YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ

4. Hukuk Dairesi         2023/12387 E.  ,  2024/5281 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2010/306 E., 2021/677 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen kurum zararı nedeniyle alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ile davalılar tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı ... vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 30.05.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir..

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukat ... ile davalı ... vekili Avukat ... ... ve davalı asil ... geldiler. Asıl ve vekillerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra eksiklik nedeni ile geri çevrilen dosya eksik hususlar tamamlanarak tekrar gelmekle, işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 27.05.2024 gününde tetkik hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Maliye Bakanlığı Muhasebat Kontrolörleri tarafından 2006 yılında Eminönü Mal Müdürlüğünde yargı harçlarının red ve iadelerinde (Sahte Sayman Mutemedi alındısı, Sahte Mahkeme kararı, Sahte İcra teskeresi bulunan) 6 ayrı ödemede toplam 1.351.278.00 YTL tutarındaki yargı harcının yersiz iade işlemine ilişkin düzenlenen 30.5.2007 tarih 1/2 sayılı inceleme raporunda 15.06.2006 tarih 13376 yevmiye nolu 79.656.60 YTL yersiz ödendiği inceleme raporu ile tespit edildiğini bu ödemeden müteselsil sorumlu ... ve ... adına 79.656,60 YTL borç çıkarıldığını bu durumdan her iki davalının sorumlu olduğunu belirterek bu miktarın 15.06.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... cevap dilekçesinde, ödeme yapılan belgelerin eksik olmadığını, 2004/7 sayılı uygulama iç genelgesi gereği belgelerin alındığını, mevzuata uygun olmayan bir görevin yapılmasının söz konusu olmadığını belirterek davanın redddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davayı kabul etmediklerini belirterek zararın meydana gelmesinde ...'ın bir kusurunun ve ihmalinin söz konusu olmadığını, harç iadesinde lazım gelen bütün yasal yolun takip edildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 20.01.2009 tarihli ve 2007/407 Esas, 2009/9 Karar sayılı kararıyla, "... Tüm deliller toplandıktan sonra dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır. Bilirkişi Mali Müşavir Muammer Kocatepeli 18.9.2008 tarihli raporunu ibraz etmiştir. Mahkememizce bu rapor incelenmiştir. Raporda sahte mahkeme kararı ve sahte icra teskeresi ile 15.6.2006 tarih 13.376 nolu yevmiye kayıtlı reddiyat ile sahte ünvanlı ...adına 79.656.60 YTL yersiz ödenmesi dolayısı ile müteselsil sorumlular, ... ve ...'ın Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü'nün 2004/7 sayılı genelgesinin 1. maddesi son parağrafında belirtilen red ve iadeler için istenmesi gereken belgelerin tamamını, davalılar tarafından istenerek ödemenin yapılmış olduğu, bu belgelerin sahte olarak anlaşılmasının bu konuda eğitim almış , profosyonel sahtecilik uzmanları tarafından bilinmesinin mümkün olduğunu , davalıların yapılan ödemede mevzuatta aykırı keşif ve usulsüzlüğün bulunmadığı, davalıların yapılan ödemede iş birliği ve organize olmadıklarına, dolayısı ile usulsüz ödenen 79.656, 60 YTL'den sorumlu olmadıklarının belirtmiştir. Bilirkişinin bu raporu mahkememizce incelenmiş, hüküm kurulurken rapor esas alınmıştır. Her iki davalının yapılan ödemede bir ihmalinin, bir kastının, eksik incelemesinin söz konusu olmadığı düşünülmüştür. Her iki davalı ödeme yaparken, bakanlık genelgesi ile istenmesi gereken belgelerin tamamını istemişler ve buna göre ödeme yapmışlardır. Her iki davalının bir sorumluğunun söz konusu olamayağı nedeniyle açılan davanın reddine karar verilmiştir.
Sarıyer 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/401 esas, 2008/454 karar sayılı dosyasında yine ... ve ... nedeniyle aynı ödemenin 127.213,20 YTL'lik kısmı hakkında dava açılmış, mahkemece 30.12.2008 tarihinde red kararı vermiştir..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 06.04.2010 tarihli ve 2009/8244 Esas, 2010/3994 Karar sayılı ilamıyla, "... Dava konusu olay ile ilgili olarak davalılar hakkında açılmış bulunan ceza davasının henüz sonuçlanmadığı anlaşılmaktadır. Borçlar Yasası'nın 53. maddesi gereğince ceza mahkemesinin beraat kararı, hukuk hakimi yönünden bağlayıcı değilse de ceza mahkemesince belirlenecek maddi olgular hukuk hakimi yönünden de bağlayıcıdır. Dava konusu olayın özelliği nedeniyle ceza mahkemesindeki davanın sonucu beklenmeli ve ondan sonra tüm kanıtlar birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca uygun bir karar verilmelidir. Yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilmeyerek, yerinde olmayan gerekçeyle, yazılı biçimde karar verilmiş olması, usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.... " gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, "... toplanan deliller, 02.07.2020 tarihli bilirkişi raporu ve Ağır Ceza Mahkemesi dosyası nazara alınmak suretiyle; Eminönü Mal Müdürlüğü’nde şef ve müdür olarak görev yapan davalılardan ... ile ...'nun sahte olarak düzenlenen ve üzerinde zabıt katibinin imzası bulunmayan mahkeme kararı ile yine sahte olarak düzenlenen üzerinde icra müdürünün ismi, soy ismi ve sicil numarası bulunmayan icra müdürlüğü yazısı ile sahte nüfus kimlik belgesi, sahte sayman mutemedi alındısı yazısı sunan kişiye para ödeyerek idareyi zarara uğrattıkları; ödeme işlemlerindeki tutarların yüksek oluşu ve sunulan belgelere göre gereken özeni göstermeyen davalıların kusurlu oldukları, 79.656,60 TL kurum zararına sebebiyet verdikleri, ancak davalılar olayın asli failleri olmayıp olaya iştiraklari de bulunmayan davalıların zararın tamamından sorumlu tutulmalarının doğru olmadığı, olay tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı BK'nun 43-44. maddeleri uyarınca tazminat tutarından %60 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak zararın 31.862,64 TL'sinden sorumlu tutulmaları gerektiği kanaatiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, yasal düzenlemeler gereği hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeniyle, davanın kısmen reddedilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım için davalı yararına vekalet ücreti takdir edilemeyeceği göz önüne alınarak hüküm kurulmuştur ..." gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü-kısmen reddi ile 31.862,64 TL'nin 15.06.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili ile davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalıların ödeme yaparken gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek kurumu zarara uğrattığını belirterek davanın tümden kabul edilmesi gerektiğini belirterek; kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kamunun sahtecilik yapılarak zarara uğratıldığını, davalının sahteciliği yapanlarla işbirliği yahut yardım ilişkisi içerisinde olmadığını, yargılamanın hiçbir aşamasında da bu yönde iddiada bulunulmadığını, zarar ve davalıya atfedilen kusur yönünden illiyet bağı bulunmadığını, sahteciliği yapan şahısların sahte nüfus cüzdanı, mahkeme kararı ve sayman mutemedi alındısı gibi belgeler düzenlediklerini, mahkeme tarafından 02.07.2020 tarihli bilirkişiler raporu hariç şu ana kadar alınan bilirkişi raporlarında ya belgelerin sahte olmasının anlaşılmasının ancak bu konuda eğitim almış profesyonel sahtecilik uzmanları vasıtasıyla olabileceği ya da Mal Müdürlüğü'nde görevli Yahya Hakan Muratlı dışındaki memurların yapılan sahteciliği anlayamamalarının normal olduğu kanaatine varıldığını, dosyada alınan pek çok raporda davalıların kusursuz olduğu, sahteciliğin anlaşılmasının güç ya da imkansız olduğunun belirtildiğini, davanın reddi gerektiğini, reddedilen kısım yönünden davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... temyiz dilekçesinde; iddiaların gerçeği yansıtmadığını, davalının bu olayda kasıt ya da ihmali bulunmadığını, ödemede dört kişinin görev yapmakta olduğunu, diğer iki şahsın hukuki gerekçe gösterilmeden sorumsuz sayılmasının hakkaniyetli olmadığını, harcama yetkilisi olan şahsın Sayıştay Genel Kurul kararı gereğince harcamalardan sorumlu olduğunu, davalının tazminatla sorumlu kabul edilmesinin yasal dayanağı olmadığını, davalılar lehine olan delillerin dikkate alınmadığını, davanın reddi gerektiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalıların ihmali sonucu oluşan kurum zararının davalılardan tazmini talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427, 428 ve 439 uncu maddesi, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (mülga) 41 inci maddesi.

3. Değerlendirme
Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, bozmaya uygun karar verilmiş olmasına, özellikle davalıların sahte olarak düzenlenen ve üzerinde zabıt katibinin imzası bulunmayan icra mahkemesi kararı ile yine sahte olarak düzenlenen ve üzerinde icra müdürünün ad, soyad ve sicil numarası bulunmayan yazısı ile özel sıra numarası bulunmayan sayman mutemedi alındısına istinaden gerekli kontrolleri yapmadan sahte kimlikle açılmış bulunan hesaba yargı harcının ödenmesine sebebiyet vermiş olmalarına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı vekili, davalı ... vekili ile davalı ...'nun temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Davacı vekili, davalı ... vekili ile davalı ...'nun yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan mahkeme kararının ONANMASINA,

17.100,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine,

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 13/J maddesi uyarınca davacıdan harç alınmamasına,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalılar ... ve ...'ya yükletilmesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

27.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.