YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/11124 E.  ,  2024/4861 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/977 Esas, 2023/2294 Karar
KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ: Menemen 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/287 Esas, 2020/986 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... Mahallesi 213 ada 13 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma işleminin iptaline karşı yürütmeyi durdurma talepli açmış oldukları İzmir 1. İdare Mahkemesi 2019/832 Esas sayılı davanın eldeki dava yönünden bekletici mesele yapılmasına, davanın tüm talepler açısından reddine, dava harç ve giderlerinin ve karşı vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının bedel yönünden hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporu ile belirlenen kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, raporun çelişkili düzenlendiğini, idarelerince yapılan kıymet takdirinin daha doğru olduğunu belirterek, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz açısından alınan kamu yararı kararının iptaline karar verildiğini, davanın konusuz kaldığını, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu ... Mahallesi 213 ada 13 parsel sayılı taşınmaz açısından alınan TEDAŞ Genel Müdürlüğünün 14.08.2017 tarihli ve 15-433 sayılı kararı ile alınan kamu yararı kararının iptali istemi ile davalı tarafından, İzmir 1. İdare Mahkemesinin 2019/1832 Esas sayılı dosyasında açılan davanın yargılaması sonucu verilen 24.12.2020 tarihli ve 2020/1755 Karar sayılı kararı ile dava konusu kararın iptaline karar verildiği, verilen kararın istinaf incelemesi sonucu 07.07.2021 tarihinde kesinleştiği anlaşılmakla kamulaştırma işlemine dayanak idare kararının hukuka uygun olmadığından İdare Mahkemesince iptaline karar verildiğinden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği ve davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden ve bu davanın açılmasına davacı sebebiyet vermediğinden konusuz kalan davada davalı lehine vekâlet ücretine hükmetmek gerektiğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf kararında davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek terkin yönünden kesin; bedel yönünden temyiz yolu açık olmak üzere karar kurulmuş, dosya kapsamında İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma bedelinin 93.573,44 TL olarak tespit edildiği, bu bedelin depo edildiği, Mahkemece depo edilen bedelin 14.364,25 TL'sinin kararın kesinleşmesi beklenmeksizin davalıya ödenmesine, bakiye kısmın ise üçer aylık vadeli hesaba alınarak nemalandırılmasına, kararın kesinleşmesini müteakip davalıya ödenmesine karar verilmiş olması karşısında istinaf kararında bedel yönünden hüküm kurulmamasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu ve 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu ... Mahallesi 213 ada 13 parsel sayılı taşınmaz açısından TEDAŞ Genel Müdürlüğünün 14.08.2017 tarihli ve 15-433 sayılı kararı ile alınan kamu yararı kararının iptali istemi ile davalı tarafından İzmir 1. İdare Mahkemesinin 2019/1832 Esas sayılı dosyasında açılan davanın yargılaması sonucu verilen 24.12.2020 tarihli ve 2020/1755 Karar sayılı kararı ile söz konusu kararın iptaline karar verildiği, verilen kararın istinaf incelemesi sonucu 07.07.2021 tarihinde kesinleştiği anlaşılmakla kamulaştırma işlemine dayanak idare kararının hukuka uygun olmadığından İdare Mahkemesince iptaline karar verildiği gözetildiğinde konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Davacı idarece depo edilen ve davalıya ödenmesine karar verilen bedelin iadesine ve davacı idare adına tescil edilen irtifak hakkının iptal edilerek terkin edilmiş haliyle taşınmazın davalı adına tesciline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına ayrı birer bent olarak "Menemen 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/287 Esas, 2020/986 Karar sayılı kararı ile ... Mahallesi 213 ada 13 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi ... Kurt'un 08/07/2019 havale tarihli rapor ve eki krokide (IR) harfiyle gösterilen 574,57 m²lik kısmı üzerinde, elektrik iletim hattı için davacı idare adına tesis ve tescil edilen daimi irtifak hakkının terkinine '' ve " Davacı idarece depo edilen toplam 93.573,44 TL'den davalıya ödenen 14.364,25 TL kamulaştırma bedelinin davalıdan alınarak davacı idareye verilmesine ve üçer aylık vadeli hesaba yatırılan 79.209,19 TL'nin ise işlemiş nemaları ile birlikte davacıya iadesine" cümlelerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.