YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/10858 E.  ,  2024/3686 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2257 Esas, 2023/2317 Karar
KARAR : Esastan ret

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Ordu ili, Gülyalı ilçesi, ... Mahallesi 666 ada 210 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın değerinin kıymet takdir komisyonu raporunda düşük hesaplandığını, taşınmazın bulunduğu konumu nazara alınarak değer tespiti yapılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın değerinin kıymet takdir komisyonu raporunda düşük hesaplandığını, kamulaştırma işleminin iptali için dava açılacağını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arazi vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, emsal kıyaslamasının hatalı olduğunu, emlak rayiç değerlerinin kıyaslanmasında emsal dava konusu taşınmazdan 10 kat gibi afaki bir oranda değerli iken emsalin dava konusu taşınmazdan 3,7 kat daha değerli olduğunun belirtilmesinin hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğunu, ... lehine irtifak hakkı nedeniyle taşınmazda meydana gelen değer düşüklüğünün eksik ve hatalı hesaplandığını, taşınmazın maliklerinden 17/2000 hisse sahibi ile 23.11.2022 tarihinde 900 TL birim fiyat üzerinden uzlaşmaya varıldığını, tüm bu hususlar incelendiğinde bilirkişilerce belirlenen bedelin yüksek olduğunu, idare lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma işleminin iptali için Ordu İdare Mahkemesinin 2023/249 Esas sayılı dosyası ile dava açılmış olup dosyanın halen derdest olduğunu, Ordu İdare Mahkemesinde görülmekte olan davanın sonucu işbu davayı etkileyeceğinden bekletici mesele yapılması gerektiğini, taşınmazın konumu itibarıyla belirlenen metrekare birim fiyatının düşük olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, taşınmazda bulunan armut, kivi, elma ağaçlarının ve fındık ocaklarının değeri hesaplanır iken ürün değerleri dikkate alınmaksızın odun değeri üzerinden hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, kök raporda 3 numaralı emsalin esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazda yüksek gerilim hattına ilişkin pilonların olup olmadığının belli olmadığını, kaldı ki raporda sadece ... lehine irtifak hakkının geçtiği güzergahın belirtildiğini, ancak irtifakın geçiş güzergahına göre değer düşülerek bir hesaplama yapılması gerektiğini, bir diğer husus da bu hattın aktif olup olmadığının araştırılması ve tarafların bu hakka ilişkin tazminat bedeli alıp almadığının tespit edilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmazın emsal taşınmaz ile birbirine göre üstün-üstün olmayan yönlerinin mukayese edilip buna göre davaya konu taşınmazın metrekare değerinin belirlenmesi ile bu esasları dikkate alarak belirlenen kamulaştırma bedelinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı, kamulaştırma işleminin iptaline ilişkin idare mahkemesine dava açılmış olsa da 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin ondördüncü fıkrası gereğince söz konusu işlemin yürürlüğünün durdurulması ile ilgili bir karar bulunmaması nedeniyle İdare Mahkemesindeki yargılamanın sonucunun beklenilmemesinde de bir isabetsiz bulunmadığı gibi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alındığında davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde de herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi yöntem itibarıyla yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare ve davalı ... vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda eski tarihli taşınmazın emsal alınması doğru olmadığı gibi, dava konusu taşınmaz ile emsalin değerlendirme tarihi olan 2022 yılına ait arsa metrekare rayiç değerlerine göre aralarında 10 kat fark olup, dava konusu taşınmaza emsal alınacak nitelikte olmadığından alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.

5. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığının ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak raporun sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiştir.

6. Dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan ağaçlara yaş, cins ve verim durumuna göre maktuen değer biçilmesi gerekirken odun değerine göre değer tespiti yapan rapor esas alınarak eksik inceleme ile hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.