YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/10877 E.  ,  2024/3339 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/510 Esas, 2023/1221 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Şanlıurfa 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/283 Esas, 2021/519 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı ... ile diğer davacılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ... ile diğer davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların maliki olduğu Şanlıurfa ili, Merkez ilçesi, ... Mevkii 171 ada 2, 3, 6, 7, 8, 10 ve 21 parsel sayılı taşınmazlar ile 5 ada 1,2,20 ve 21 parsel sayılı taşınmazlara davalı idare tarafından fiilen el atıldığını, kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat istemiyle açılan davada hükme esas alınan bilirkişi raporunda, taşınmazların tamamının yüzölçümü üzerinden % 35 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmak suretiyle tazminat miktarının belirlendiğini, taşınmazların % 65'i oranında tespit edilen bedelin hüküm altına alındığını, kararın kesinleşmesi üzerine tazminat bedellerinin davacılara ödendiğini, dava konusu taşınmazların da tamamının tapusu iptal edilerek Hazine adına tescil edildiğini, söz konusu parsellerin sonrasında imar uygulamasına tabi tutulup tevhit ve ifraz işlemleri neticesinde farklı parsel numarası aldığını öğrendiklerini, Mahkeme kararıyla düzenleme ortaklık payı kesilen ve davalı idare tarafından kamulaştırmasız el atıldığı sabit olan % 35'lik kısmın davalı idarenin hizmetinde kullanılmak üzere askeri alan olarak tahsis edildiğini, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (3194 sayılı Kanun) 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, "askeri alanın" düzenleme ortaklık payı olarak kesilecek alanlar içinde sayılmadığını, bu durumda yapılan kesintinin kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek düzenleme ortaklık payı adı altında kesilen % 35 oranındaki alana kamulaştırmasız el atmadan dolayı fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 10.000,00 TL tazminat bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlar hakkında davalı idare aleyhine kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat istemiyle açılan davalarda, taşınmazların belediyenin imar planı dışında ancak mücavir alan dahilinde bulunması, 1/25000 ölçekli çevre düzeni planında askeri alana tekabül etmesi ve belediye hizmetlerinin askeri alan sınırına kadar götürülmüş olması nedeniyle, dava tarihi itibarıyla söz konusu tarla vasıflı taşınmazlar için arsa vasfında kabul edilerek değer biçildiğini, davacıların hak kaybına uğradığından söz edilemeyeceğini, kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat bedellerinin davacılara ödendiğini, tescil kararları neticesinde dava tarihi itibarıyla mülkiyeti ve tasarruf hakkı Maliye Hazinesine geçen taşınmazlarda davacıların her türlü hakkının sona erdiğini, bir taşınmazın yıllar içinde uygulama görmesinin, niteliğinin değişmesinin, değerinde artış veya eksilme olmasının doğal olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 3194 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; düzenleme ortaklık payının hangi alanlara ilişkin olduğunun örnekleme yöntemi ile sayılarak umumi hizmet alanlarından oluştuğunun düzenlendiği, maddede düzenleme ortaklık payına ilişkin alanların sınırlı olarak belirtilmediği, bununla birlikte dava konusu taşınmazları kapsayan imar planının iptaline ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, bu durumda %35'lik askeri alanın 3194 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen umumi hizmet alanlarının kapsamına dahil olduğu ve mevcut imar planının iptal edilmemesi sebebiyle açılan davada davacıların hukuki yararının bulunmadığı, bu durumda davanın usulden reddi gerektiği, ayrıca ...'nun 25.05.2021 tarihli dilekçesiyle asli müdahale talebinde bulunduğu, ancak asli müdahaleye ilişkin usulüne uygun yapılan tebliğ ve ihtarata rağmen gerekli harçların yatırılmadığı, bu sebeple asli müdahale talebinin de reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın ve asli müdahale talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... ve diğer davacılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı ... istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazlar hakkında kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat istemiyle açılan davalarda düzenleme ortaklık payı adı altında kesinti yapıldığını, ancak bedeli ödenmeyen bu kısımların amacına aykırı olarak kullanıldığını, bu nedenle bedelinin kendisine ödenmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davacılar Sezgün Azemoğlu vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlar ile ilgili olarak davalı idare aleyhine kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat istemiyle açılan davalarda taşınmazların toplam tapu miktarı üzerinden % 35 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılarak kalan kısmın bedeline hükmedildiğini, kararların kesinleşmesi üzerine tazminat miktarlarının hak sahiplerine ödendiğini, taşınmazların tamamının da Hazine adına tapuya tescil edildiğini, yapılan kesintinin haksız ve kanuna aykırı olduğunu, "askeri alanın" düzenleme ortaklık payı içinde sayılmadığını, davacıların mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davacılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlar ile ilgili olarak davalı idare aleyhine kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat istemiyle açılan davalarda taşınmazların toplam tapu miktarı üzerinden % 35 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılarak kalan kısmın bedeline hükmedildiğini, kararların kesinleşmesi üzerine tazminat miktarlarının hak sahiplerine ödendiğini, taşınmazların tamamının da Hazine adına tapuya tescil edildiğini, yapılan kesintinin haksız ve kanuna aykırı olduğunu, "askeri alanın" düzenleme ortaklık payı içinde sayılmadığını, davacıların mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacılar tarafından dava konusu taşınmazlar yönünden davalı idare aleyhine kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat davalarının açıldığı, taşınmazların kadastro parseli olması sebebiyle %35 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmak suretiyle değer tespiti yapılarak tüm taşınmazların Hazine adına tescil edildiği, sonrasında taşınmazların imar uygulamasına tabi tutularak farklı parsellere dönüştüğü, gelinen aşamada taşınmazların davalı idare adına askeri alan olarak tahsis edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... ile diğer davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Diğer davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davaya konu taşınmazlara davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atılıp atılmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 35 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı ... ile diğer davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacılardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.