YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ

4. Hukuk Dairesi         2023/2701 E.  ,  2024/3781 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/285 E., 2022/74 K.
HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı asıl ve birleşen davada davalı ... vekili tarafından adli yardım talepli olarak temyiz edilmiştir.

Adli yardım, temyiz yoluna başvuru sırasında talep edilmekle; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 336 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, adli yardım talebini inceleme görevi Yargıtaya aittir.

Adli yardım, 6100 sayılı Kanun’un 334 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddelere göre gerçek kişiler ile kamuya yararlı dernek ve vakıfların yararlanabileceği adli yardımın şartları, ödeme gücünden yoksun olma ve talebin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Adli yardım talebinde bulunan gerçek kişi veya tüzel kişinin yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri de mahkemeye ibraz etmesi gerekir. Adli yardım talebinde bulunanın ödeme gücünden yoksun olup olmadığı, bu belgeler incelenerek belirlenecektir.

Bu açıklamalar ışığında adli yardım talebinde bulunan davalı ...'in, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken temyiz yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşıldığından, adli yardım talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; 04.12.2009 tarihinde durakta bekleyen yaya müvekkili...ye, davalıların sürücüsü, işleteni, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı (ZMSS) Axa Sigorta A.Ş. ve kasko sigortacısının...Sigorta A.Ş. olduğu aracın çarptığını, ...'nin kaza sonrası yatalak ve kronik bakıma muhtaç olduğunu, sürücü ......,'ın kaza esnasında alkollü ve ehliyetsiz olduğunu belirterek davacı ... için fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 200.000,00 TL maddi tazminatın tüm davalılardan, ... için 50.000,00 TL diğer davacıler eş ...ve çocuk ... için ayrı ayrı 25.000,00'er TL manevi tazminatın sigorta şirketleri dışındaki davalılardan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş; 23.07.2012 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini toplam 2.294.903,00 TL'ye davalı sürücü ve işleten yönünden artırmıştır. Yargılama sırasında tedavi giderleri yönünden SGK, davaya dahil edilmiştir.

Davacılar vekili birleşen davada da, ...'nin anne ve babası olan davacılar ... ve... için ayrı ayrı 15.000,00'er TL, kardeşleri olan diğer davacılar için ayrı ayrı 7.000,00'er TL manevi tazminatın davalılardan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalı ...Ş vekili, davalı...Sigorta A.Ş vekili ve dahili davalı SGK vekili, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemece asıl davanın kısmen kabulü ile davacı ... için kazanç kaybı ve bakıcı gideri olarak toplam 1.010.788,70 TL'nin olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen (dahili davalı SGK dışındaki) tüm davalılardan (Davalı ...Ş ve davalı...Sigorta A.Ş bakımından dava tarihinden itibaren yasal faiz hesaplanmak ve sigorta poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla), tedavi gideri olarak toplam 4.848,19 TL'nin olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ..., ... ve dahili davalı SGK'dan tahsiline; davacı ... için 10.000,00 TL, davacı eş ve çocuk için ayrı ayrı 7.500,00'er TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den tahsiline; birleşen davanın kısmen kabulü ile davacı anne ve baba için ayrı ayrı 5.000,00'er TL, kardeşler için ayrı ayrı 4.000,00'er TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... vekili, davalı ...Ş vekili, davalı...Sigorta A.Ş vekili ve dahili davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Hukuk Dairesi 19.01.2021 tarih ve 2019/1342 Esas 2021/131 Karar sayılı ilamında; "...1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde hukuka ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı ... vekilinin tüm; davacılar vekilinin ve dahili davalı SGK vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2-)Dava, trafik kazası sonucu oluşan cismani zarardan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bakıcı, tedavi ve yan masraf giderleri istemine ilişkindir.
Borçlar Kanunu’nun 47. maddesi hükmüne göre (6098 sayılı TBK. md. 56), hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Manevi tazminat, zarara uğrayanda, manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. Takdir edilecek miktarın, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1976 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde de takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanır iken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.
Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de gözönünde tutularak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, Türk Medeni Kanununun 4. maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hukuka ve hakkaniyete göre hükmedeceği öngörülmüştür.
Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, asıl davada davacı ..., eşi ...ve çocuğu ... ile birleşen davada...nin annesi... ve babası ... lehine takdir olunan manevi tazminatların az olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun manevi tazminatlara hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.
3-Davacı tarafça, dava öncesinde davalı ... şirketlerine ayrı ayrı başvuruda (K.T.K. 99.md) bulunulmasına karşın, mahkemece başvuru tarihlerinden itibaren temerrüt tarihleri belirlenerek faizin o tarihlerden başlatılması gerekirken, temerrüt tarihinin dava tarihi olarak kabulü hatalı olmuştur.

4- Hükmolunan maddi tazminat, sigorta bedelini geçerse, sigortacı yargılama giderleri ile avukatlık ücretini sigorta bedelinin tazminata oranı dahilinde ödemekle yükümlüdür. Davalı ... şirketleri Axa Sigorta A.Ş ve...Sigorta A.Ş, maddi tazminat yönünden ve poliçe limiti ile sınırlı olarak sorumlu tutuldukları halde kaza tarihindeki poliçe limiti ile hükmolunan maddi tazminat arasında oran kurulmaksızın hükmedilen maddi tazminatlara ilişkin olarak vekalet ücreti, yargılama gideri ve harç miktarlarının tamamından diğer davalılar ile birlikte sorumluluklarına karar verilmesi doğru değildir.
5-Dahili davalı ... Başkanlığı harçtan muaf olmasına karşın, dahili davalı aleyhine harca hükmederek yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin tüm; davacılar vekilinin ve dahili davalı SGK vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE; (2) ve (3) nolu bentlerde açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin, (4) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ...Ş vekilinin ve davalı...Sigorta A.Ş vekilinin, (5) nolu bentte açıklanan nedenlerle dahili davalı SGK vekilinin, temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA" karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, bozma ilamına uyalarak yapılan yargılama sonucunda; davalı ... şirketleri ile ilgili olarak HDİ Sigorta A.Ş. (önceki...Sigorta A.Ş.) bakımından 17.05.2010 tarihli başvuru, davalı ... yönünden 21.04.2010 tarihi esas alınarak 8 günlük sürede ödeme yapılmadığından, temerrüt durumunun 25.05.2010 ve 29.04.2010 tarihlerinde gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, davacılar ..., ...ve ... ile birleşen davada davacı olan anne... ve baba ... yönünden manevi tazminatların arttırılması suretiyle karar verilmesi gerektiği, dahili davalı SGK yönünden harç ile ilgili bozma gerekçesi ile bozma ilamında yer alan sigorta şirketleri ile ilgili teminat limitini aşan tazminat yönünden yargılama giderleri ile ilgili sorumluluk durumunun teminat limiti ile orantılı olarak belirlendiği gerekçesiyle asıl davada davacı ... bakımından maddi tazminat talebi açısından; davanın kısmen kabulü ile kazanç kaybı ve bakıcı gideri olarak toplam 1.010.788,70 TL'nin (dahili davalı SGK dışındaki tüm davalılardan) olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen (Davalı ...Ş. için 29.04.2010, davalı Ergo (HDİ Sigorta) Sigorta A.Ş. için 25.05.2010 tarihlerinden itibaren faiz uygulanmak suretiyle yasal faizi ile birlikte sigorta poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla) davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, tedavi gideri olarak toplam 4.848,19 TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ..., ... ve dahili davalı SGK'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, manevi tazminat talebi bakımından; davanın kısmen kabulü ile 25.000,00 TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... bakımından manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 15.000,00 TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den alınarak adı geçen davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... bakımından: manevi tazminat talebi bakımından; davanın kısmen kabulü ile 10.000,00 TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'dan alınarak adı geçen davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, birleşen Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/518 Esas sayılı dosyasında; davacı ... bakımından: manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne. 10.000,00 TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... bakımından: manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000,00TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine davacı ... bakımından: manevi tazminat talebi bakımından; davanın kısmen kabulü ile toplam 4.000,00 TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... bakımından: manevi tazminat talebi bakımından; davanın kısmen kabulü ile toplam 4.000,00 TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... Başarmak bakımından: manevi tazminat talebi bakımından; davanın kısmen kabulü ile 4.000,00 TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... (kardeşi) bakımından: manevi tazminat talebi bakımından; davanın kısmen kabulü ile 4.000,00 TL'nin olay tarihi olan 04.12.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve ...'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davalı malikin aracın hile ile rızası dışında kullanılarak kazanın meydana geldiğini, davalı ile kaza arasında illiyet bulunmadığını, herhangi bir kusuru bulunmadığını, manevi tazminatların fahiş olduğunu, davalının ekonomik durumunun iyi olmadığını belirterek Mahkemece verilen kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe:
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davalıların sürücüsü, işleteni olduğu, davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi, İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMSS) Poliçesi teminat altına alınan aracın, davacı yayaya çarpması sonucu davacının yaralanması nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı, bakıcı gideri ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme
Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan mahkeme kararının ONANMASINA,

Davalı ...'in adli yardım talebi Dairemizce kabul edilmiş ise de HMK'nın 339 uncu maddesi gereğince temyizde haksız çıktığından 71.455,10 TL kalan onama harcının davalı ...'den tahsili ile hazineye irat kaydına

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

25.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.