YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/11310 E.  ,  2024/3963 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/33 Esas, 2022/354 Karar
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların murisi ...ve...in dava konusu İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, Karaağaç köyü 5, 169, 412 (ifrazen 2492) ve 2273 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, dava konusu taşınmazların davalı idare tarafından kamulaştırıldığını, davacılara herhangi bir tebligat yapılmadığı gibi kamulaştırma bedelinin de ödenmediğini, taşınmazların değerinin tespiti ile tespit edilen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedellerinin davalı idareden faizi ile tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlar hakkında Büyükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/1126 Esas ve 2015/10 Esas, Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/465 Esas ile Büyükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/204 Esas ve 2013/322 Esas sayılı dava dosyaları mevcut olup mükerrer dava ve talep olup olmadığının incelenmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazlar hakkında davalı idarece kamulaştırma kararları alınmış olup tapu maliklerine kamulaştırma işlemlerinin noter tebligatı gönderilerek tebliğ edildiğini, kamulaştırma işlem dosyaları incelendiğinde davacıların işbu davayı açmakta hukuki yararları bulunmadığını, davanın ehliyet, husumet ve esastan da reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazlar hakkında davalı idarece kamulaştırma işlemi yapılmış olmasına rağmen taşınmazların halihazırdaki sorumlusunun tespiti gerektiğini, uzlaşma dava ön şartının yerine getirilmediğini, davanın süresinde açılmadığını, davanın usulden, esastan ve husumetten reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 18.10.2018 tarihli ve 2018/128 Esas, 2018/393 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 09.09.2020 tarihli ve 2020/646 Esas, 2020/1072 Karar sayılı kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; davacılar vekilince dava dilekçesinde belirtilen dava değeri üzerinden peşin nispi harcın ve artırılan miktar üzerinden de nispi tamamlama harcının ödenmediği, bu durumda mahkemece; yürürlükteki harçlar tarifesi uyarınca dava dilekçesinde belirtilen dava değeri üzerinden nispi peşin harç ve artırılan dava değeri üzerinden de tamamlama harcını ödemesi konusunda davacılar vekiline usulünce süre verilip harcı ödenen miktar üzerinden hüküm kurulması gerekirken, harcı yatırılmayan dava dilekçesi ve talep artırım dilekçesine değer verilerek yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediğinden bahisle Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Birinci Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 2493 ve 2494 parsel yönünden davanın reddine, dava konusu 5, 169 ve 2492 parsel yönünden ise davacı ... yönünden davanın kabulüne, diğer davacılar yönünden ise davanın usulden reddine, dava konusu 2273 parsel yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; tespit edilen tazminat bedelinin yüksek olduğunu, dava konusu taşınmazların davalı idare sorumluluğunda olmadığını, kabul kararı verilen davacılar yönünden kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılarak taşınmaz bedelinin tespit ve sorumlu idareden tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu 169 parsel sayılı taşınmazın 2355 m²lik kısmı, 2492 parsel sayılı taşınmazın 442 m²lik kısmı ve 2273 parsel sayılı taşınmazın ise tamamı yönünden 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve davalı idareden tahsiline karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

3. Davacı ... yönünden;
a) Dava konusu 5 parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından 22.08.1989 tarihinde 1989/207 sayılı kamu yararı kararı ile kamulaştırılmasına karar verildiği, kamulaştırma işlemine ilişkin olarak, davacı ... murisi ...adına çıkartılan noter tebliğinin ise 24.01.1990 tarihinde muhatap olmadığından aynı yerde yaşayan eşi...e usulüne uygun tebliğ edildiği ve 2942 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi hükmüne göre 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra iş bu davanın açıldığı anlaşıldığından dava konusu 5 parsele ilişkin muris ...hissesi yönünden

b) Dava konusu 169 parsel sayılı taşınmazın 8.345 m²lik kısmının davalı idare tarafından 11.10.1984 tarihinde 1984/55 sayılı kamu yararı kararı ile kamulaştırılmasına karar verildiği, kamulaştırma işlemine ilişkin olarak, dosya kapsamındaki... 2. Noterliğinin mührünü taşıyan, resmi evrak niteliğindeki tebligat nüshasından davacı ... murisi ...adına çıkartılan noter tebliğinin 07.05.1985 tarihinde eniştesi...e usulüne uygun tebliğ edildiği (...ın diğer mirasçıları tarafından Büyükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/10 Esas sayılı dosyası üzerinden açılan kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat dosyasında yapılan kolluk araştırmasında tebliğ tarihinde ...ile...in birlikte oturduğunun tespit edildiği), davacı ... murisi ...adına çıkartılan noter tebliğinin ise eşi...e usulüne uygun tebliğ edildiği ve 2942 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi hükmüne göre 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra iş bu davanın açıldığı anlaşıldığından dava konusu 169 parsel sayılı taşınmazın 8.345 m²lik kısmına ilişkin muris ...ve ...hisseleri yönünden,

c) Dava konusu 412 (ifrazen 2492) parsel sayılı taşınmazın 1.167 m²’lik kısmının davalı idare tarafından 11.10.1984 tarihinde 1984/56 sayılı kamu yararı kararı ile kamulaştırılmasına karar verildiği, kamulaştırma işlemine ilişkin olarak, dosya kapsamındaki... 2. Noterliğinin mührünü taşıyan, resmi evrak niteliğindeki tebligat nüshasından davacı ... murisi ...adına çıkartılan noter tebliğinin 08.05.1985 tarihinde...e usulüne uygun tebliğ edildiği (...ın diğer mirasçıları tarafından Büyükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/247 Esas sayılı dosyası üzerinden açılan kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat dosyasında yapılan kolluk araştırmasında tebliğ tarihinde ...ile...in birlikte oturduğunun tespit edildiği) ve 2942 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi hükmüne göre 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra iş bu davanın açıldığı anlaşıldığından dava konusu 412 (ifrazen 2492) parsel sayılı taşınmazın 1.167 m²’lik kısmına ilişkin muris ...hissesi yönünden,

Davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

4. Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde 412 parsel sayılı taşınmazın ifrazı ile oluşan dava konusu 2492 parsel sayılı taşınmazın parsel numarasının hatalı yazılması bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı idare vekilinin temyiz itirazının kabulü ile Mahkeme kararının BOZULMASINA,

01.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.