YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2022/13020 E.  ,  2023/7947 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/22 Esas, 2022/184 Karar (Birleştirilen İzmir 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/490 Esas, 2019/90 Karar sayılı dosyası)
KARAR : Ret

Taraflar arasında görülen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davacı ... vd. vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 19.09.2023 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davalı ... vekili Avukat ... gelmiş, davacılar vekilleri duruşmaya katılmamıştır.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1. Asıl dosya davacıları vekili dava dilekçesi ile özetle; İzmir ili, Gaziemir ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parselde kayıtlı taşınmaza İzmir-Gaziemir Serbest bölgesi olarak kamulaştırmasız el atıldığından davacı müvekkillerin miras hisselerine ilişkin olmak üzere belirlenecek kamulaştırmasız el atma bedelinin dava tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Birleştirilen dosyada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, Gaziemir ilçesi, ... Mahallesi 6 ada 35 parselde kayıtlı taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından davacı müvekkillerin miras hisselerine ilişkin olmak üzere belirlenecek kamulaştırmasız el atma bedelinin dava tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1992/889 Esas, 1992/935 Karar sayılı ilâmıyla 02.06.1994 tarihinde Hazine adına tescil edildiğini, kamulaştırma kapsamında başka parsellerle tevhid olduğunu, kamulaştırma belgelerinin ve dosyanın incelenmesi gerektiğini, uzlaşmanın dava şartı olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemece Mahkemenin 04.02.2014 tarihli ve 2013/280 Esas, 2014/46 Karar sayılı kararıyla; 6487 sayılı Kanun'la 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na (2942 sayılı Kanun) eklenen geçici 7 nci maddesi gereği davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin 04.02.2014 tarihli ve 2013/280 Esas, 2014/46 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucu; 13.03.2015 tarihli ve 29294 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 13.11.2014 tarihli ve 2013/95 Esas, 2014/176 Karar sayılı kararının 14.09.2015 tarihinde yürürlüğe girmesiyle 6487 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen geçici 7 nci maddesinin iptal edildiğinden bu maddenin uygulanmasının mümkün olmadığı; dava konusu taşınmazın 1987 senesinde Maliye Hazinesi tarafından Ege Serbest Bölgesi kapsamında kamulaştırılmasına karar verildiği gözetilerek öncelikle kamulaştırma işleminin kamulaştırma tarihindeki tapu malikine veyahut mirasçılarına usulüne uygun şekilde tebliğ edilip edilmediği, çekişmesiz bedelin ödenip ödenmediği araştırılıp, usulüne uygun bir tebligat yapılmadığının ve kamulaştırma işleminin tamamlanmadığının tespit edilmesi halinde, davacıların kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat talep etme imkanı bulunduğu gözetilerek işin esasına girilip sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden bahisle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; usulüne uygun yapılmış kamulaştırma işlemi olmadığını, kamulaştırma bedelinin ödenmediğini, verilen kararın hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davacılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin ödenmediğini, verilen kararın hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

3. Davacılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; usulüne uygun kamulaştırma işlemi olmadığını, kamulaştırma bedelinin ödenmediğini ileri sürerek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kanun’un (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki belgelerin incelenmesi sonucu; dava konusu taşınmazın maliki, davacıların kök murisi ... kamulaştırma kararından önce vefat ettiğinden kamulaştırma işleminin usulüne uygun tebliğ edilemediği, ancak davacılar/murisleri tarafından açılan tezyidi bedel davasının vekil aracılığıyla takip edilmesi sonucu kamulaştırma işleminden davacıların haberdar oldukları, belirtilen dava sonunda İzmir 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/476 Esas, 1995/413 Karar sayılı ilâmıyla davanın kısmen kabulüne dair karar verildiği anlaşılmakla, davacıların dava konusu taşınmazdaki paylarına ilişkin geçerli bir kamulaştırma işlemi bulunduğundan davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre kararda bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmış olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aleyhine temyiz olunan davalı ... yararına 21.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 17.100,00 TL vekâlet ücretinin temyiz eden davacılardan alınmasına,

Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.