YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/10856 E.  ,  2024/3851 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1937 Esas, 2023/2098 Karar
KARAR : Esastan ret

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince tazminat talebi yönünden davanın kabulüne, ecrimisil talebi yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince tazminat talebi yönünden davanın kabulüne, ecrimisil talebi yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Samsun ili, Bafra ilçesi, ... Mahallesi 119 ada 12 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmaza dere yatağında bırakılması suretiyle fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisilin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili idarece Kızılırmak Nehrinde meydana gelen taşkınların önüne geçilebilmesi için 1988 yılında Altınkaya Barajının, 1990 yılında Derbent Barajının işletmeye açıldığını, ayrıca sedde ve duvarlar inşa edilerek gerekli taşkın koruma çalışmalarının yapıldığını, ancak dava konusu taşınmaza fiilen müdahale edilmediğini, müvekkilinin sorumluluğu olmadığından davanın reddine karar verilmesini, kıyı kenar çizgisi tespit edilmeden müvekkili idarenin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan taşınmazlarda dere, çay ve nehir yataklarının kamulaştırma sorumluluğunun ilgili belediye veya büyükşehir belediyesine ait olduğunu, davacı tarafın taleplerinin zamanaşımına uğradığını, uzlaşma dava şartı yerine getirilmeden açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tazminat talebi yönünden davanın kabulüne, ecrimisil talebi yönünden davanın kısmen kabulüne, el atma tazminatı ve ecrimisilin tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen el atma bedeli ile ecrimisilin düşük olduğunu, kamulaştırmasız el atma bedeli yönünden müvekkili lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, arazi niteliğinde olan taşınmaz için ecrimisil hesaplamasının yıllık ürün üretim periyodu üzerinden yapılması gerektiğini, dava tarihi itibarıyla 2021 yılı üretim yılının tamamlandığını, bu nedenle ecrimisil bedeli yönünden dava tarihi dikkate alınarak kısmen kabul kararı verilmesinin doğru olmadığını reddedilen kısım yönünden davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idarece Kızılırmak Nehrinde meydana gelen taşkınların önüne geçilebilmesi için 1988 yılında Altınkaya Barajının, 1990 yılında Derbent Barajının işletmeye açıldığını, ayrıca sedde ve duvarlar inşa edilerek gerekli taşkın koruma çalışmalarının yapıldığını; ancak dava konusu taşınmaza fiilen müdahale edilmediğini, müvekkilinin sorumluluğu olmadığından davanın reddine karar verilmesini, üretim masraflarına tarla kirası, genel giderler ve sermaye faizi kalemlerinin de dahil edilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmaz için objektif değer artışı uygulanmasını gerektiren hiçbir özelliğin mevcut olmadığını, kapitalizasyon faiz oranının tespitinde dikkate alınan unsurların mükerrerlik oluşturacak şekilde objektif değer artış oranının tayininde de esas alındığını, dosya kapsamında yer alan 1954 yılına ait hava fotoğrafında taşınmazın dere yatağında olduğunun göründüğünü, 1958 yılında grafik olarak üretilen kadastro paftasında kök 309 parsel sayılı taşınmazın sınırından Kızılırmak Nehrinin geçtiğini, 221 sayılı Kanun kapsamında kabul edilerek taşınmazın kamulaştırılmış sayılması gerektiğini, kıyı kenar çizgisi tespit edilmeden müvekkili idarenin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan taşınmazlarda dere, çay ve nehir yataklarının kamulaştırma sorumluluğunun ilgili belediye veya büyükşehir belediyesine ait olduğunu, ıslah yoluyla artırılan miktara ıslah tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasını, el atma tarihi itibarıyla harç ve vekâlet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiğini, el atma tazminatı ve ecrimisil bedeli yönünden ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını, dava konusu taşınmazın müvekkili idare adına tescili gerekirken, terkinine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dere yataklarının ıslahından davalı idarenin sorumlu olması sebebi ile hasım olarak davalı idarenin belirlenmesinde, taşınmaz üzerinde sulu tarım yapılması sebebi ile kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak tespitinde ve arazi vasfında bulunan taşınmaza gelir metodu uygulanmak suretiyle bedel takdirinde ve mahalle yerleşim yerinde bulunması nedeniyle %50 oranında objektif değer artışı uygulanmasında, dava tarihine kadar ecrimisil tazminatı hesaplamasında bir isabetsizlik bulunmadığı, iade sonrası 2021 yılına ilişkin verilerin getirtilip iade sonrası tanzim ettirilen 26.04.2023 tarihli bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda hükmedilen tazminat ve ecrimisil miktarında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili ve ecrimisil hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un Geçici 6 ncı maddesinin birinci, ikinci ve altıncı fıkraları.
3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Arazi niteliğindeki Samsun ili, Bafra ilçesi, ... Mahallesi 119 ada 12 parsel sayılı taşınmaza net geliri esas alınarak değer biçilmesinde ve alınan rapor uyarınca bedelinin ve ecrimisilin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

3. Buna karşın; ecrimisil bedeline talep doğrultusunda her bir dönem sonu itibarıyla faiz işletildiği halde, 2021 yılı için hesaplanan ecrimisil bedeline dönem sonu olan dava tarihi itibarıyla faiz işletilmesi gerektiğinin gözetilmemesi isabetli değildir.

4. Dava konusu taşınmazın bedeline hükmedilen kısmının davalı idare adına tescili ile terkinine ilişkin hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi ve tapu kaydı iptal edilen kısmın hükümde açıkça gösterilmemesi suretiyle infazda tereddüde sebebiyet verilmesi de hatalıdır.

5. Dava konusu taşınmazın tapu kaydında yer alan ipotek şerhlerinin hükmedilen bedele yansıtılması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, taraf vekillerinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan "31.12.2021" tarihinin hükümden çıkartılması, yerine "09.09.2021" tarihinin yazılması, hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan "kısmın" kelimesinin hükümden çıkartılması, yerine" Samsun ili, Bafra ilçesi, ... Mahallesi 119 ada 12 parsel sayılı taşınmazın 57.166,19 m² ve 3.917,74 m² olmak üzere toplam 61.083,93 m²lik kısma ait" ibaresinin yazılması, aynı bendinde yer alan "....iptali ile," kelimelerinden sonra gelmek üzere "davalı idare adına tescili ile" kelimelerinin yazılması, hüküm fıkrasına ayrı bir bent olarak "Dava konusu taşınmazın tapu kaydında yer alan ipotek şerhlerinin hükmedilen bedele yansıtılmasına" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.