YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ

4. Hukuk Dairesi         2023/5578 E.  ,  2024/3968 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi(Ticaret Mahkemesi sıfatıyla)
SAYISI : 2022/807 Esas- 2022/807 Karar
HÜKÜM/KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine yapılan inceleme sonucunda, Yargıtay (kapatılan)17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili, davalı ...Ş., davalı ... Hayvancılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili asıl davadaki dava dilekçesinde; davalıların sürücüsü, maliki ve zorunlu trafik sigortacısı olduğu aracın 6/8 oranında kusurlu olarak küçük yaya murise çarpması sonucu murisin vefat ettiğini, müvekkillerinin murisin anne ve babası olup destekten yoksun kaldığını beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 6.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren ticari faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle taleplerini davacı anne...için 22.579,46 TL, davacı baba... için 19.471,96 TL’ye yükseltmiş; 22.9.2014 tarihli dilekçeyle davalı ... hakkındaki maddi ve manevi tazminat davasından feragat etmiş, 30.10.2014 tarihli dilekçeyle davalı ... vaadettiği tazminat tutarını ödeyemeyeceğini bildirdiğinden, hileye maruz kaldıklarından bahisle davalı ... hakkındaki feragatın iptalini talep etmiştir.

Davacılar vekili birleşen 2014/1195 E. sayılı davada; davalıların sürücüsü ve maliki olduğu aracın küçük yaya murise çarpması sonucu murisin vefat ettiğini, müvekkillerinin murisin anne, baba ve kardeşleri olduğunu beyanla, davacı anne...için 20.000,00 TL manevi, davacı baba... için 16.000,00 TL manevi, kardeşler ........, için 5.000,00 TL manevi, ... için 3.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren ticari faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davacılar vekili birleşen 2021/183 E. sayılı dosyasında; açılan davanın Diyarbakır 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/650 E. sayılı dava dosyası ile birleştirilmesini, fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak üzere, şimdilik müvekkili ... için 70.392,58 TL, ... için 49.171,63 TL olmak üzere toplam 119.564,21 TL maddi tazminatın ödenmesini, davaya konu trafik kazasının meydana geldiği tarihten itibaren işletilmek üzere hükmedilecek tazminata ticari faiz yükletilmesini ve davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Euro Sigorta A.Ş. vekili asıl dosya yönünden cevap dilekçesinde; motorlu araç kazalarından kaynaklanan maddi taleplerin 2 yılda zamanaşımını uğradığını, bu nedenle reddinin gerektiğini,sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde kusurunun olmadığını, müvekkil şirket sigortalısı araç sürücüsünün kusursuzluğu nedeniyle poliçe teminatı sorumluluklarının bulunmadığını,müteveffanın kaza sırasında üç yaşında olduğunu, eğitimi ve yetişmesi için gerekli giderler ile yapılacak tazminat hesabından düşülmesinin gerektiğini de belirterek tüm bu nedenlerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Ş vekili Diyarbakır birleşen 2021/183 esas sayılı dosya yönünden cevap dilekçesinde; müvekkili şirket aleyhine davacılar tarafından Diyarbakır 5 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/650 esas sayılı dava dosyası devam ettiğini, 2018/650 esas sayılı dava dosyasında müvekkili şirket yararına Yargıtay temyiz incelemesi sonucu bozma olarak geldiğini, mahkeme dosyasından alınan yeni bilirkişi raporuna müvekkili şirket tarafından itiraz edildiğini, bilirkişi tarafından hazırlanan raporun bozma ilamına aykırı olarak tazminatın hesaplandığını, davacılar açısından hesap raporlarına göre bozma kararı olmadığından kesinleştiğini, davalı yararına usuli müktesep hak doğduğunu beyanla, davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafın üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 13.01.2015 tarihli ve 2013/190 Esas-2015/3 Karar sayılı kararıyla; Diyarbakır 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2010/214 esas sayılı dava dosyasında sürücü davalı ...'in 6/8 oranında kusurlu bulunduğu,davacılar vekilinin duruşmada beyanında davalı ... yönünden iş bu dosyadaki ve birleşen dosyadaki maddi ve manevi tazminat taleplerinden feragat ettiğini beyan ettiği, feragat dilekçesinin davacı asıllar tarafından verilmesi ve davacı ........, yönünden davacı vekilinin vekaletnamesinde feragat yetkisi olmakla feragatın geçerli olduğu, müteselsil sorumluluk gereği malik davalı hakkında da feragatin geçerli olduğu, ancak sigorta şirketinin sorumluluğunun devam ettiği gerekçesiyle davalı ... ve davalı ... Hay.Nak.İnş....Tic.Ltd.Şirketi aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat talepli davaların feragat nedeniyle reddine, davacıların iş bu dosyada açtıkları maddi tazminat davasının davalı Euro Sigorta A.Ş yönünden kabulüne, 22.579,46 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 28.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 2015/12242 Esas 2018/9159 Karar sayılı 16.10.2018 tarihli kararı ile; özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının ve maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına, destek paylarının asıl dava davalısı Euro Sigorta A.Ş. lehine olarak düşük belirlenmesine göre, asıl ve birleşen dava davacıları vekili ve asıl dava davalısı Euro Sigorta A.Ş. vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi ile davacıların davalı ... yönünden davadan feragat ettiğini ancak feragatin bir ay içinde yapılacak ödeme vaadi olduğu, feragattan sonra ödeme yapılmadığı hususunun davalı ...’in de kabulünde olduğundan bu durumda davacıların feragatın temelini oluşturan ödeme vaadi konusunda hataya düştüğünün sabit olduğu, mahkemece feragatin iptali talebinin kabulü ile sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği, 2 yaşındaki desteğin 18 yaşında kazanç elde etmeye başlayacağı, bu yaşa kadar davacı baba...’ın yetiştirme gideri yapacağının kabul edildiği, mahkemece davacı baba Rıdvan bakımından murisin 18 yaşına kadar asgari ücretin %5'i oranında tespit edilecek yetiştirme giderinin indirilmesi gerektiği, mahkemece davalı ... şirketine müzekkere yazılarak hasar dosyasının getirtilip temerrüt tarihinin belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, 15.03.2021 havale tarihli aktüerya bilirkişi raporu ile gerçek zararın tespiti açısından TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre progresif rant uygulanmak suretiyle değerlendirme yapıldığı, dava sırasında yapılan ödemelerin icra dosyasına ait ödemeler olduğu, mahkemece verilecek kararı takiben icra dosyasında düşüm yapılarak yeniden hesaplama yapılması gerektiği, bu nedenle icra dosyasında yapılan ödemelerin iş bu dosyada mahsubunun gerekmediği tespitlerine yer verildiği, mezkur tespitlerin dosya münderecatına uygun olduğu, hasar dosyasının celbi için davacı vekiline süre verilmesine rağmen sigorta şirketine başvuru tarihine ilişkin belgeleri gönderilmediği, Euro Sigorta A.Ş. tarafından davacılara 24.01.2013 tarihinde başvuruya cevap verildiği anlaşıldığından bu tarihten itibaren 8 iş günü sonunda, 05.02.2013 temerrüt tarihi olarak kabul edildiği, kazada davalı ...'ın asli kusurlu olduğu, kusura ilişkin değerlendirmenin Yargıtay incelemesinde bozma nedeni yapılmadığı, davacıların sosyal ekonomik durumuna göre talep edilen manevi tazminat kalemlerinin zenginleşme aracı olacak nicelikte olmadığı değerlendirmesiyle hüküm kurulduğu, 02.02.2022 tarihli aktüerya bilirkişi raporuna göre baba ...'ın 148.648,44 TL, davacı ...'ın 236.519,42 TL destekten yoksun kalma tazminatı talep edebileceği belirlendiğinden mezkur dosyada hükmedilen bedeller mahsup edilmek suretiyle sigorta şirketinin poliçe limitiyle sorumlu olması sebebiyle 150.000,00 TL'yi aşan kısım yönünden garameten hesaplama yapıldığı, poliçe limitini aşan kısım yönünden araç sürücüsü ve sahibi sorumlu tutulduğu gerekçesiyle Mahkemenin 2022/427 Esas (Eski 2013/190 Esas) sayılı dosyası yönünden; açılan davanın kabulü ile; 22.579,46 TL maddi tazminatın davalı ... AŞ (Eski unvan Euro Sigorta AŞ) yönünden 05.02.2013 temerrüt tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden 18.03.2010 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, 19.471,96 TL maddi tazminatın davalı ... AŞ (Eski unvan Euro Sigorta AŞ) yönünden 05.02.2013 temerrüt tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden 18.03.2010 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak ...'a verilmesine, birleşen 2014/1195 Esas sayılı dosyası yönünden; açılan davanın kabulü ile; davacı ... yönünden; 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ve ... Hay. Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd Şti'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, davacı ... yönünden; 16.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ve ... Hay. Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd Şti'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, davacı Muhammed Demiray yönünden; 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ve ... Hay. Nak. İnş. San. Ve Tic. Ltd Şti'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı Muhammed Demiray'a verilmesine, davacı Muharrem Demiray yönünden; 3.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ve ... Hay. Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd Şti'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı Muharrem Demiray'a verilmesine, birleşen 2021/183 Esas sayılı dosya bakımından; açılan davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile; 2022-427 Esas sayılı dava dosyasında hükmedilen 22.579,46 TL maddi tazminat iş bu davada mahsup edilmek suretiyle belirlenen 213.939,96 TL tazminatın; garameten hesaplamasında (150.000,00 TL poliçe limitinde kalan) 92.110,26 TL'nin (davalı ... yönünden 05.02.2013 temerrüt tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden 18.03.2010 kaza tarihinden itibaren) işleyecek yasal faizi ile tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, poliçe limiti dışında kalan 121.829,70 TL'nin 18.03.2010 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ve ... Hay. Nak. İnş. San ve Tic. Ltd. Şti'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, fazlaya dair isteğin reddine, 2022/427 Esas sayılı dava dosyasında hükmedilen 19.471,96 TL maddi tazminat iş bu davada mahsup edilmek suretiyle belirlenen 129.176,48 TL maddi tazminatın; garameten hesaplamasında (150.000,00 TL poliçe limitinde kalan) 57.889,74 TL'nin (davalı ... yönünden 05.02.2013 temerrüt tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden 18.03.2010 kaza tarihinden itibaren) işleyecek yasal faizi ile tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, poliçe limiti dışında kalan 71.286,74 TL'nin 18.03.2010 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ve ... Hay. Nak. İnş. San ve Tic. Ltd. Şti'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, fazlaya dair isteğin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ...Ş., davalı ... Hayvancılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; şehirde yaşayan çocuğunun eğitim durumuna göre destek süresinin 25 yaş olarak kabul edilmesi gerekirken bilirkişi raporunda 18 yaş olarak kabul edildiğini, vefat eden ...'ın Diyarbakır ilinde yaşadığını üniversite öğrenimi görüp görmeme durumuna göre hesaplama yapması gerektiğini, evlenme yaşının eskiye oranla yüksek olduğunu, cenaze ve taziye giderlerinin hesaplanmamasının bozmayı gerektirdiğini, olay tarihinden itibaren faiz talebine rağmen, sigorta şirketi yönünden sigorta şirketine müracaat tarihinden itibaren faize karar verilmesinin hatalı olduğunu, müvekkilleri için hükmedilen manevi tazminatın oldukça düşük olduğunu ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur.

Davalı ...vekili temyiz dilekçesinde; davalı müvekkil sigorta şirketinin usuli kazanılmış haklarına zarar verilerek tazminat hesaplamaları yapıldığını, hatalı hesaplamalar sonucunda aleyhe hüküm kurulduğunu, bilirkişi raporları ile hem bakiye yaşam sürelerinin artırıldığını hem de bilinen dönem 2022 yılına kadar, bilinmeyen dönem ise 2022 yılı geliri kullanılarak hesaplandığını, bu raporlarının tamamına itiraz edilmiş olmasına rağmen, itirazları incelenmeden usuli kazanılmış haklara zarar verilerek karar verilmiş olup kararın kaldırılması gerektiğini, bilirkişi raporlarında muris ve davacıların bakiye yaşam sürelerinin TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre belirlendiğini eksik ve denetime elverişsiz bilirkişi raporu ile verilen hüküm bozulması gerektiğini, birleşen 2021/183 E sayılı dava açılmadan evvel sigorta şirketine başvuru şartı yerine getirilmeden dava açıldığını, bu dosyada taleplerin zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı definde bulunulduğunu, asıl ve birleşen dosya yönünden müvekkil şirketin temerrüdü söz konusu olmamasına rağmen 05.02.2013 tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesinin hukuk aykırı olduğunu, usuli kazanılmış hak sebebiyle asıl dava yönünden davacılar lehine mahkeme vekalet ücretinin ilk kararda verilen 4.925,65 TL'yi (iki davacı için toplam) aşacak şekilde ayrı ayrı 9.200,00 TL olarak hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur.

Davalı ... Hayvancılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... yönünden davadan feragat edildiğine göre davalı Bayden Ltd. Şti yönünden davanın reddi gerekmediğini, Diyarbakır 5 Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/650 E sayılı dosyasında hangi davacı şirket yönünden ıslah ettiğini belirtmediğini, maddi tazminat yönünden temyiz talebi yerinde görülmeyip reddedildiğinden davacılar yönünden maddi tazminat miktarının kesinleştiğini, bir dava karara bağlanıp verilen hüküm kesinleştikten sonra aynı taraflar arasında, aynı konuda aynı hukuki sebebe dayanılarak yeni bir dava açılması halinde ikinci davanın kesin hüküm nedeniyle esasa girilmeden dava şartı yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davalı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile sigortalı aracın yaptığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi atfıyla uygulanmasına devam olunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 vd maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ıncı maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90, 91 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekili ile davalı ... Hayvancılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekillerinin tüm ve davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3-Davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazları yönünden,
13.01.2015 tarihli İlk Derece Mahkemesi ilk kararı, davacı vekili ve davalı ...Ş vekili tarafından temyize getirilmiştir. Uyulmasına karar verilen Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 2015/12242 Esas 2018/9159 Karar sayılı 16.10.2018 tarihli bozma ilamında hesap raporunda destek paylarının hatalı olduğu ancak paylar daha düşük olduğundan davalının lehine olduğu gerekçesiyle bozulmadığı yalnızca 2 yaşındaki desteğin 18 yaşında kazanç elde etmeye başlayacağı, bu yaşa kadar davacı baba...’ın yetiştirme gideri yapacağının kabul edildiğini, mahkemece davacı baba Rıdvan bakımından murisin 18 yaşına kadar asgari ücretin %5'i oranında tespit edilecek yetiştirme giderinin indirilmesi gerektiği gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir. 13.01.2015 tarihli ilk kararda mahkemece 09.06.2014 tarihli aktüer raporunda destek tazminatı PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant hesap yöntemi kullanılarak yapılan hesaplamaya göre belirlenen tazminata hükmedilmiştir. Ancak mahkemenin 11.11.2022 tarihli ve 2022/807 Esas- 2022/807 Karar sayılı temyize konu edilen kararında hükme esas alınan aktüer raporunda bu defa TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant hesap yöntemi kullanılarak hesaplama yapıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar güncel asgari ücretle hesaplama yapılması doğru ise de TRH 2010 Yaşam Tablosundaki daha uzun yaşam süresine göre yapılacak hesaplamanın kararı temyiz eden davalı aleyhine sonuç yaratacağı da gözetildiğinde, PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre bakiye ömür süresi belirlenerek ve progresif rant tekniği kullanılarak hesaplama yapılması için daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınıp, oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

VI. KARAR
1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekili ile davalı ... Hayvancılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekillerinin tüm ve davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalı ...Ş.'ye iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ... Hayvancılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

30.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.