00 TL/m² bedel belirlendiği dikkate alınarak bu m² fiyatlarından ayrılma nedenleri konusunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınmadan eksik inceleme ile hüküm kurulması, bozmayı gerektirir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekili temyiz itirazları yerinde olduğundan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

01.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.