YARGITAY 4. HUKUK DAIRESI

4. Hukuk Dairesi         2024/1326 E.  ,  2024/3097 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/948 E., 2022/945 K.
HÜKÜM/KARAR : Davanın Kabulü

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekilinin karara itiraz üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazının kısmen kabulü ile vekalet ücreti yönünden kararın düzeltilmesine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı ve davacı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiş, yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairenin 22.06.2021 tarih ve 2021/3577 Esas-2021/3440 Karar sayılı kararı ile İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 03.07.2018 tarihinde davalıya zorunlu trafik sigortalı aracın davacı yayaya çarpması sonucunda müvekkilinin yaralandığını, sigorta şirketine başvurudan sonuç alamadıklarını, bu nedenle belirsiz alacak olarak açtıkları davada fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 2.000,00 TL sürekli iş göremezlik 2.000,00 TL geçici iş göremezlik, 1.100,00 TL bakıcı giderinin faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili yargılama sırasında dava değerini 51.817,63 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının yabancı uyruklu olduğu için dava açarken teminat yatırması gerektiğini, usulüne uygun başvuru yapılmadığını, maluliyet raporunun hatalı olduğunu, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı gideri zararından sorumlu olmadıklarını, kusuru kabul etmediklerini, hesaplamanın TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faize göre yapılması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne 3.071,24 TL geçici iş göremezlik, 47.295,48 TL sürekli iş göremezlik, 1.450,91 TL geçici bakıcı gideri olmak üzere toplam 51.817,63 TL’nin 21.03.2019’dan itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ
A. İtiraz Yoluna Başvuranlar
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
İtiraz Hakem Heyetince; davalı vekilinin itirazlarının vekalet ücretine ilişkin kısmının kabulüne, sair itirazların reddine, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının 3. bendinin değiştirilmesine, davacı lehine 1/5 vekalet ücreti olan 1.209,98 TL’nin hükmedilmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İtiraz Hakem Heyetinin kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 22.06.2021 tarih ve 2021/3577 Esas, 2021/3440 Karar sayılı ilamı ile; "1-Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.
Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.
5718 sayılı MÖHUK madde 48/1'e göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. MÖHUK’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nın 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.

MÖHUK madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.
Davacı Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olup Hakem Heyetince teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48/2. maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir.
Bu sebeple İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacının statüsünün ve teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
2-Bozma neden ve şekline göre davalı vekilinin sair, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, ara karar gereği davacı vekilince 5.000,00 TL teminat yatırıldığı, dava şartının tamamlandığı, bu halde, davanın kabulü ile 3.071,24 TL geçici iş göremezlik, 47.295,48 TL sürekli iş göremezlik, 1.450,91 TL geçici bakıcı gideri olmak üzere toplam 51.817,63 TL tazminatın 21.03.2019'dan itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; İtiraz Hakem Heyeti kararının yeni adresleri bildirildiği halde eski adrese tebliğ edildiğini, usulsüz tebligat yapıldığını, usulsüz tebligatı öğrendikleri tarihten itibaren 2 hafta içinde kararı temyiz ettiklerini, asgari ücret kamu düzenine ilişkin olup, bilinmeyen dönem hesabında bozma sonrası verilen hüküm tarihine en yakın asgari ücret verileri esas alınmak suretiyle, hesap yönünden ek rapor alınması gerekli iken, bozma öncesindeki verilerle bağlı kalınarak karar verilmesinin hatalı olduğunu, davanın açıkça belirsiz alacak davası mahiyetinde olduğunu, karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince davacı lehine 9.200,00 TL maktu vekalete hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı kazada davacı yayanın yaralanması nedeniyle sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı ile geçici bakıcı gideri talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme
1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, özellikle, davacının Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı itiraz yoluna gitmediği, davacı yönünden tazminat miktarının kesinleşmiş olduğu gözetildiğinde, kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmadığının anlaşılmasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)’nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine maktu ücretin altında kalacak biçimde eksik vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Ancak belirlenen bu hatanın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden kararın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 nci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.

VII. KARAR
1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İtiraz Hakem Heyeti kararının 6.3. bendinde yer alan " 2.725,00 TL." ibaresinin hükümden çıkartılarak yerine "9.200,00 TL." ibaresinin yazılmasına ve kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA;

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın, mahkemeye gönderilmesine,

26.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.