YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ

4. Hukuk Dairesi         2023/11199 E.  ,  2024/4099 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/152 E., 2023/268 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar ...Sigorta A.Ş. ve ... Taşımacılık şirketi ve...Lojistik şirketi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; müteveffa ...'ın yolcu olarak bulunduğu, davalı ... Sigorta A.Ş.'ye sigortalı, davalı ...'nin sürücü, davalı ... Taşımacılık Şirketinin işleten, davalı .....,Lojistik şirketinin malik, davalı ...Ş.'ye ihtiyari mali sorumluluk sigortası (İMSS) poliçesi ile sigortalı bulunan aracın 18.03.2011 tarihinde yaptığı tek taraflı kazada vefat ettiğini, müteveffanın ...Kargonun Yeşilköy acentası olduğunu, davacı ...'nın annesi ve diğer davacıların kardeşleri olduğu ve davacı ...'in %100 özürlü olduğu ve desteğin, bakımına ihtiyacı olduğunu beyanla belirsiz alacak davası olarak ikame ettikleri davada her bir davacı için ayrı ayrı 5.000,00 TL destek tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş. hariç olmak üzere diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili, ...Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen poliçede 300.000,00 TL manevi tazminat teminatı bulunduğunu, davacı ... için 200.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL manevi tazminatın ... Sigorta hariç ve ...sigortanın teminat limiti ile sınırlı olmak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davacı vekili; 07.02.2016 tarihli dilekçesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107/2 nci maddesi uyarınca davacı ... için talebini 25.124,26 TL, davacı ... için talebini 80.790,21 TL olarak toplam 138.914,47 TL olarak artırmıştır.

Davacı vekili 29.05.2023 tarihli dilekçesi ile davacı ... için talebini 334.953,59 TL, davacı ... için talebini 291.201,44 TL olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davaya konu aracın 06.01.2011-06.11.2012 tarihleri arasında zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) ile kendilerine sigortalı olduğunu, 200.000,00 TL teminat miktarı olduğunu, manevi tazminattan sorumlu olmadıklarını, kusur ve aktüer rapor alınması gerektiğini, temerrüde düşmediklerini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; manevi tazminat taleplerinin 300.000,00 TL'ye kadar teminat altına alındığını, sorumluluklarının doğabilmesi için trafik sigortasındaki limitlerinin tükenmiş olması gerektiğini, talep edilen manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Davalılar ... Taşımacılık Ltd. Şti., ...Lojistik Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davada taraf sıfatları olmadığını, husumet, yetki ve iş bölümü itirazında bulunduklarını, maddi ve manevi tazminat taleplerinin fahiş olduğunu, ... Taşımacılık şirketinin işleten sıfatına haiz olmadığını, davanın ... Sigorta şirketine ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) ihbar edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 01.03.2018 tarihli ve 2013/217 Esas, 2018/245 Karar sayılı kararıyla; davacıların 18.03.2011 tarihinde davalıya sigortalı aracın yapığı kazada destekleri ...'ın vefatı nedeni ile destekten yoksun kaldıklarını beyan ederek destek tazminatı ve manevi tazminat talebinde bulundukları, davacı vekilinin davalı ...'ye yönelik davayı takip etmediğini beyan ettiği, davalı ... sigortanın kaza yapan aracın İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortacısı olduğu ve 500.000,00 TL teminatı bulunduğu, manevi tazminat teminatının 300.000,00 TL olduğu, ...Sigortanın kaza yapan aracın Zorunlu Karayolu Taşıcılık Mali Sorumluluk Sigortası ile sigorta yaptırıldığı, 200.000,00 TL teminatı olduğu, Adli Tıp Kurumundan alınan raporda davalı sürücü ...'nin kazada tam ve asli kusurlu olduğunun belirlendiği, davacı vekilinin davalı ... ... feragat etmiş ise de usulun esastan önce geleceği, 04.05.2012 tarihinde takipsiz bırakılan dosya için yenileme dilekçesi bulunmadığından bu davalı açısından davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, davalılardan biri hakkında verilen feragatin müteselsil borçlular için de geçerli olacağından feragatin sirayeti nedeni ile maddi tazminat talebinin reddi gerektiği, olayın oluş şekli tarafların sosyal ve ekonomik durumları dikkate alındığı takdirde manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulüne karar verildiği, davalı ... yönünden davanın açılmamış sayılmasına ve davalı ... lehine feragat olduğundan bu davalılar aleyhine manevi tazminata hükmedilmediği gerekçesi ile davalı ... hakkında HMK'nın 150 inci maddesi gereği davanın açılmamış sayılmasına, diğer davalılar yönünden feragat nedeni ile maddi tazminat davasının reddine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, davacı ... lehine 25.000,00 TL davacı ... ve ...lehine ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan ...Lojistik..Ltd. Şti., ... Taşımacılık Turizm. Tic. Ltd. Şti., ...Genel Sigorta'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili; davadan feragat etmediklerini, yapılan ödeme oranında... Sigorta, ...Lojistik Şirketi, ...'den maddi tazminat taleplerinden vazgeçtiklerini, manevi tazminatın yetersiz olduğu gerekçeleri ile kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 21.01.2019 tarih, 2018/975 Esas, 2019/60 Karar sayılı kararı ile davanın trafik kazası nedeni ile maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin olduğu, yargılama aşamasında sunulan 02.09.2014 tarihli ibraname ve sulh anlaşması içeriğine göre davacıların destekten yoksunluk sebebiyle maddi tazminatlarını kazaya karışan otobüsün zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortacısı... sigortadan aldıkları, bu gerekçeyle de mahkeme dosyası da zikredilerek ...Sigorta A.Ş, ...Loj.Yem.Ltd.Şti. ve ...ye yönelik maddi tazminat taleplerinden feragat ettikleri anlaşılmakla mahkemece feragat ve feragatin sirayeti nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesinde bir usulsüzlük olmadığı, olayın oluş şekli, desteğin kazada kusurunun olmaması nedenleri ile manevi tazminat miktarının az olduğu bu nedenle davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne karar verildiği, davalı ... yönünden davanın açılmamış sayılmasına ve davalı ... lehine feragat olduğundan bu davalılar aleyhine manevi tazminata hükmedilmediği gerekçesi ile davalı ... ... hakkında HMK'nın 150 inci maddesi gereği davanın açılmamış sayılmasına, diğer davalılar yönünden feragat nedeni ile maddi tazminat davasının reddine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, davacı ... için 50.000,00 TL davacı ... ve ..,....., için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan...Lojistik.Ltd. Şti., ...Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti., ...Genel Sigorta'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 20.10.2020 tarih, 2019/3310 Esas, 2020/5865 Karar sayılı ilamı ile
"1-6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanununun 362/1.a maddesinde öngörülen kesinlik sınırı, 6763 Sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle HMK'ya eklenen EK-Madde 1'de öngörülen yeniden değerleme oranı da dikkate alındığında, 2019 yılı için 58.800,00 TL'dir. Davacı kardeşler ... ve ...yönünden reddedilen manevi tazminat miktarları itibariyle temyiz eden davacılar bakımından; tüm davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat miktarları itibariyle de temyiz eden davalı ...Ş. bakımından, temyize konu edilen karar kesin niteliktedir. Kesin olan kararların temyiz istemleri hakkında mahkemece bir karar verilebileceği gibi, 1.6.1990 gün 3/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca Yargıtay tarafından da temyiz isteminin reddine karar verilebileceğinden, davalı ...Ş. vekilinin temyiz dilekçesinin tümünün ve davacılar vekilinin temyiz dilekçesinin davacılar ... ve ...yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.
2-Davacılar vekilinin davacı ... lehine hükmedilen manevi tazminata ilişkin temyiz itirazlarının incelemesine gelince; dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde ve tazminatın takdirinde B.K.nun 47 nci maddesindeki özel haller dikkate alınarak hak ve nasafet kuralları çerçevesinde karar verilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre davacılar vekilinin yerinde görülmeyen aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
3-Dava trafik kazası nedeni ile destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Davacıların kaza nedeniyle hakettiği tazminatların zorunlu taşımacılık sigorta poliçe limitinin tamamı olan 200.000,00 TL'si ferileri ile birlikte 250.000,00 TL olarak davalı ...Ş. tarafından 21.08.2014 tarihinde ibraname alınmak suretiyle davacılara ödenmiştir.
Buna karşılık mahkemece "Müteselsil sorumlulardan birisi hakkındaki davadan feragat beyanı, diğer müteselsil borçlular yönünden de teselsülen feragat niteliği taşır ve böylece diğer müteselsil sorumluların da (davalı borçlular) sorumluluktan kurtulmuş olacağı" gerekçesiyle davacı tarafın maddi tazminat talebi yönünden davasının tüm davalılar yönünden reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince de kararda bir usulsüzlük görülmemiştir.
Davacılar vekili, davalı ...Ş'.nin ödemesi sonrası bu miktarı düşerek davacıların destek taleplerini artırmış, feragat açıklamasında davalı işleten-... Taşımacılık Ltd. Şti.'ye karşı maddi tazminat davalarının devam ettiğini belirtmiştir. Bu durumda, müşterek müteselsil sorumlu davalı ... şirketinin limitin tamamını kapsayan ödemesi nedeniyle, sigorta şirketi hakkındaki feragatten davalı işletenin de limit kadar yararlanacağı, diğer bir deyişle davacıların ibraname ile poliçe limitinin tamamı için davalılardan tazminat talep hakkını kaybedeceği, hakkın özünden tamamen feragat etmeyen davacılar için hesaplanan tazminattan 200.000,00 TL'nin düşülmesi sonucu davacıların bakiye tazminat alacaklarından davalı işletenin sorumluluğunun devam ettiği gözetilmeksizin davanın tüm davalılar yönünden reddine karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir" şeklinde bozma kararı verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın trafik kazası nedeni ile maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin olduğu, mahkemenin 01.03.2018 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın davacı vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından asıl alacak 200.000,00 TL olmak üzere ödeme yapıldığı, davacının feragat açıklamasında davalı ... Taşımacılık Ltd. Şti.'ye karşı davacının maddi tazminat talebinin devam ettiği, hakkın özünden feragat etmeyen davacının tazminattan 200.000,00 TL'nin düşülmesi ile bakiye tazminat alacağından davalı işletenin sorumluluğunun devam ettiğinin gözetilmesi yönünde verilen bozma kararına uyulduğu, davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edildiği ve taleplerini artıran davacının tahkikat bitene kadar davayı ıslah edebileceği, yapılan bilirkişi incelemesi neticesi verilen raporun dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesi ile maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne, davacı ... için 334.953,50 TL , davacı ... için 291.201,44 TL maddi tazminatın 18.03.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte...Lojistik. Ltd. Şti., ... Taşımacılık Tur.Tic.Ltd.Şti. ve ...Genel Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... ve ... için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan...Lojistik..Ltd. Şti., ... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti., ...Genel Sigorta'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. ve davalılar...Lojistik şirketi ve ... Taşımacılık Tur.Tic.Ltd.Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; maddi tazminat miktarının fahiş olduğu, kendileri açısından maddi tazminat talebi olmadığı, poliçe limiti ile sınırlı sorumlulukları olmasına rağmen bunun gözetilmediği, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1,8 teknik faiz yönteminin kullanılması gerektiği, davacı ...'in kardeş olduğu ve bu davacı açısından ret kararı verilmesi gerektiği, desteğin gelirinin farazi değerlendirme neticesinde bulunduğu asgari ücret olması gerektiği, iki kere ıslah yapılamayacağı, kaza tarihinden itibaren faiz işletilemeyeceği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı Pamukkale Taşımacılık şirketi ve...Lojistik şirketi vekili; sigorta şirketinin ödeme yaptığı, borcun sona erdiği, bilirkişi raporunun hatalı olduğu, ödenenlerin mahsup edilmediği, manevi tazminat miktarının fahiş olduğu gerekçesi ile kararın bozulmasının talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 05.08.2011 tarihli trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme
1. Davalı ... Şirketinin temyiz itirazları yönünden ;
Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 20.10.2020 tarihli ve 2019/3310 Esas, 2020/5865 Karar sayılı bozma ilamında, hakkın özünden tamamen feragat etmeyen davacılar için hesaplanan tazminattan 200.000,00 TL'nin düşülmesi sonucu davacıların bakiye tazminat alacaklarından davalı işletenin sorumluluğunun devam ettiği gözetilmeksizin karar verilmesinin hatalı olduğundan bahisle bozma kararı verildiği ve mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozmanın gereğinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. Zira bozma kararında davalı işletenin bakiye tazminat miktarından sorumlu olacağı yönünde karar verilmiş olmasına rağmen maddi tazminata ilişkin davalı ... olan ...Sigorta Şirketi hakkında ayrıca karar verilmesi hatalı olup kararın bu yönden bozulması gerekmiştir.

2-a. Davalılar...Lojistik şirketi ve ... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd Şti vekilinin temyizi yönünden;
Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bu davalılar açısından bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla aşağıdaki bendin dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

b. Davalılar...Lojistik Şirketi ve ... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;
Dairenin 20.10.2020 tarihli bozma ilamından sonra yürütülen yargılamada mahkemece alınan hesap raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu progresif rant yöntemi ile hesaplama yapılmış, davacı ... lehine 334.953,50 TL, davacı ... lehine 291.201,44 TL tazminat hesaplanarak karara esas alınmıştır. Somut olayda; bozma öncesinde alınan 27.03.2015 tarihli hesap raporunda PMF Yaşam Tablosu esas alınarak hesaplama yapılmış ve ilgili hesaplama yöntemi davacı tarafından kabul edilmiş ve taleplerini artırmıştır. Bozma kararı sonrasında davalıların usuli kazanılmış hakkı ihlal edilerek TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılması hatalıdır. Mahkemece bozma öncesi PMF Yaşam Tablosuna göre yapılan hesaplama uyarınca ortaya çıkan tazminat miktarının davacı tarafından benimsendiği ve bu hususta adı geçen davalılar lehine usuli kazanılmış hak oluştuğuna göre anılan rapordaki hesaplanan tazminat miktarından yapılan ödeme mahsup edilerek adı geçen davalıların sorumluluk miktarının belirlenmesi gerekirken TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılması ve hüküm kurulması hatalıdır.

3. Bozma ilamının neden ve şekline göre davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazları incelenmiştir.

VII. KARAR
1. Değerlendirme bölümünün (2-a) numaralı bendinde açıklanan sebeple davalılar...Lojistik şirketi ve ... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE;

2. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, (2-b) numaralı bendinde açıklanan sebeple davalılar...Lojistik şirketi ve ... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti vekilini temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

3. Değerlendirme bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ...Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelemesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...Ş., davalı ... Taşımacılık Şirketi ve ...Lojistik Şirketi'ne iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

02.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.