YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ

4. Hukuk Dairesi         2023/6144 E.  ,  2023/8887 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2018/2873 E., 2019/7 K.
HÜKÜM/KARAR : İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi/ Davanın Kısmen Kabulü
İLK DERECE MAHKEMESİ : Rize 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2015/1023 E., 2017/351 K.

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili idarenin vergi mükellefi olan ... Gıda Limited Şirketi'nin ödenmeyen vergi borcundan dolayı icra takibi başlatması nedeni ile Rize İli Merkez ... Mahallesi 307 ada 1 parsel, 313 ada 1 parsel, 321 adı 1 parsel, 273 ada 9 parsel, 275 ada 7 ve 8 parsel ... taşınmazların şirket müdürü ... ...'na miras hukuku hükümlerine göre intikal tarihi olan 14.10.2017 tarihinde ... ... tarafından davalı oğlu ...'na satıldığını, bu işlemin vergi borçlusu ... ... ile mirasçısı olan oğlu ... arasında kamu alacağının tahsilini imkansız kılmak için yapıldığını belirterek 14.10.2014 tarihli tasarrufun hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; yapılan işlemin karşılığı ödenmiş bir satış işlemi olduğunu, hiç bir şekilde kamu alacağının tahsilini önlemek için planlanmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Diğer davalılar; davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 275 ada 8 parsel B4 11 nolu bağımsız bölüm için dava açılmışsa da bu parselde ... tarafından ...'e yapılan satış görülmediğinden bu parsel yönünden davanın reddine, diğer parseller yönünden ise yapılan satışların tapudaki satış değeri 44.500,00 TL, keşifte belirlenen satış tarihi hisse değeri 480.623,20 TL olduğu, arada fahiş fark olduğu, ...'ün ...'nin oğlu olup bu tür satışların 6183 ... yasa gereği karşılıksız hükmünde olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, dava konusu yapılan Rize ili Merkez ... mahallesi 307 ada 1 parsel, 313 ada 1 parsel, 321 ada 1 parsel, 273 ada 9 parsel, 275 ada 7 parsel, 275 ada 8 parsel A blok 13 nolu bağımsız bölümde ... ... tarafından ... ...'na 14.10.2014 tarihinde yapılan satışlara ilişkin tasarruf işlemlerinin tasarruf tarihine kadar olan davacı tarafın alacak ve ferileriyle sınırlı olmak üzere iptaline, davacıya davacının alacağı kadar miktarla sınırlı olarak haciz ve satış yetkisi verilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece yeterli araştırma yapılmadığını, vergi borcunu mirasçıların ödeme yükümlülüğü bulunmadığını, dava konusu taşınmazların müvekkile murisi ... ... tarafından satıldığını ve elde edilen gelirin murisin borçlarına ödendiğini, yapılan işlemin, karşılığı ödenmiş bir satış işlemi olduğunu, mahkemece harç miktarının maktu olarak hesaplanması gerekirken nispi harç hesaplaması şeklinde yapılmış olmasının da hukuka aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taşınmazların tapudaki satış değeri ile satış tarihindeki rayiç değer arasında fahiş fark olduğu, ayrıca davalı ... taşınmazları devreden ... ...'nun oğlu olup, davalı ...'e babasının amme alacağı borcunun doğmundan sanra yaptığı tasarrufların 6831 ... yasa kapsamında borçlunun mevcudunu azaltmaya yönelik tasurruflardan sayılıp butlan hükmünde olduğu gerekçesiyle davalı ... vekili Av. ...'nun istinaf başvurusunun HMK.nun 353/(1)-b-1.madde ve bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunda bildirdiği sebepler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 6183 ... Yasa’nın 24 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6183 ... Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 24 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme
1. 6183 ... yasanın 25. maddesi hükmü gereğince bu tür davalarda, davalı olarak borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan kişiler arasında mecburi dava arkadaşlığı vardır. Buna göre davalı olarak borçlu ile birlikte lehine tasarrufta bulunan üçüncü kişi ve bunlar tarafından devir halinde diğer üçüncü kişilerin yasal hasım olmaları gereği açıktır. Taraf ehliyeti dava koşullarından olup mahkemece öncelikle ve resen incelenmesi gereken hususlardandır.

Somut olayda, borçlu ... ...'nun eldeki dava açılmadan önce 02.01.2015 tarihinde vefat ettiği, mirasçılarının ise Bakırköy 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/774 E., 2015/2313 K. ... kararı ile murisin mirasını reddettikleri ve verilen kararın 07.09.2015 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır. M.K.'nun 605 ve devamı maddeleri uyarınca zorunlu hasım olan borçlunun en yakın mirasçıları mirası reddettiğinden terekenin iflas hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir. Bu durumda, mirasın reddi kararının mahallin Sulh Hukuk Hakimine bildirilerek mirasın iflas kurallarına göre tasfiyesi sağlanmalı, anılan mahkemece atanacak ve yetkilendirilecek tereke temsilcisinin huzuru ile davaya devam olunmalıdır. Mirasın tasfiyesi işlemleri talebe bağlı işlemler olmayıp mirasın reddedildiğinin anlaşılması ile res'en yapılması gereken işlemlerdendir. Talep üzerine yapılabilirliği bu özelliğini ortadan kaldırmaz.(Yargıtay 2.Hukuk Dairesinin 27.1.1995 gün ve 1995/13145,1995/947; HGK'nun 29.1.1975 gün 1682-100 ve 3.7.2002 gün 15/572-577 ... kararları aynı doğrultudadır) Ayrıca yine murisin ölüm gününde terekenin borca batık olduğunun şayi ve sabit olması durumunda da miras reddedilmiş olacağından ve bu tespit için sınırlayıcı bir süre yasaca öngörülmediğinden bu yönüyle de mahkemece işlem yapılması imkanı vardır. Hal böyle olunca Mahkemece usuli işlemlerin yerine getirilip taraf teşkili temin edildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir.
2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davalı ... vekilinin temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VI. KARAR
1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalı ... ...'na iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.