YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2022/13637 E.  ,  2023/4690 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairece, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve ... Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2694 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın ... Üniversitesi ... Yerleşkesi Alanı olarak kullanılmak suretiyle el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın usul yönünden reddine karar verilmesini, idari yargının görevli olduğunu, hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmaza idareleri tarafından el konulmadığını ve davacının tasarruf hakları engellenmediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/83 Esas, 2017/428 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne ve taşınmazın davacılar adına olan hisselerinin kamulaştırmasız el atma bedeli olarak toplam 485.640,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, dava konusu taşınmazdaki davacıların hisselerinin iptali ile davalı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/83Esas, 2017/428 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 23.05.2019 tarihli ve 2018/170 Esas, 2019/1233 Karar sayılı kararıyla kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre belirlenen bedelin uygun olduğu, 1983 yılından sonraki el atmalarda nispi vekâlet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, böylece mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin bir numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin 23.05.2019 tarihli ve 2018/170 Esas, 2019/1233 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret kararı kaldırıldıktan sonra Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/83 Esas, 2017/428 Karar sayılı kararının incelenmesinde, arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibariyle bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak; hükme esas alınan bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmaz ile emsalin vergi değerleri karşılaştırılmadan, bilirkişi kurulunca incelenen ve değer biçmeye esas alınan emsal ... Mahallesi 2033 parsel sayılı taşınmazın, bilirkişi raporunda belirtilen tarihteki satışına ilişkin akit tablosu getirtilmeden ve dava konusu taşınmaz ile emsal alınan taşınmazın fiili imar uygulaması sonucu oluşan imar parseli mi, yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parseli mi olduğu tespit edilmediği gibi emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönleri de karşılaştırılmadan soyut ifadelerle değer biçildiğinden, bu rapora göre hüküm kurulması mümkün değildir. Bu durumda yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak; ... Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğünün el atma tarihi itibarıyla hukuken var olmaması, her davanın açılış tarihi itibarıyla neticeye bağlanması gerektiği, sorumluluğun ... Üniversitesi Rektörlüğünde olduğu anlaşılmakla ... Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü yönünden karar verilmesine yer olmadığına, ... yönünden ise taleple bağlı kalınarak davanın kabulü ile toplam 453.250,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Rektörlüğünden alınarak davacılara ödenmesine ve dava konusu taşınmazdaki davacıların hisselerinin iptali ile davalı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve ... Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; 27.07.2020 tarihinde ... Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü ile yapılan ile %70 hissenin Cerrahpaşa Rektörlüğüne devredildiğini, %30 hissenin ise Hazineye devredildiğini, davanın husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini, zamanaşımı ve hak düşürücü süreden davanın reddi gerektiğini, dava konusu taşınmaza ilişkin kamulaştırma işlemlerinin usulüne uygun olarak tamamlandığını, 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1989/1388 Esas sayılı dosyasında 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) mülga 17 nci maddesi uyarınca açılan tescil davası ile dava konusu taşınmazın ... Üniversitesi adına tescil edildiğini, dava konusu taşınmaza arsa olarak değer biçilmesi hatalı olup belirlenen bedelin yüksek olduğunu, maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... Cerrahpaşa Rektörlüğü idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı olarak gösterilmelerine rağmen lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Dava tarihi olan 15.02.2016 itibarıyla sorumlu idarenin ... olduğu, dava konusu taşınmazın diğer paydaşlarınca açılan ve Dairemiz denetiminden geçen kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında da Mayıs 2016 değerlendirme tarihi itibarıyla ... Üniversitesi Rektörlüğünün sorumlu tutulduğu(Dairemizin 2020/7385 Esas sayılı ilamı) anlaşılmakla, ... yönünden tazminata hükmedilmesi doğru olduğu gibi; dava tarihinden sonra tüzel kişilik kazanan ve davacı tarafın talebi olmadan Mahkemece resen davaya dahil edilen ... Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilerek vekâlet ücreti takdir edilmemesinde de bir isabetsizlik görülmemiştir.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... Cerrahpaşa Rektörlüğü vekilinin tüm, davalı ... vekilinin ise aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Davanın kısmen kabulüne karar verildiği hâlde tam kabul gibi hüküm kurulması ve reddedilen kısım için davalı ... lehine vekâlet ücreti takdir olunarak, yargılama giderlerinin de kabul-ret oranına göre taraflar arasında paylaştırılması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirmiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı ... Cerrahpaşa Rektörlüğü vekilinin tüm, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Küçükçekmece 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/311 Esas, 2022/68 Karar sayılı kararının hüküm fıkrasının;

a) (1) numaralı bendinde yer alan “KABULÜNE” kelimesinden önce gelmek üzere “KISMEN” kelimesinin eklenmesi,

b) Yargılama giderlerine ilişkin (7) numaralı bendindeki “4.249,70 TL’nin” ibaresinden sonra gelen kısmın hükümden çıkartılarak yerine “yargılama giderinin kabul-ret oranına göre 3.952,22 TL’lik kısmının davalı ... Rektörlüğünden alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,” cümlesinin yazılması,

c) Ayrı bir bendi olarak “Davalı ... vekil ile temsil edildiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 5.100,00 TL vekâlet ücretinin davacı taraftan alınarak davalı ... Rektörlüğüne verilmesine,” cümlesinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

11.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.