YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ

4. Hukuk Dairesi         2023/5167 E.  ,  2024/3792 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/166 E., 2022/626 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabulü

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Sigorta AŞ ve ... vekili tarafından temyiz edilmesine üzerine Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; 19.12.2008 tarihinde davalı ... Sigorta AŞ’ye zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi (ZMSS) ile sigortalı, ...’e ait, sürücü ... idaresindeki araç ile müvekkil ...’ın yolcu olarak bulunduğu sürücü ... idaresindeki aracın çarpışması sonucu müvekkil ...’ın sağ gözünün %100 görme kaybı ve yüzünde sabit eser olacak şekilde yaralandığını, fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuğunu belirterek davacı ... için sürekli iş göremezlik için 5.000,00 TL, efor kaybı için 5.000,00 TL, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun ödemediği tedavi gideri için 1.500,00 TL ve estetik ameliyat için 1.000,00 TL olmak üzere toplam 12.500,00 TL maddi, 90.000,00 manevi, diğer davacıların her biri için 30.000,00’er TL manevi tazminatın reeskont faiziyle birlikte müteselsilen tahsilini istemiş, 12.11.2013 tarihli dilekçe ile maddi tazminat istemini 385.817,51 TL ıslah etmiştir.

Birleşen davada davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'ın sevk ve idaresindeki araç ile ...'un sevk ve idaresindeki aracın çarpması sonucu ...'ın yaralandığını, dava konusu kaza ile ilgili olarak Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/360 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, 2015/40 sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, davalı ... yönünden davaya dahil edildiği tarihten itibaren maddi ve manevi tazminata hükmedildiğini, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Başkanlığının 2015/7657 Esas, 2016/993 sayılı kararı ile dahili davalı ... yönünden ek bir dilekçe ile davaya dahil edilemeyeceğinden bahisle hükmün bozulmasına karar verildiğini, Belediye Başkanlığının müvekkillerinin maddi ve manevi zararlarının tamamından diğer davalılar ile birlikte müteselsil olarak sorumlu olduğunu belirterek davanın kabulü ile öncelikle iş bu davanın Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/360 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik ... için 7.000,00 TL maddi, 6.000,00 TL manevi, eşi ... için 1.000,00 TL ve oğlu ... için toplam 8.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 19.12.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile (Sigorta şirketi açısından poliçe limiti sınırları kaydıyla ve manevi tazminat talebinden ayrık olarak) araç sahibi, araç sürücüsü ile birlikte müştereken ve mütesilsilen tahsili ile müvekkiline ödenmesi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın reeskont faizi ve temerrüt faizi talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu, kaza tespit tutanağının gerçeği yansıtmadığını, müvekkilinin Suşehri ilçesinden geldiğini ve Sivas'taki buzlanmadan haberi olmasının mümkün olmadığını, olay günü buzlanma olduğundan davacı tarafın trafiğe çıkarak kendini riske ettiğini, müvekkilinin eşinin Cumhuriyet Üniversite Tıp Fakültesi Hastanesinde yattığından trafiğe çıkmak zorunda kaldığını, trafik kazasında yaralanan...'ın kesin raporunun dosya içinde bulunmadığını belirterek davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; söz konusu poliçe gereği şirketlerinin sorumluluğunun limitle sınırlı olduğunu, manevi zararlardan ise sorumlu olmadığını, davanın açılmasına müvekkilinin sebep olmadığını, mahkeme masrafları, vekalet ücreti ve harçlarının sorumluluk oranına göre hesaplanmasının gerektiğini belirterek davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; söz konusu kazanın meydana geldiği yerin Karayolları 16. Bölge Müdürlüğünün sınırları dahilinde olduğunu, kazanın meydana geldiği yerin İl Özel İdaresinin cevabi yazısına göre Sivas Belediyesinin mücavir sınırları dahilinde olmadığını, mücavir alan içinde kalan yerlere Belediye Encümen kararı doğrultusunda hizmet götürüldüğünü, kazanın oluşmasında müvekkilinin bir kusur ve kabahatinin bulunmadığını, müvekkili idare açısından temerrüt koşulunun oluşmadığını, faiz talebinin kabul edilmesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEMECE VERİLEN İLK KARAR
Mahkemenin 27.01.2015 tarih ve 2009/360 Esas-2015/40 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacı ... için 385.156,57 TL maddi, 30.000,00 TL manevi, ... için 5.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL manevi tazminatın davalı ... yönünden dava tarihinden itibaren, davalı ... yönünden davaya dâhil edildiği tarihten itibaren, diğer davalılar yönünden olay tarihi olan 19.12.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İLK BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı davalı ... ve ... vekili temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 27.01.2016 tarih ve 2015/7657 Esas ve 2016/993 Karar sayılı ilamı ile "Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. 1-Davacılar vekili, dava dilekçesinde davalı olarak ..., ... ve ... Sigorta AŞ'yi göstermiştir. Yargılama esnasında 29.08.2013 tarihli ATK Ankara Trafik İhtisas Dairesinden alınan kusur raporuna göre Sivas Belediye Başkanlığına kaplama üzerindeki buzlanmanın kazanın oluşu üzerinde %20 oranında kusur atfedilince ibraz ettiği dâhili dava dilekçesi ile davalı ...’nın davaya dâhil edilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, dahili davalı ... diğer davalılar ile birlikte aleyhinde hüküm kurulmuştur. Oysa hüküm sadece davada taraf olanlara yönelik olarak verilebilir. Bu kural uyarınca, dava dilekçesinde davalı olarak gösterilmeyen taraf dava açıldıktan sonra ek bir dilekçe ile davaya dâhil edilemeyeceği gibi “mecburi dava arkadaşlığı” dışında ıslah yolu ile dahi taraf değiştirilemez. Buna göre, aleyhinde davacı tarafından usulen açılmış ve harç verilmiş bir dava olmadığı halde ... aleyhinde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
2-Hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda davacının gelirinin ne miktarda alındığı ve alınan gelire asgari geçim indirimi uygulanıp uygulanmadığı belirli değildir. Denetime elverişli olmayan aktüer bilirkişi raporu ile karar verilemez. Bu nedenle Mahkemece yapılacak iş, konusunda uzman aktüer bilirkişiye dosya tevdi edilerek davacının tazminata esas gelirinin asgari ücret mi yoksa ne miktarda gelirin esas alındığı açıkca gösterilerek aktif dönemde asgari geçim indiriminin uygulandığı gelirin esas alınması, pasif dönemde ise asgari geçim indirimsiz gelirin esas alınarak denetime açık rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
3-Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları A-1.maddesinde sigortacı poliçede belirtilen aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarar uğramasına sebebiyet vermiş olmasında dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği, yine Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.2.b maddesi uyarınca, harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinin de sorumlu olduğu düzenlenmiştir.
Somut olayda davalı ... Sigorta AŞ sigortalı 34 AN 6090 plakalı araç 26.12.2007-2008 tarihleri arasında trafik sigortası ile sigortalı olup 19.12.2008 kaza tarihi itibariyle sigorta poliçesi teminat limiti 125.000,00 TL olup, davalı ... Sigorta AŞ'nin tazminattan bu limitle, yargılama harç ve masraflardan ise limitin tazminata oranıyla sorumlu tutulması yerine yazılı olduğu şekilde karara verilmesi doğru görülmemiştir.
4-Bozma nedeni dikkate alınarak şimdilik sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir. gerekçesiyle Mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 31.05.2018 tarih ve 2016/410 Esas, 2018/176 Karar sayılı kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda asıl dava yönünden davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, birleşen dava yönünden davanın kabulüne, davanın sigorta şirketi yönünden reddine, bilirkişi raporunda maliyet zararının 417.100,22 TL olduğu belirtilmekle bu zararın %20'sine tekabül eden 83.420,00 TL'nin olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte Sivas Belediye Başkanlığından, %80'ine tekabül eden 208.680,18 TL'nin diğer davalılar ... ve ...'dan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacı tarafa verilmesine, manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulüne, davacı ... için 6.000,00 TL, davacı ... için 1.000,00 TL, davacı ... için 1.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Başkanlığından alınarak bu davacılara ayrı ayrı verilmesine, davacı vekilinin manevi tazminata ilişkin talebi de dikkate alınarak diğer davalılar ... ve ... için manevi tazminat talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. İKİNCİ BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin ikinci kararına karşı davacılar vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 04.11.2020 tarih ve 2018/5376 Esas ve 2020/6507 Karar sayılı ilamı ile "1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.2-) Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Tek bir olaya bağlı aynı haksız eylemden değişik hukuki nedenlerle sorumlu olanlardan her biri, BK.nun 50. ve 51. (6098 sayılı BK’nun 61 ve 62. md.) maddeleri uyarınca, zarardan müteselsilen sorumludurlar. Müteselsil sorumlulukta, kural olarak borçlulardan her biri, aynı Kanunun'un 141. (6098 sayılı BK’nun 162. md.) maddesine göre, borcun tamamından sorumludurlar. Nitekim, 2918 sayılı KTK.nun 88/1 nci maddesinde, trafik kazası nedeniyle müteselsil sorumluluk öngörülmüştür. Davacılar, zararlarını müştereken ve müteselsilen talep edebilecekleri gibi yasanın verdiği müteselsilen talep hakkından açıkça vazgeçerek her bir failin kusuru oranında da talepte bulunabilirler. Somut olayda; davacılar vekili asıl davada, karşı araç sürücüsü, maliki, zmss sinden, birleşen davada ...'ndan müştereken ve müteselsilen maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. 29.08.2013 tarihli ATK kusur raporunda Sürücü ...'un, %80 (Yüzdeseksen) oranında kusurlu olduğu, kaplama üzerinde meydana gelen buzlanmanın, kazanın oluşu üzerinde %20 (Yüzdeyirmi) oranında etkili olduğu belirtilmiş olup, mahkemece, hesaplanan toplam maluliyet tazminatının kusur oranlarına göre %20 sine tekabül eden 83.420,00 TL sinin Sivas Belediye Başkanlığından, %80 ine tekabül eden 208.680,18 TL sinin diğer davalılar ... ve ... dan tahsiline karar verilmiştir. Davacılar vekilinin, asıl ve birleşen dava dilekçesinde zararın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmakla yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler gereği davalıların müşterek ve müteselsilen sorumluluk ilkeleri gereği tazminatın tamamından sorumluluğuna hükmetmek gerekirken yazılı şekilde kusur oranlarına göre belirlenen miktardan sorumlu olacakları şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. "gerekçeleriyle mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; asıl davada davacı vekilinin beyanları doğrultusunda davalılar ... ve ... hakkında açılan davaya dair karar verilmesine yer olmadığına,
davanın sigorta şirketi yönünden reddine, birleşen davada; maddi tazminat yönünden; davanın kabulü ile 83.420,00 TL maddi tazminatın 19.12.2008 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Başkanlığından alınarak davacılara verilmesine, manevi tazminat yönünden; davanın kabulü ile davacı ... için 6.000,00 TL, davacı ... için 1.000,00 TL, davacı ... için 1.000,00 TL manevi tazminatın 19.12.2008 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ndan alınarak davacılara ayrı ayrı verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkeme'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kazanın meydana geldiği yerdeki yolun bakım ve onarım sorumluluğunun kendilerine ait olmadığını, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün sorumlu olduğunu, faizin birleşen davanın açıldığı tarihten itibaren işleyeceğini, mahkemece, asıl davadaki davalılar (araç maliki ve sürücü) hakkında davacı vekilinin sulh beyanı doğrultusunda karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini, müvekkili Sivas Belediyesi açısından ise birleşen davanın kabulüne ve %20 kusur oranına tekabül eden tazminata hükmedilmiş olmasına rağmen, asıl davada davacı tarafça yapılan yargılama giderleri ile tüm harçların tamamından müvekkilinin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davalıların sürücüsü, işleteni ve sigortacısı olduğu aracın karıştığı tarfik kazasında, davacı yolcu Arife'nin yaralanması nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme
1. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmamasına, özellikle, daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakıldığı için kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmamasına göre davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Birleşen davada davacılar vekili, ... aleyhine maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuş, yargılama sırasında maddi tazminat yönünden davalı ...'nın hesaplanan maddi tazminatın %20'sine tekabül eden 83.420,00 TL'den sorumlu tutulması yönünde dilekçe sunmuştur.
Mahkemece birleşen Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/386 Esas sayılı dosyasında talep gibi davanın kabulü ile 83.420,00 TL maddi tazminatın 19.12.2008 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Başkanlığından alınmasına karar verildiği halde, hükmün 3. bendinde davalı ... davacılar tarafından asıl ve birleşen davada yapılan yargılama giderinin tümünden sorumlu tutulmuş ve yine hükmün 4. bendinde de asıl ve birleşen davaya yönelik hesaplanan harcın tamamından davalı ... sorumlu tutulmuştur.

...'nın asıl davanın davalısı olmadığı gözetildiğinde, hükümde asıl dava ve birleşen davaya yönelik, yargılama giderleri ve harçların tamamından sorumluluğuna karar verilmesi doğru olmayıp bozma nedeni ise de; bu yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden HUMK'nun 438/7 nci maddesi uyarınca hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR
1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle birleşen dava davalısı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE

2-.Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle birleşen dava davalısı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hüküm fıkrasının 3 numaralı bendinde yer alan “2.348,85 TL yargılama giderinin" cümlesinden sonra gelmek üzere "469,77 TL'sinin" ibaresinin eklenmesine, 4 numaralı bendin hükümden çıkarılarak yerine "birleşen davada peşin harç olarak alınan 51,24 TL ve başvuru harcı olarak alınan 29,20 TL harç olmak üzere toplam 80,44 TL harcın davalı ...'ndan alınarak davacılara ödenmesine" cümlesinin yazılmasına hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının birleşen davada davalı ... Başkanlığına iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

25.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.