YARGITAY 4. HUKUK DAIRESI

4. Hukuk Dairesi         2023/8587 E.  ,  2024/2145 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/168 E., 2021/459 K.
DAVACILAR : 1- ...
2- ...
3- Efe Güçyılmaz vekilleri Avukat ...
DAVALILAR : 1- ...
2- ... vekili Avukat ...
3- Allianz Sigorta A.Ş. vekili Avukat ...
4- ...Denizcilik ve Karayolu İle Yük Taşımacılığı Gıda Turizm Ticaret A.Ş. vekili Avukat ...
5- Mapfre Sigorta A.Ş. vekili Avukat ...
DAVA TARİHİ : 08.03.2012
HÜKÜM/KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı ...'in sevk ve idaresindeki aracın yolda park halindeki tırın (dorse) kasasına çarpması neticesinde ...'in sevk ve idaresindeki araçta yolcu konumundaki Recep Güçyılmaz'ın vefat ettiğini ve geriye müvekkillerinden genç yaştaki eşini ve iki oğlunu bıraktığını, müteveffanın yapmış olduğu ticaret nedeniyle aylık gelirinin 15.000,00 TL'nin üzerinde olduğunu ve ailenin hayattaki tek destekçisi olduğunu, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, müvekkillerinin maddi ve manevi zararları sebebiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı eş için 200.000,00 TL manevi, 4.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacı ... için 100.000,00 TL manevi, 3.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, davacı Efe için 100.000,00 TL manevi, 3.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının 13.02.2012 tarihinden itibaren (davalı ... açısından poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) işletilecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiş; 16.12.2014 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini davacı ... için 663.813,00 TL'ye davacı Efe için 139.576,00 TL'ye, davacı ... için 31.025,00 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; meydana gelen trafik kazasında tüm kusurun çevre yolunda park etmiş olan sürücüye ait olduğunu, müteveffanın müvekkilinin işvereni olduğunu, olayın meydana geldiği sırada işvereni ile birlikte seyahat etmekte olduklarını ve işverenin araçta dikkatsiz uyuması sebebiyle başından aldığı yaralanma sebebiyle vefat ettiğini, vefat etmesinde müvekkilinin hiçbir kusurunun olmadığından bahisle davanın reddini talep etmiştir.

Davalı Yapı Kredi Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin sigorta poliçesindeki limit ile sorumlu olduğunu, davacı tarafın sigortalısı araç sürücüsüne ait kusuru ispatlaması gerektiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) müzekkere yazılarak geride kalanlara maaş bağlanıp bağlanılmadığının sorulması gerektiğini, 18 yaşının üzerinde olan kişiler için müvekkili şirketten tazminat talep edilemeyeceğinden bahisle davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Genel Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun sigorta poliçesindeki limit ile sınırlı olduğunu, müteveffanın gelirinin 15.000,00 TL olduğu iddia olunmuş ise de bu durumun ispat edilmesi gerektiğini, manevi tazminat yönünden müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun olmadığından bahisle davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ...Denizcilik ve Karayolu ile Yük Taşımacılığı Gıda Turizm Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; meydana gelen ölümlü trafik kazasında davacıların murisi ile diğer davalı ...'in kusurlu olduğunu, müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun olmadığından bahisle davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 04.12.2013 tarih ve 2012/163 Esas-2013/550 Karar sayılı kararı ile dava dilekçesinin görev yönünden reddine, mahkemenin görevsizliğine, karar kesinleştiğinde ve süresi içinde talep edildiğinde dosyanın yetkili ve görevli Bursa Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 31.03.2014 tarih ve 2014/5629 Esas-2014/4736 Karar sayılı ilamı ile "Her ne kadar 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1483/I. maddesinde sigortacıların diğer kanunlardaki hükümler saklı kalmak üzere faaliyet gösterdikleri dalların kapsamında bulunan zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamayacakları belirtilmiş, aynı yasanın 4/I-a maddesinde de, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı açıkça düzenlenmişse de, davanın açıldığı 08.03.2012 tarihinde henüz 6102 sayılı TTK'nun yürürlüğe girmediği, aynı kanuna eklenen geçici 9 uncu maddesinin “bu Kanunun göreve ilişkin hükümleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalarda uygulanmaz. Bu davalar, açıldıkları tarihte yürürlükte bulunan Kanun hükümlerine tabidir” hükmünü içerdiği gözetildiğinde davanın asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkememece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 25.10.2016 tarih ve 2014/405 Esas-2016/513 Karar sayılı kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulü ile davacı ... için 187.005,93 TL, davacı ... için 4.911,19 TL, davac... için 27.825,75 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 13.02.2012 tarihinden itibaren (Davalı ... şirketleri açısından poliçe limiti ve içeriğiyle sınırlı olmak üzere ve dava tarihinden itibaren) işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsili ile davacılara ödenmesine, davacı ... için 50.000,00 TL, Davacı ... için 50.000,00 TL, davac... için 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 13.02.2012 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ... ve ...Denizcilik'ten müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen karşı davacılar vekili ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 25.12.2019 tarih ve 2017/4488 Esas-2019/12486 Karar sayılı ilamı ile davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının kabulüne karar verilerek,
" Somut olayda, 20.06.2016 tarihli aktüer ek raporunda asgari ücrete göre ve emsal araştırmasına göre olmak üzere 2 seçenekli hesaplama yapılmış, mahkemece asgari ücret esas alınarak yapılan hesaplama hükme esas alınmıştır. Böyle bir davada gerçek zararın belirlenmesi için, desteğin gelirinin net ve ispata yarar somut delilerle ortaya konulması gerekmektedir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.
Bu durumda mahkemece, SGK'dan ve ilgili vergi dairesinden desteğin gelir durumuna ilişkin belgelerin getirtilerek, gelirinin somut delillerle ortaya konulması, davacı tarafça iddia edildiği üzere desteğin ticaretle uğraşıp uğraşmadığının belirlenmesi ve böylece zarar hesabına esas alınacak gelir durumuna göre hesaplama yapılması için dosyanın bilirkişiye tevdi edilerek ek rapor alınması, ondan sonra varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. Somut olayda, davalı ... Genel Sigorta A.Ş. vekili tarafından dosyaya "İbraname ve Feragatname" başlıklı belge sunulmuş olup bu belgelere göre, dava açıldıktan sonra davalı ... ile davacı taraf arasında ibraname ve feragatname düzenlendiği, anlaşma mukabilinde davalı ... Genel Sigorta A.Ş tarafından 320.600,00 TL ödeme yapıldığı, davacı tarafça maddi tazminat ile ilgili taleplerinden sigorta şirketi yönünden feragat edildiği ve davalı ... şirketinin ibra edildiği anlaşılmıştır. Ödeme ya da ibra borcu sona erdiren işlemlerden olup, hüküm kesinleşinceye kadar taraflarca her zaman ileri sürülebilir. Bu durumda anılan belge (ve yapılan ödemeler) değerlendirilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir. Davacılar vekilince temerrüt faizi olarak avans faizi istenilmiş, mahkemece yasal faize hükmedilmiştir. Oysa davalıların sorumluluğunu üstlendiği, zarara neden olan araçlar ticari araç olup davada temerrüt faizi olarak avans faize hükmedilmesi gerekirken yasal faize hükmedilmesi doğru görülmemiştir. Kabule göre de; davacılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı, aralarında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunanların usul ekonomisi ilkesi dikkate alınarak birlikte dava açtıkları durumda da esasen birden fazla dava olduğu dikkate alınarak; kendisini vekille temsil ettiren her bir davacı yönünden lehine hükmedilen tazminat miktarına göre ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken yazılı şekilde tek vekalet ücretine hükmedilmesi, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT’nin 10 uncu maddesinde "(1) Manevi tazminat davalarında avukatlık ücreti, hüküm altına alınan miktar üzerinden Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. (2) Davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez..." düzenlemesi yer almaktadır. Somut olayda, reddedilen manevi tazminat yönünden, davalılar lehine, davacılar lehine takdir edileni geçmeyecek şekilde vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır." gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların maddi tazminat davasının Mapfre Sigorta A.Ş. yönünden feragat nedeniyle reddine, Mapfre Sigorta A.Ş. dışındaki diğer davalılar yönünden davacılar vekilinin 16.12.2014 günlü ıslah dilekçesi nazara alınarak davacı ... için 663.813,00 TL, davacı ... için 31.025,00 TL, davac... için 139.576,00 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 13.02.2012 tarihinden itibaren (davalı ...Ş. açısından poliçe limiti ve içeriğiyle sınırlı olmak üzere dava tarihinden işleyecek temerrüt faizi ile birlikte sorumlu olmak üzere ) işleyecek temerrüt faizi ile birlikte ve tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsili ile davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL, davac... için 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 13.02.2012 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ... ve ...Denizcilik'ten müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebebleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; desteğin gelirinin hatalı tespit edildiğini, davac...nin destek tazminatının üniversite okuyacağı gözönüne alınarak 25 yaşına kadar hesap edilmesi gerektiğini, davalı ...Ş. tarafından yapılan ödemeye faiz işletilerek güncelenemeyeceğini, takdir edilen manevi tazminatların düşük olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir:

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davalıların sürücüsü ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı olan araçların karıştığı trafik kazası sonucu yolcunun ölümü nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun 45 ve 47 nci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 88, 89, 90 91 ve 92 nci maddeleri, Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Mahkemenin 25.10.2016 tarih ve 2014/405 Esas-2016/513 Karar sayılı kararı davacılar ve davalı ...Ş. tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 25.12.2019 tarih ve 2017/4488 Esas-2019/12486 Karar sayılı ilamı ile bozulmuştur.

Bozma ilamının 3 numaralı bendinde dava açıldıktan sonra davalılardan Mapfre Sigorta A.Ş. ile davacılar arasında ibraname ve feragatname düzenlendiği, anlaşma mukabilinde davalı ... Genel Sigorta A.Ş. tarafından 320.600,00 TL ödeme yapıldığı, davacı tarafça maddi tazminat ile ilgili taleplerinden sigorta şirketi yönünden feragat edildiği ve davalı ... şirketinin ibra edildiği, ödeme ya da ibranın borcu sona erdiren işlemlerden olduğu, hüküm kesinleşinceye kadar taraflarca her zaman ileri sürülebileceği, bu sebeple anılan belge (ve yapılan ödemelerin) değerlendirilmesi gerektiği belirtlmiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılamada, mahkemece trafik kazasından müştereken müteselsilen sorumlu olan Mapfre Sigorta A.Ş. tarafından yapılan ödemeden diğer müşterek müteselsil sorumlu davalılar da faydalandırılmış ve 269.600,00 TL (toplam destek tazminatı ve faizi olmak üzere ödenen) ödeme tarihinden itibaren hesap raporu tarihine kadar güncellenerek, hesaplanan destek tazminatlarından düşülmüş, müşterek müteselsilen diğer davalıların sorumlu olduğu miktarlar gerekçede belirtmiş, davacıların bozma kararı öncesindeki ıslah talepleriyle bağlı kalınarak davanın kabulüne karar verilmiş ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmuştur.

Borçlar Kanunu’nun 145 nci maddesi hükmüne göre, haksız fiilden, müştereken müteselsilen sorumlu olanlardan birinin zararı ödemesi halinde, diğerleri bu oranda borçtan kurtulacağına göre mahkemenin bu yöndeki değerlendirmesi hatalı değildir, ancak ibraya konu ödeme davadan sonra yargılama devam ederken gerçekleşmiş olduğundan yapılan ödeme tutarına yasal faiz eklenmeksizin (güncellenmeden) hesaplanan tazminattan indirilmesi gerekirken bu yön gözetilmeden mahkeme gerekçesinde ödemenin güncellenmiş halinin hesaplanan tazminattan düşülmesi ile diğer davalıların sorumluluğunun (Mapfre Sigorta A.Ş. dışındaki) belirlenmesi hatalı olmuştur.

3. Bozma kararında, davalıların sorumluluğunu üstlendiği, zarara neden olan araçların ticari araç olduğu, davacılar vekilinin avans faizi talep ettiği, bu halde davada temerrüt faizi olarak avans faizine hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyulmasına karar verildiği halde, hükmedilen maddi tazminatlar yönünden avans faizine hükmedilmesi gerekirken faizin türünün belirtilmemesi temerrüt faizi ibaresi ile yetinilmesi ve yine manevi tazminatta yasal faize hükmedilmesi, avans faizine hükmedilmemesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR
1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendine açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2-.Değerlendirme bölümünün (2 ve 3) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

27.02.2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.