YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/10766 E.  ,  2024/3128 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2309 Esas, 2023/2183 Karar
KARAR : Esastan ret/ Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Akhisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/88 Esas, 2022/39 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf talebinin reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle;süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Manisa ili, Akhisar ilçesi, ... Mahallesi 579 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın Akhisar Sındırgı Anayolu civarında toprak sanayinin ağırlıklı ve yoğun olduğu bir yerde olup elektrik, su ve altyapısı yapıldığını, tarım arazisinin sulu arazi, sulama sisteminin de damlama yöntemi ile olduğunu, bu durumun arazinin değerini daha da artırdığını, ulaşım konusu olmayan bir yer olduğunu, kamulaştırma işlemi kapsamı dışında kalan yerde değer azalışı meydana geleceğini, müvekkili açısından arta kalan kısımda yeniden damlama sulama sistemi kurulmasının ek maliyet getireceğini, bunların da hesaplanması gerektiğini, taşınmazın içinde bulunan zeytinlerin yaşlarının 10 ila 50 yıl arasında değişiklik gösterdiğini, hesaplamanın uzman bilirkişiler tarafından yapılması gerektiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, kamulaştırma bedelinin kıymet takdirine nazaran yüksek belirlendiğini, objektif değer artışı ile kapitalizasyon faizinin aynı sebeplere dayandırıldığını, arta kalan kısımda değer kaybı oluşmadığını belirterek ilk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen m² birim fiyatının düşük olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, rapora itirazlarının nazara alınmadığını, daha yüksek objektif değer artışı yapılması gerektiğini, arta kalan kısımda oluşan değer kaybının düşük belirlendiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu kapama zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmazın Akhisar İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri esas alınıp, gelir metoduna göre hesaplama yapılması, dava konusu taşınmazın yola bitişik konumu ve köy yerleşim yerine yakın mesafede yer alması nedeniyle uygulanan objektif değer artışı yapılması, kamulaştırmadan arta kalan ve yüz ölçümü azalan kısım açısından (krokide "A" harfi ile gösterilen kısım) değer düşüklüğü hesabı yapılarak bulunan bedelin kamulaştırma bedeline eklenmesi doğru bulunmuştur. Ancak; münavebeye esas alınan zeytin ürününün iki yıllık ortalama verimi 420 kg/da iken bilirkişi raporunda bu hususta herhangi bir açıklama yapılmadan davanın açıldığı 2021 yılına ait verimin (330 kg/da) alınmış olması hatalı olup, fen bilirkişi raporuna ekli krokide "A" harfi ile gösterilen kısmının yüz ölçümü, geometrik şekli, özellikle sulanma imkanı bakımından krokide "C" harfi ile gösterilen kısımla doğrudan ulaşım imkanı ortadan kalktığından daha hakkaniyetli bir sonuca ulaşabilmek amacıyla değer kaybı oranının Bölge Adliye Mahkemesi'nce % 35 olarak belirlenmesi gerekmiş ve dosya içerisinde bulunan 2020 ve 2021 yıllarına ait münavebe listesine göre yeniden hesaplama yapılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle;idarece belirlenen bedelin uygun olduğunu ve taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan bölümlerinin kamulaştırma nedeniyle devlet karayoluna cepheli duruma geldikleri göz önünde bulundurulduğunda değer artışı olacağını bu yüzden bu bedelin bilirkişilerce hesaplanıp kamulaştırma bedelinden düşülerek hesaplanması gerektiğini ileri sürmüşlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.