YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/10809 E.  ,  2024/6606 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/612 Esas, 2023/2265 Karar
DAVA TARİHİ: 15.04.2021
KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ: İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/146 Esas, 2022/340 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisilin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeni ile davanın reddine, dahili davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar dahili davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince her ne kadar davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne dair hüküm kurulmuş ise de, bu karar maddi hata niteliğinde olup, yapılan incelemede davacı vekilinin istinaf başvuru talebinin olmadığı, dahili davalı ... Başkanlığının istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeni ile davanın reddine, davalı ... yönünden kamulaştırmasız el koyma nedeni ile tazminat isteminin kabulüne ecrimisil isteminin ise reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Miktar veya her paydaş için değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez.

Davacı için ecrimisil yönünden reddedilen bedel Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730.00 TL’nin altında kalmaktadır.

Bu nedenle; davacı vekilinin ecrimisil yönünden temyiz isteminin miktar itibarıyla reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı ve dahili davalı ... vekillerinin tazminat istemi yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.

Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 28.05.2024 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü yetki belgesine istinaden davacı vekili Avukat ...ve dahili davalı ... vekili Avukat ... ...gelmişlerdir. Davalı ... vekili duruşmaya katılmamıştır.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin... Mahallesi 488 ada 1321 parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın 02.10.1995 tarihinde onaylanan imar planı kapsamında bölgesel otopark alanı olarak planlandığını, imar planının onaylanmasından itibaren uzunca bir süre geçtiğini, bu yüzden mülkiyet hakkının kısıtlandığını belirterek belirlenecek kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat ve ecrimisil bedelinin tahsilini istemiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 488 ada 1321 parselde kayıtlı taşınmazın İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 08.01.1996 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planına göre “Bölgesel Otopark Alanı” vasfında olduğunu, özellikle Otopark Yönetmeliğine göre dava konusu taşınmazı kamulaştırmakla yetkili ve görevli kurumun ... olduğunu, öncelikle zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacı malikin doğrudan dava açma hakkı bulunmadığını, el attığı iddia olunan idareye uzlaşma istemiyle başvurulması gerektiğinden bahisle davanın reddini talep etmiştir.

2. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde bölge otoparkı yapma görevinin ilçe belediyelerine verildiği, davanın müvekkili belediye yönünden husumetten reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ... aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Dahili davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın imar planında bölgesel otopark alanı olduğu, idarelerinin sorumlu olmadığını, idarelerinin davaya dahil edilmesinin usulen hatalı olduğunu, savunma haklarının kısıtlandığını, emsalin uygun olmadığını ve kıyaslamanın afaki olduğunu, taşınmaza yüksek metrekare değeri belirlenmesinin hatalı olduğunu, harcın maktu alınması gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı idare tarafından taşınmaza fiilen el atılmadığı, ancak dava konusu taşınmazın bölgesel otopark alanı olarak İzmir Büyükşehir Belediyesinin 2020-2025 yılları beş yıllık imar programı kapsamında olduğu anlaşıldığından, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığının kabulünün doğru olduğu ve arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesine ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararında bir isabetsizlik bulunmadığı, ancak dava konusu taşınmaza fiili bir el atma olmadığı halde ecrimisile hükmedilmesi yerinde olmadığından ecrimisil talebinin reddine karar verilerek ve 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek Madde 4 uyarınca mahkeme harçlarının maktu olarak belirleneceği öngörüldüğünden hüküm fıkrasının harca ilişkin bendi düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile dahili davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ecrimisil talebinin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, belirlenen bedelin düşük olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Dahili davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirtiği hususları ve dava konusu taşınmazın yenileme işlemi sonrası bilgilerinin değiştiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı ile davalı idareler arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin belirlenmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili ve ecrimisil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi,

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu ... Mahallesi 488 ada 1321 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak, üzerindeki ağaçlara kaim değer metoduna göre değer biçilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı ile davalı ... vekillerinin aşağıdaki paragraf kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmazda 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 22 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca yenileme çalışmaları yapıldığı anlaşılmış olup yenileme sonrası oluşan dava konusu taşınmazın güncel tapu kaydı getirtilerek yenileme sonrası oluşan durum üzerinden hesap yapılması ve yeni ada/parsel numarası üzerinden karar verilmesi gerektiği hâlde yazılı şekilde taşınmazın değerinin yenileme öncesi durum üzerinden hesaplanması suretiyle karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
A. Davacı Vekilinin Ecrimisile İlişkin Temyizi Yönünden;
Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B. Davacı Vekilinin Ve Dahili Davalı ... Vekilinin Tazminata İlişkin Temyizi Yönünden;
Davacı ve dahili davalı ... vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile; temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacı ve dahili davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 21.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 17.100,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak dahili davalıya, 17.100,00 TL vekâlet ücretinin de dahili davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Davacı ve dahili davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.